Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/89 K.2024/354

... VEKİLİ : Av. ....

DAVA

Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 10/08/2023

KARAR TARİHİ : 04/07/2024

KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 19/08/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesiyle; müvekkilinin, mühendislik üzerine bilgisayar programları üreten ve lisans yoluyla bunların kullanımını üçüncü kişilere satan alanında tanınmış bir şirket olduğunu, “...” isimli yazılımın eser sahibi hakkının müvekkiline ait olduğunu, “...” isimli yazılımın ilim ve edebiyat eseri mahiyetinde olduğunu, bilgisayar programının harddisk, CD ve başka benzeri araçlarla yüklenmesi ve izin alınmamasının, FSEK 22. Maddede düzenlenen çoğaltma hakkının ihlali anlamına geleceğini, müvekkiline ait yazılımın lisanssız olarak kullanıldığı ihbarı üzerine .... sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını,

yapılan tespitte: 1. bilgisayar olan ... marka/model – ... seri numaralı sistem ismi .... adresli bilgisayarda, mali hakları müvekkiline ait olan ... yazılımının kurulu ve çalışır halde olduğunun, kurulum tarihinin 28/11/2022 olduğunun, kuruluma ilişkin seri numarasının “...” olduğunun, programın demo olmadığının ve aktif olarak kullanıldığının, denetim masasından yapılan kontrolde “...” programlarının yüklenmiş olduğunun, bilgisayarda yazılıma ait .ncz uzantılı dosyaların yer aldığının, yazılım ile son çalışma tarihinin 12/05/2023 olduğunun tespit edildiğini,

2. bilgisayar olan ... marka/model – ... seri numaralı sistem .... adresli bilgisayarda, mali hakları müvekkiline ait olan .... yazılımının kurulu ve çalışır halde olduğunun, kurulum tarihinin 31/01/2019 olduğunun, kuruluma ilişkin seri numarasının “...” olduğunun, programın demo olmadığının ve aktif olarak kullanıldığının, denetim masasından yapılan kontrolde “...” programlarının yüklenmiş olduğunun, bilgisayarda yazılıma ait .ncz uzantılı dosyaların yer aldığının, yazılım ile son çalışma tarihinin 15/05/2023 olduğunun tespit edildiğini, bilirkişi raporunda,

davalı firma tarafından müvekkiline ait yazılımların izinsiz olarak korsan diye tabir edilen biçimde yüklenmiş ve kullanılmakta olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin mali haklarının ihlal edilmesi sebebiyle FSEK 68. Madde uyarınca, davaya konu bilgisayarın satımı konusunda sözleşme olması halinde belirlenecek bedelin 3 katı tutarında tazminat talep ettiklerini, müvekkiline ait programların, alanında yegâne yazılımlar bütünü olduğunu, sözleşme bedelinin belirlenmesinde bu hususların da göz önünde bulundurulmasını talep ettiklerini,

ifade ederek “Müvekkil şirkete ait bilgisayar programlarının davalı tarafından izinsiz ve lisanssız kullanılması nedeniyle müvekkil şirketin mali hakları ihlal edildiğinden, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL’nin öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (reeskont) faiziyle birlikte davalıdan tahsiline” karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle; yetkiye ve husumete ilişkin itirazlarının bulunduğunu, açılan davanın zamanaşımına uğradığını, dilekçe ekinde sunulan vergi levhasından ve tespit işlemi sırasında yapılan beyandan anlaşılacağı üzere söz konusu adreste ...

Koop’un da bulunduğunu, söz konusu bilgisayarlardan birisinin Koop. çalışanı ...’ya ait olduğunu, bu bilgisayara ilişkin yöneltilen iddialarda müvekkilinin husumet nedeniyle itirazının bulunduğunu, davacı tarafından ... .’in satışının yapıldığını, tespiti gerçekleştirilen 5.2.’nin satışının bulunmadığını, tespit edilen versiyon sebebiyle davacının zararının ve davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığını, müvekkilinin yanında çalışan biri yahut stajyerinin bulunmadığını, bu nedenle tespiti yapılan ikinci bilgisayarın müvekkiline ait olma ihtimalinin bulunmadığını,

müvekkilinin ... fakültesinde formasyon öğrencisi ve aynı zamanda ...’nde stajyer öğretmen olduğunu, her iki kurum tarafından da müvekkiline söz konusu programların kullanımına ilişkin yetki verildiğini, bu nedenle davacı firma ile ... ve ... ile bir anlaşmasının olup olmadığı,

tespit tarihi itibariyle bu kurumların davacı firmadan satın almış olduğu ürünlerin olup olmadığının sorulmasını talep ettiklerini, tespitte, ürünlerin demo olup olmadığına yahut deneme sürümü olup olmadığına ilişkin bir tespitin yer almadığını, google’a “... indir” diye yazıldığında ücretsiz bir şekilde tüm programların indirilebildiğini, davacı tarafça işin kaynağı olan yerlere bir dava açılmayarak haksız kazanç kapısı yapılmaya çalışıldığını,

