Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/16 K.2024/475

...

VEKİLİ

Av. ... - ... İHBAR OLUNAN : ... -...

VEKİLİ

Av. ... - ...

DAVA

Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzün Ve Haksız Rekabetin Tespiti, Tasarım Hakkına Tecavüzün Durdurulması Ve Önlenmesi, Maddi ve Manevi Tazminat, Hükmün İlanı

DAVA TARİHİ : 16/04/2012

KARAR TARİHİ : 19/12/2024

KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 20/01/2025

Mahkememizden verilen 19/04/2016 tarih ve ... sayılı kararı ... Dairesi'nin 11/10/2018 tarih ve ... sayılı ilamıyla BOZULMAKLA, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesiyle; davacının ... numaralı endüstriyel tasarımın sahibi olduğunu, davalının, bu tasarım kapsamında bulunan ... numaralı ceket ürününün birebir aynısını üretmek ve satmak suretiyle tasarım haklarına tecavüz ettiğini, bu hususun ... D. İş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporuyla da ortaya konulmuş olduğunu ileri sürerek, endüstriyel tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, tasarım hakkına tecavüzün durdurulması ve önlenmesini, 10.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminat ile delil tespiti masraflarının davalıdan tahsilini ve mahkeme kararın ilanını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davalıya ait iş yerinde üretim yapılmayıp, sadece toptan satış yapıldığını, tasarım hakkına tecavüz oluşturuğu iddia edilen ürünün ...’da faaliyet gösteren ... isimli firmadan satın alındığını, davalının başkasından satın aldığı ürünün tasarım hakkını ihlal eder nitelikte olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını ve davacı ürünü ile davalı mağazasında satılan ürünün benzer olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İhbar olunan vekili, davacı tarafından aleyhlerine ikame edilen davayla, müvekkili adına tescilli ... numaralı tasarım kapsamında üretilen ürünlerin tasarım haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle, tasarım hakkına tecavüzün önlenmesi ve maddi ve manevi tazminat talep edildiğini, bu davada kendilerin de karşı dava açmak suretiyle, davacı tasarımın ayırt edici olmadığı gerekçesiyle hükümsüz kılınmasını talep ettiklerini, bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, tescilli tasarım sebebiyle gerçekleşen kullanımın hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

YARGILAMA

Mahkememizce, 19/04/2016 tarih ve ... sayılı karar ile;

(...) iddia, savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda,davacı ve ihbar olunan arasında ... Esas sayılı dosyası üzerinden görülen ve mahkememizce de bekletici mesele yapılmış, tasarım hakkına tecavüz davası neticesinde, ihbar olunan şirket adına tescilli ...numaralı tasarım kapsamında üretilen ürünlerin davacı tasarımına tecavüz teşkil etmediğinin tespit edildiği ve zikredilen kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, davalıya ait mağazada bulunan ürünün ihbar olunan şirkete ait tasarım kapsamında üretildiğinin bilirkişi raporuyla tespit edildiği, tescile dayalı kullanımın hukuka uygunluk sebebi olduğu, hal böyleyken tasarım hakkına tecavüz edildiğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

... 'nin 11/10/2018 tarih ve .... sayılı ilamıyla;

''Dava, endüstriyel tasarım tescilinden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi tazminatın tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, davalıya ait mağazada bulunan ürünlerin ihbar olunan şirkete ait ... numaralı tasarım kapsamında üretildiği, tescile dayalı kullanımın hukuka uygunluk sebebi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, davalının savunmasında belirttiği ve ihbar olunan şirkete ait ... numaralı tasarımın ...Mahkemesi'nin (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi) 06.04.2017 gün, ... sayılı kararıyla hükümsüzlüğüne karar verildiği ve anılan kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, uyuşmazlığın 554 sayılı KHK’nın 45. maddesi de dikkate alınmak suretiyle çözüme kavuşturulması gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru görülmemiş, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.'' gerekçesiyle '' yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine,'' şeklinde karar verilmiştir.

Dava mahkememizin ... E. Sırasına kaydedilmiştir.

20/01/2021 tarihli bozma sonrası ek raporda;

...Mahkemesi nezdinde ...D.İş sayılı tespit sırasında incelenen ürünlerin, davacının ... sayılı tescilli ceket tasarımından doğan haklarına tecavüz oluşturduğu,

554 sayılı KHK'nin 52-a maddesine göre, davalıların davacının tasarım haklarına tecavüzleri nedeniyle davacının yoksun kaldığı kâr tutarının 1.244.51 TL olarak hesaplandığı, manevi tazminatın takdirinin mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

15/11/2021 tarihli bozma sonrası ek raporda;

