Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/433 K.2025/148

...

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 01/07/2024

KARAR TARİHİ : 05/03/2025

KR.YZL. TARİHİ : 21/03/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarafından Kamu İhale Kanunu uyarınca ihale edilen "Genel Temizlik İşi" kapsamında davalı ... bünyesinde istihdam edilen ... ve ...'ın emeklilik talepleri doğrultusunda yüklenici davalı Latin Kurumsal tarafından işten ayrılış belgesi düzenlendiği,

işçilerin Bankalarıyla ilişiği kesildiğini ve ... için 176.961,38-TL, ...için 166.354,08-TL tutarındaki kıdem tazminatı ödemesinin .... tarafından dava dışı 3. Kişi işçilere ödendiğini, dava dışı işçilere yapılan kıdem tazminatı ödemesinin rücuen tahsiline yönelik başlattıkları ticari uyuşmazlıklarda dava şartı zorunlu arabuluculuk süreçlerinin anlaşmazlıkla sonuçlandığını, Bankaları tarafından dava dışı işçi ... için ödenen toplam 176.961,38-TL'den, davalı ... sorumlu olduğu tutarın işçinin şirket bünyesinde bulunduğu 2 yıl 3 ay kıdem süresi gereği 16.523,33-TL olduğunu,

bu tutarın ödeme tarihi olan 25.04.2022 itibariyle işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ettiklerini, dava dışı işçi... için ödenen toplam 166.354,08-TL'den, davalı .... sorumlu olduğu tutarın işçinin şirket bünyesinde bulunduğu 2 yıl 3 ay kıdem süresi gereği 16.652,48-TL olduğunu, bu tutarın ödeme tarihi olan 11.05.2022 itibariyle işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ettiklerini,

davalı firmanın işçileri... ve... için Bankalarınca ödenen ve kıdem süresine bağlı olarak davalı şirketin payına düşen tutarın tamamından davalı alt işverenin sorumlu olduğu gerek mevzuat hükümleri gerekse işin sözleşmesi ve genel şartname hükümleri ile açıkça düzenlenmiş bulunduğundan, rücuen alacaklarının tahsiline yönelik işbu davanın açılması zaruriyeti hasıl olduğunu beyanla, fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 16.523,33-TL'nin ödeme tarihi olan 25.04.2022 itibariyle işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,

16.652,48-TL'nin ödeme tarihi olan 11.05.2022 itibariyle işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve her türlü yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket ile üst işveren arasında ihale kapsamında hizmet sözleşmesi yapılmış ise de müvekkili şirketin ihale kapsamında yaptığı iş ve görevler üst işverenin asıl işi ile ilgili olmayıp kurumun yan ve destek işlerine dair olduğunu, dolayısıyla yerleşik ...

Kararları uyarınca işbu davanın ticaret mahkemesinde değil ... görülmesi gerektiğini, müvekkili şirketin ihale usulü ile çalışmakta olup işçilerin işe alma-çıkarma işlemlerinin üst işveren tarafından gerçekleştirildiğini, Yerleşik Yargıtay kararları uyarınca davalı şirketlerin sorumluluğuna hükmedilecekse dahi her bir şirketin sorumluluğunun alt işveren olarak çalıştığı süreyle kısıtlı ve bu kısıtlı sürede çıkan miktarın 1/2 oranında olması gerektiğini, davacının belirli süreli sözleşme ile çalışmış olup sözleşme süresinin bitimi ile iş akdinin sonlandırıldığını,

davacının tazminat ödediği işçiye ödediği tazminatlardan müvekkili şirketin sorumluluğundan bahsedilebilmesi için işçinin müvekkili şirket nezdinde çalıştırdığı sürenin sonundan itibaren 2 yıl sürenin geçmemesi gerektiğini, aksi takdirde müvekkilinin sorumluluğunun zamanaşımına uğramış olacağını, müvekkili şirketin bir sorumluluğu bulunmadığını, davanın açılmasına müvekkili şirketin sebebiyet vermediğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Dava açılmadan evvel arabulucuya müracaat edilmiş olup işbu dava şartı yerine getirilmiştir.