TBK m.66 kapsamında firmada ve firma bilgisayarında dava konusu ürünlerin tespiti gerçekleşmiş olsa idi işyeri sahibinin de programların yüklenmesine mahal vermesi nedeniyle firmanın kusursuz sorumluluğundan bahsedileceğini, aynı şekilde söz konusu programların internetten hiçbir kısıt yahut izin olmaksızın indirilmesine mahal veren davacının da kusursuz sorumluluğunun bulunduğunu, bu nedenle tazminata hükmedilmemesi yahut indirimlerin yapılmasını talep ettiklerini, müvekkilinin şifre kırma işleminden bahsedilemeyeceğini, programların paket programlar olması nedeniyle aynı ayrı ücret talep edilmesinin mümkün olmadığını,

dava dilekçesi ekinde yer alan fiyat listesinin 8.5 sürümüne ait olduğunu, 5.2. sürümünün satışının bulunmadığını, satışı olmayan bir ürün nedeniyle davacının bir zararının olmadığını, yine liste fiyatının KDV dahil indirimsiz fiyat olduğunu, ancak toplu alımda yahut ikili görüşmelerde indirimli fiyatların uygulandığını, müvekkilinin bilgisayarında tespiti gerçekleştirilen ürünün çok az bir süre önce yüklenmiş olduğunu, müvekkilinin uzun yıllardır mimar olduğunu, söz konusu programı öğretmenlik ve öğrenciliği nedeniyle çalıştığı kurum vasıtasıyla ve orada kullanmayla sınırlı olarak bilgisayarında bulundurduğunu,

bu bulundurmanın mesleği ile ilgisinin olmadığını, tazminatın asgariden uygulanmasını talep ettiklerini, tespit raporunda dava konusu programın 29/11/2022 tarihinde indirildiğinin tespit edildiğini, hesaplamanın 2022 yılına ilişkin listeden yapılmasının gerektiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacıya ait bilgisayar programlarının davalı tarafından izinsiz ve lisansız kullanılması nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (reeskont) faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talebine ilişkin olduğu noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

Duruşma dışı ara karar ile tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için bilirkişi heyeti tevdiine karar verilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda özetle:

1.Dava konusu bilgisayar programlarının FSEK 2. Madde kapsamında ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu,

2.Dava konusu yazılımların hak sahibinin davacı olduğu,

3.Dava konusu bilgisayarda yakalanan programların lisanssız olması karşısında bu yazılımların yüklemesinin davacının FSEK 22. Maddede düzenlenen çoğaltma hakkının ihlali anlamına geleceği,

4.Davaya konu eylemlerin gerçekleştiği 2019 ve 2022 yıllarına ilişkin fiyat listesinin dosyada bulunmaması sebebiyle şu aşamada tazminat hesabının yapılabilmesinin mümkün olmadığı,

takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Duruşma dışı ara karar ile celse arasında ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen EK RAPORDA özetle:

1) Kök raporumuzda yapılan tespitlerin değiştirilmesini gerektiren herhangi bir husus olmadığı,

2) Davacının FSEK md. 68’e göre 3 kat olarak her iki bilgisayar için talep edebileceği toplam telif tazminatının 158.579,4 TL olabileceği,

takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

ISLAH

Davacı vekili ıslah dilekçesiyle; davanın başında talep edilen 10.000,00 TL’yi 185.128,16 TL artırmak suretiyle istenilen bedel olan 195.128,16-TL’nin haksız eylemin gerçekleştiği 05.09.2016 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

5846 SAYILI FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNUNUN 2/1 maddesinde bilgisayar programlarının "Eser" olduğu belirtildiği, eser sahibinin

FSEK 14 ncü maddesinde umuma arz,

15. maddesinde eserde adın belirtilmesi,

16. maddesinde eserde değişiklik yapılmasını men etmek yönünden manevi hakları ile birlikte

21. Maddesinde işleme hakkı,

22. Maddesinde çoğaltma hakkı,

23. maddede yayma hakkı gibi mali hakları olduğu,

eserlerin izinsiz (lisanssız) işlenmesi ve çoğaltılması eylemlerinin FSEK 68-70 maddesine göre maddi ve manevi tazminat yaptırımı ile birlikte

71. maddesine göre cezai yaptırım uygulanabileceği anlaşılmaktadır.