... Mahkemesi nezdinde ... D.İş sayılı tespit sırasında incelenen ürünlerin, davacının ... sayılı tescilli ceket tasarımından doğan haklarına tecavüz oluşturduğu, 554 sayılı KHK'nin 52-a maddesine göre, davalıların davacının tasarım haklarına tecavüzleri nedeniyle davacının yoksun kaldığı kâr tutarının; Minimum 500 adet ürettiği kabul edilerek tazminat hesabı yapıldığında, 500 adet x29,30 TL (davacının birim karı) 14,650 TL olacağı, Davalının yukarıda alıntılanan Yargıtay kararı da dikkate alınarak maksimum 2.500 adet ürettiği kabul edilerek tazminat hesabı yapıldığında, 2500 adet x 29,30 TL ( davacının birim karı) 73,250 TL olarak hesaplandığı, Minimum veya Maksimum değerlendirmenin Mahkemenin taktirinde olduğu; Manevi tazminatın sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, bildirilmiştir.

03/02/2022 tarihli bozma sonrası ek raporda;

- ... Mahkemesi nezdinde ... D.İş sayılı tespit sırasında incelenen ürünlerin, davacının ... sayılı tescilli ceket tasarımından doğan haklarına tecavüz oluşturduğu,

- 554 sayılı KHK’nin 52-a maddesine göre, davalıların davacının tasarım haklarına tecavüzleri nedeniyle davacının yoksun kaldığı kâr tutarının; Minimum 500 adet ürettiği kabul edilerek tazminat hesabı yapıldığında, 500 adet x 29,30 TL (davacının birim karı) 14,650 TL olacağı,

- Davalının yukarıda alıntılanan Yargıtay kararı da dikkate alınarak maksimum 2.500 adet ürettiği kabul edilerek tazminat hesabı yapıldığında, 2500 adet x 29,30 TL ( davacının birim karı) 73,250 TL olarak hesaplandığı, minimum veya maksimum değerlendirmenin mahkemenin taktirinde olduğu; bildirilmiştir.

Bilirkişi raporlarının her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporun usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Dava, endüstriyel tasarım tescilinden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

554 sayılı KHK’ nin 17. maddesi uyarınca, tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz.

554 sayılı KHK’ nin 48. maddesinin a bendi uyarınca, tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynının veya belirgin bir şekilde benzerinin yapılması, üretilmesi, piyasaya sunulması, satılması,… ve ticarî amaçla elde bulundurulması,

b) bendi uyarınca; Tasarım belgesi sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek, tasarım hakkına tecavüz oluşturmaktadır.

554 sayılı KHK'nın 49 Maddesinde; Tasarımdan doğan hakları tecavüze uğrayan tasarım hakkı sahibi,

A) Fiilin tecavüz olup olmadığının tesbitini;

B) Tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesi talebi;

C) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini talebi;

D) Tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulması talebi;

E) Mümkün olduğu takdirde bu maddenin (d) bendi uyarınca el konulan ürün ve araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması talebi; Bu durumda, söz konusu ürünlerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen tazminatı aştığı zaman, tasarım belgesi sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi gerekir.

F) Tasarımdan doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle bu maddenin (d) bendine göre el konulan ürünlerin ve araçların şekillerinin değiştirilmesi veya tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz ise, imhası talebi;

G) Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla duyurulması talebiyle dava açabilir denilmektedir.

554 sayılı KHK'nın 50. Maddesinde; Madde 50 - 48 inci Maddede sayılan fiilleri işleyen kusurlu kişiler Tasarım hakkı sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür." denilmektedir.

554 sayılı KHK'nın 52. Maddesinde; "Tasarım hakkı sahibinin uğradığı zarar, sadece fiili kaybın değerini değil, ayrıca Tasarımdan doğan haklara tecavüz dolayısıyla yoksun kalınan kazancı da kapsar.

Yoksun kalınan kazanç, zarar gören tasarım hakkı sahibinin seçimine bağlı olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden birine göre hesap edilir.

A) Tasarımdan doğan haklara tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, Tasarım hakkı sahibinin Tasarımı kullanması ile elde edebileceği muhtemel gelire göre,

B) Tasarımdan doğan hakka tecavüz edenin, tasarımı kullanmakla elde ettiği kazanca göre,

C) Tasarımdan doğan hakka tecavüz edenin, tasarımı bir lisans anlaşması ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeline göre.

Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, özellikle tasarımın ekonomik önemi, tasarımdan doğan haklara tecavüz edildiği anda geçerlilik süresi ve tecavüz sırasında tasarıma ilişkin lisansların sayısı ve çeşidi gibi etkenler göz önünde tutulur." denilmektedir.

554 sayılı KHK'nin 11. maddesinde; Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, 7 nci maddeye uygun olarak o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır.

Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.” denilmektedir.

554 sayılı KHK'nın 59. maddesinde; Dava sonucunda haklı çıkan taraf, haklı bir sebebin veya menfaatının bulunması halinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere, kesinleşmiş kararın günlük gazete, radyo, televizyon veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesini talep etmek hakkına sahiptir.

İlanın şekli ve kapsamı kararda tesbit edilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.” denilmektedir.

Yargılama sırasında neticesi beklenen mahkememizin ... sayılı dosyasında tasarıma tecavüz haksız rekabet maddi manevi tazminat yönünden tecavüz ettiği bildirilen ürünün davalının 27/10/2011 tarih ... sayılı tescilli tasarım kapsamında olduğu, davacının ...sayılı tasarımı ile davalı ürünlerin belirgin biçimde benzer olduğu normal koşullarda bu durumun davacı tasarımı hakkının ihlali netliğinde olduğunun kabul edilebileceği ancak davalı ürünlerinin yine kendisi adına tescilli tasarımın birebir uygulanmış hali olması nedeniyle tescilli hakkın kullanılmasının hukuka uygunluk sebebi olmasından dolayı tecavüzün oluşmadığı,

kabul edilerek tecavüz, maddi-manevi tazminat taleplerinin reddine karar verildiği, karşı dava yönünden de yine davacının dayanağını teşkil eden ... sayılı tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşmaması yeni ve ayırt edici olması nedeniyle de karşı davanın da reddine karar verildiği kararın Yüksek Daire denetiminden geçerek onanmış olduğu görülmüştür.

Bu durumda davalının iş yerinde ... Değişik iş dosyasında tespiti yapılan tasarıma konu ceket ürünlerinin davalı .... ve Tic. Ltd. Şti şirketinden satın alındığı bildirilmiş olduğundan ve ayrıca dosyaa davalı tarafından sunulan ... San. ve Tic. Ltd. Şti şirketi tarafından davalı ... adına düzenlenmiş faturalardan da anlaşıldığı üzere ürünlerin ...San. ve Tic. Ltd.

Şti şirketinden satın alındığı, bu hususta bir ihtilafta olmadığından, mahkememiz dosyasında tecavüz iddiası yönünden dinlenen bilirkişilerden davalı iş yerinde tecavüz ettiği tespit edilen ve değişik iş dosyasına konu olan ceket ürünlerinin ... San. ve Tic. Ltd. Şti şirketi adına tescilli ...sayılı tescilli tasarım kapsamında olup olmadığı hususunda ek rapor alınmış, alınan ek raporda; ...

Değişik iş dosyasında tespit edilen ve aynı tespit dosyasında bilirkişinin tespit edilen ürünleri davacının ... sayılı tasarımına belirgin benzer bulduğu bu ürünlerin yani tespit sırasında Butik Feride isimli mağazada bulunan ürünlerin ...sayılı tasarım görselleri ve tasarım belgesiyle yaptıkları karşılaştırma sonucunda tespit sırasında satışa sunulan ürünlerin;

... sayılı tasarım görselinin karşılaştırılmasında yuvarlak yaka, yaka etrafında farklı malzemeden çalışılan biye kemer yapısı (tespit fotoğraflarında kemer aşağıya sarkık görülmekte ancak kemer tokasının metal parçalarına kadar algılana bilmekte olduğu) gövdedeki ön birleşme yapısı biye ile belirlenmiş iki parçalı kol yapısı unsurları ile birebir aynı özellikleri gösterdiği, butik feride isimli mağazada bulunan ürünün ... San. ve Tic. Ltd.

Şti ait ... sayılı tasarımına konu ürün olduğu ve bu tasarım kapsamında kaldığı, bildirilmiştir.

Yargıtay Bozma İlamı doğrultusunda, davalının savunmasında belirttiği ve ihbar olunan şirkete ait... numaralı tasarımın ...

Mahkemesi'nin (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi) 06.04.2017 gün, ... sayılı kararıyla hükümsüzlüğüne karar verildiği ve anılan kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmış olmakla; bu durumda, uyuşmazlığın 554 sayılı KHK’nın 45. maddesi de dikkate alınmak suretiyle çözüme kavuşturulması gerekmiş; mahkememizce alınan bilirkişi raporları da dikkate alınarak davalının davaya konu eylemlerinin davacının ... sayılı tescilli ceket tasarımından doğan haklarına tecavüz oluşturduğunun tespitine, haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, tasarım hakkına tecavüzün durdurulması ve önlenmesine,

15.000 TL maddi tazminatın 25/01/2011 tarihinden itibaren işleyen ticari faiziyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine ve 20.000 TL manevi tazminatın 25/01/2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, ile delil tespiti masraflarının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine hüküm özetinin türkiye çapında yayınlanan tirajı en yüksek 5 gazeteden birinde ilanına giderlerin davalıdan alınmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

MASRAF DÖKÜMÜ

İLK MASRAF : 479,70-TL

TOPLAM HARÇ : 737,79-TL

GİDER AVANSI :2.570,80-TL

TOPLAM :3.788,29-TL