Dava dışı işçilerin hizmet dökümü, davacı... yazı cevabı getirtilerek dosya kapsamına alınmıştır.

Dosya uyuşmazlık konusunda rapor düzenlenmek amacıyla bilirkişiye tevdi edilmiş, alınan 07/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda; davacı kurum tarafından dava dışı işçi...'a 11.05.2022 tarihinde ödenen kıdem tazminatından davalı şirketin sorumluluk payının 16.651,85.-TL olarak hesaplandığı, (dava dilekçesindeki talebin 16.652,48.-TL olduğu), davacı kurum tarafından dava dışı işçi ... 25.04.2022 tarihinde ödenen kıdem tazminatından davalı şirketin sorumluluk payının 16.523.20.-TL olarak hesaplandığı, (dava dilekçesindeki talebin 16.523,33.-TL olduğu), dosya içeriğinden, davacı kurum tarafından dava dışı işçilere yapılan ödemeler yönünden, davalı şirketin dava tarihinden önce temerrüde düşürülmüş olduğuna dair bir belirleme yapılamadığı rapor edilmiştir.

Taraflar arasındaki ihtilafın; davacının, davalı bünyesinde çalışan dava dışı işçiler Sevgi Sözen ve... için ödenen kıdem tazminatını rücuen davalıdan talep edip edemeyeceği, talep edilebilecekse miktarı, faiz başlangıç tarihi ve türü noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

4857 İş Kanunu'nun 2/6 maddesi "asıl işveren, alt işverenin işçilere karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur" hükmü yer almaktadır.

... sayılı kararında da izah edildiği üzere. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işveren karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

Somut olayda; davacı ile davalı şirket arasında temizlik, yardımcı hizmetler ve yardımcı teknik hizmetlere ilişkin hizmet alım sözleşmesi imzalanmış olup, sözleşme ve eklerinin incelenmesinde; sözleşmelerde İhale dökümanının sözleşmenin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğu, İdareyi ve Yükleniciyi bağlayacağı öngörülmüş olup sözleşme hükümleri ile ihale dökümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki ya da farklılık olması halinde ihale dökümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

İhale dökümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması da “Hizmet İşleri Genel Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Birim Fiyat Tarifleri, Özel teknik Şartname, Teknik Şartname” olarak gösterilmiştir. Sözleşmelerin 22/23.maddesinde “...

Yüklenicinin sözleşme konusu işle ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür...” 31/32.maddesinde “...Yüklenici, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur...” hükümleri bulunmaktadır.

01.02.2019-31.01.2021 dönemine ilişkin sözleşme ve/veya özel teknik şartnamede içeriğinde, yüklenici şirketin sorumluluğuna ilişkin özel bir hüküm mevcut olmayıp yüklenici şirketlerin çalıştırdığı işçilerin hak ve alacaklarından davacı kurumun sorumlu olacağına ilişkin de herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

01.02.2021-31.03.2021 dönemine ilişkin Sözleşmenin 36.4.maddesi, Özel Teknik Şartnamenin Vll-4.maddesi ve İdari Şartnamenin 48.4.maddesinde “...Sosyal sigortalar mevzuatı, her türlü işçi ve işveren hakkındaki kanunlardan dolayı işçi alınması ve ücretlerinden haklarının ödenmesi, işçi çıkartılması gibi hadiselerden dolayı tüm sorumluluklar yükleniciye aittir...” hükmü bulunmaktadır.

Sözleşmeler ve ... içtihatları doğrultusunda; kıdem tazminatı alacağı yönünden davalı yüklenici şirketin sorumluluk tutarlarının, dava dışı işçileri kendi çalıştırdığı sürelerle orantılı olmak üzere sorumlu olacağı esasına göre hesaplanmış ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplama gereğince davacı kurum tarafından dava dışı işçi...'a 11.05.2022 tarihinde ödenen kıdem tazminatından davalı şirketin sorumluluk payının 16.651,85.-TL olduğu,

dava dışı işçi ...'e 25.04.2022 tarihinde ödenen kıdem tazminatından davalı şirketin sorumluluk payının 16.523.20.-TL olduğu anlaşılmış olup davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...