Davacı vekilinin dilekçesi ve ekleri incelendiğinde hak sahipliği bakımında SOMUT deliller sunulduğu görülmüştür.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda düzenlenen delil tespitinin amacını aşar şekilde delil elde etmek amacıyla delil tespiti talep edilmesinin mümkün görülmemiştir. Şahısların şahsi bilgisayarlarında rızaları hilafına delil tespit edilmesi, ceza soruşturması aşamasında ve arama ile ulaşılabilecek bir delil elde etme yoludur. Delil tespiti ise bir delil elde etme yolu değil delilin tespitine ilişkin bir yoldur.

Kanun koyucunun hukuki hak aramanın yanında cezai yaptırımı da düzenlediği durumlarda hakka ulaşılabilmesi için kullanılabilecek olan hukuki yolları hukuk yargılaması ile ceza soruşturma ve kovuşturması bakımından farklı olarak düzenlemektedir. Ceza soruşturmasında delillerin elde edilebilmesi için insan haklarına ölçülü müdahale gerektirir şekilde arama ve delil elde etme yolları ve bunlara ilişkin de güvencelerin düzenlenmiştir.

İddia olunan eylemin cezai yaptırımı da gerektirmesi karşısında ceza muhakemeleri kanunu uyarınca arama kararı talep edilebileceği, bu karar kapsamında delil elde edilmesi halinde hukuk mahkemesinde de kullanılabileceği, hukuki alanda bir hakkın var olması ile bu hakka ulaşım için doğru makamdan hakkın yerine getirilmesinin talep edilmesinin de haklar dengesi korunmak suretiyle hakka ulaşmak bakımından gerekli olduğu kabul edilmiştir.

Ceza Muhakemeleri Kanunu uyarınca sıkı şartlara bağlanmış olan aramanın mevcut delil durumu kapsamında hukuk mahkemesinden müessesenin getiriliş gayesi aşılmak suretiyle delil tespiti adı altında verilmesinin haklar dengesi bakımından uygun bulunmadığı, CMK tarafından korunan hakları ihlal edeceği değerlendirilmiştir.

HMK 189 uyarınca taraflar, kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak ispat haklarını kullanmak zorundadır. Hukuka aykırı delil, tarafların ispat hakkını kullanırken hukuka uygun olmayan yollardan delil elde etmesi demektir. Hukuka aykırı bir şekilde elde edilen deliller iddia veya savunmaların ispatı olarak kullanılamazlar. Kullanılsa dahi mahkeme hükmünde dikkate alınamazlar. Mahkemece bir delilin hukuka uygun bir şekilde elde edilip edilmediğine ilişkin re’sen değerlendirme yapılmalıdır. Anayasanın m. 38/f.6 hükmüne göre; “Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.” Benzer şekilde HMK m. 189/f.2 hükmü uyarınca; “Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.”

Eldeki davada davacı tarafından ... değişik iş dosyası ile delil tespiti yapıldığı, delil tespiti yapılan bu tespit sonucunda alınan bilirkişi raporunun mahkememizde yargılamaya delil olarak sunulduğu ve değişik iş dosyasında HMK'da düzenlenen delil tespitinin amacını aşar şekilde delil elde etmek amacıyla delil tespiti yaptırıldığı, kaldı ki delil tespitinin HMK'da düzenlendiği şekilde mahkeme hakiminin katılımı ile keşif yapılmak suretiyle de yapılmadığı bu yönden de alınan raporun delil vasfının bulunmadığı,

Ceza Muhakemeleri Kanunu uyarınca sıkı şartlara bağlanmış olan aramanın mevcut delil durumu kapsamında hukuk mahkemesinde dava açılmadan evvel müessesenin getiriliş gayesi aşılmak suretiyle delil tespiti adı altında delil elde edildiği, bunun haklar dengesi bakımından uygun bulunmadığı,

CMK tarafından korunan hakları ihlal edeceği, Türk hukukunda genel kabul gören görüşe göre, hukuka aykırı delilden yola çıkılarak elde edilen delillerin de hukuka aykırı olacağı, hukuka aykırı delillerden yola çıkılarak ele geçirilen bulguların, başlangıç şüphesi bile oluşturamayacağı kabul edilerek subut bulmayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .... Hakim .... · e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır