Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/222 K.2024/978

Mahkememize açılan Alacak (Hava Taşımacılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı Vekili, Dava Dilekçesinde Özetle.

Davacının hastaneler için oksijen sistemleri ve ekipmanları üretimi ve yurt dışından bu ekipmanlarının tedarikini sağlayan bir faaliyetinin olduğunu, bu amaç ile Çin Halk Cumhuriyetinde bulunan dava dışı satıcıdan 09.09.2021 tarihinde brüt ağırlığı 11.000 Kg olan zeolit malzemesini 38.556 USD karşılığında satın aldığını, bu malzemelerin taşımasını acil gereksinimden dolayı hava yolu ile davalı taşıyıcının gerçekleştirdiğini, bu taşıma için malzemelerin satış değerinden iki katından fazla olan 65.550 USD tutarında navlun ödediğini,

satıcı tarafından teslim edilen malzemeler davalı taşıyıcı tarafından tek seferde taşınması gerekirken 17 kaptan oluşan malzemeleri kendilerinin onayı olmadan 14 kap ve 3 kap olarak ayırmış acil teslimi bekleyen malzemeler 14 kap olanı 20.09.2021 tarihinde 3 kap olan ise eksik ve yanlış beyan sonucu 01.10.2021 tarihinde teslim alındığını, bu gecikme sonucunda acil olarak gelmesini istedikleri malzemelerin hava yolu ile taşınmasının bir anlamı kalmadığını, gecikmeden dolayı büyük bir maddi zarar uğradıklarını,

uluslararası hav yolu taşımalarında her iki ülkenin de için taraf olduğu Motreal Sözleşmesine göre taşıyıcının yolcu bagaj ve yük taşımasında gecikmeden dolayı sorumlu olduğunu, davalı taşıyıcının eşyalar için düzenlendiği sevk belgelerinin eksik ve hatalı düzenlediğini, sonradan taşınan 3 kap 1950 Kg olan eşyanın 3 kap 150 Kg olarak hava konşimentosuna (airwaybill) yazıldığını hava alanında yer hizmetleri sağlayan şirket tarafından eşyalar geçici depolama alanına sevk ederek,

İstanbul Hava Limanı Gümrük Müdürlüğü tarafından eksik beyan yapılmış olması nedeniyle ek tahakkuk kararı ve ceza kararı sonucu ilave ardiye masraflarını da ödemek zorunda kaldıklarını, davacı taşıyıcıdan eksik ve hatalı beyanları yüzünden uğradıkları ödemek zorunda kaldıkları fazladan ardiye ve ceza tahakkuklarının taraflarına ödenmesini, ayrıca hava yolu taşımasında taşımayı tek parçadan ayırarak eşyanın iki ayrı hava sevki ile taşınmasına sebebiyle davanın kabulü ile, gecikmeye uğrayan eşyaların geç tesliminden dolayı uğradıkları zararın karşılanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı Vekili 25/11/2024 Tarihinde Islah Dilekçesi Sunmuş, Dilekçesinde Özetle; ıslah dilekçesi dikkate alınarak davalının kusurlu hareketi nedeniyle vekil edenin idareye ve sair kurumlara ödemek zorunda kaldığı ceza, harç, resim ve sair bedellere ilişkin olarak 6.697,33 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan ticari işlere uygulanan avans faizi ile birlikte vekil edene ödenmesine, yargılama giderlerinin ve her bir talep ve dava yönünden ayrı ayrı avukatlık ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı Vekili Cevap Dilekçesinde Özetle. Davaya konu edilen taşımada söz konusu edilen sözleşmenin Çin H.C. yer alan dava dışı gönderici ile gene Çin H. C. de yerleşik taşıyıcı olan Kuehne + Nagel Ltd. arasında olduğu, taşımada kullanılan 876-12720540 numaralı Airwaybill de gönderici kısmında ÇİN H.C. de bulunan Kuehne + Nagel Ltd. alıcı kısmında Türkiye de yerleşik Kuehne + Nagel Nakliayat Ltd.

Yer aldığını ana taşıyıcı / donatan olarak da ...AIRLINES yer aldığını, bu belgeye göre kendilerinin bir taşıyıcı değil bir acente olarak yer aldığını, bu durumdan ötürü acnteye dava açılamayacağını, taşımanın bir uluslararası taşıma olarak gerek TTK ve gerekse de Montreal Sözleşmesine göre taşıma ile ilgili her türlü ihbarın eşyanın tesliminden itibaren 14 gün içinde yapılması gerektiğini, söz konusu taşıma bir gecikme olmadığını, gecikmeden söz edilebilmesi için taraflar arsında bir süre tahdidinin bulunması gerektiğini,

eşyaların İstanbul Hava Limanına 20.09.2021 tarihinde teslim edilmesiyle 17 kap eşyanın 14. kabı 22.09.2021 tarihinde kalan 3 kabı ise 24.09.2021 tarihinde teslim belgesi (ordino) davacı alıcının gümrük müşavirine teslim edildiğini, ayrıca IATA kurallarına göre ana taşıyıcıyı / donatan hava yolu aracında mevcut yük kapasitesini değerlendirerek yükü bölmek, yükü geri indirmek ve rota değişikliği yapma hakkına sahip olduğunu, iki sevkiyatla gelen eşyalarının kap sayısı ve ağırlığını doğru olarak Hava alanı Gümrük Müdürlüğüne doğru olarak 19.09.2021 tarihinde 21341453 IM 093563 nolu “Özet beyan” ile bildirdiklerini,

eşyaların parçalı “ordino” şeklinde düşümlü olarak 14 kap ve 3 kap olarak gümrük işlemine tabi olması gerektiğini belirterek davacı alının gümrük müşavirine “ordino” yu teslim ettiklerini, burada davacının gümrük müşavirinin hatalı işlem yaparak gecikmeye neden olduğunu, bu gerekçeler ile kendi adlarına bir gecikme olmadığı gibi gecikmeden dolayı bir zararda söz konusu olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğü'nden dava konusu somut olaya ilişkin beyanname, dilekçe, makbuz ve sair tüm belgeler getirtilmiş, incelenmiştir.

Varyant Gümrük Müşavirliği Ltd Şti'den dava konusu somut olaya ilişkin tüm bilgi ve belgeler getirtilmiş, incelenmiştir.

Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Uluslararası Taşımacılık Konusunda Uzman Bilirkişiden Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle, Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelere dayanarak taşımaya konu olan 17 kap ve 11000 KG eşyanın parçalı olarak sevk edilmesinde olağan üstü bir gecikme tespit edilmemekle birlikte, gecikmenin gümrük hizmetin sağlanması ya da dokümantasyon hatasından kaynaklandığının öne sürülebileceği, bu sevk dokümanlarının sağlanmasında ve gümrük otoritesine beyanları aşamasındaki sürecin değerlendirmesi oranında sorumlu olacaklarını, bunun da spesifik olarak gümrük müşavirliği konusunda uzman bir bilirkişi yorumuna başvurulmasının doğru olacağı yönünde görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Taraf Vekillerinin Bilirkişi Raporuna Karşı Beyan Ve İtirazları Sonucu Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Mali Müşavir Ve Sivil Havacılık-havayolu Taşımacalığında Uzman Bilirkişilerden Oluşturulan Yeni Bir Rapor Alınmış, Alınan Son Bilirkişi Raporunda Özetle, Satıcı tarafından davalıya teslim edilen malların, davalı tarafından tek seferde taşınması gibi zorunluluğun bulunmadığı, davalı ...Nak. Ltd.

Şti.” ne teslim edilen malzemelerin eksik teslim edilmediği, teslim süresinde gecikme olmadığı, gecikmeden söz edilebilmesi için belirli bir taşıma süresinin taahhüt edilmiş olması gerektiği, davacının dosyaya bu yönde bir kanıt sunmadığı, böyle bir süre taahhüdün olmadığı, hava yolu taşımacılığındaki teamüle göre de bu sürenin makul bir süre olduğu, ikinci taşımaya ilişkin 3 kabın davacının iddia ettiği gibi 01.10.2021 tarihinde geç teslimi ve buna bağlı olarak vergi cezaları ve ek ardiye ücreti ödenmesinin; taşımadaki gecikme olmayıp, taşınan yükün 1.950 kg yerine 1.800 kg eksiği ile 150 kg olarak bildirilmesinden kaynaklandığı,

3 kap 1950 kg'lık ikinci taşımada, özet beyanda 1950 kg olarak bildirilen , beyannamede hatalı olarak 150 kg bildirim yapılması nedeniyle taşınan eşyanın geç teslimi ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca kesilen ve ödenen vergi cezalarından kaynaklandığı, davacının, İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğüne yapılan eksik bildirim nedeniyle 8 günlük 12.495,00 TL ek ardiye ücreti ve 14.294,30 TL KDV ve GV cezaları toplamı 26.789,30 TL TL fazla ödeme yaptığı, bundan dolayı, davacının gümrük müşavirinin asli sorumlu olduğu,

Gümrük Müdürlüğüne Beyanname veren Gümrük Müşavirliğinin, ithal edilen eşyaya ilişkin tüm belgeleri kontrol ettikten sonra beyanname vermesi gerektiği, öte yandan, bütün doğru girişlerin HAWB'de yapılmasını sağlamakla sorumlu olan davalı havayolu taşıma acentesi ...Nakliyat Limited Şirketi'nin de tali sorumluluğunun bulunduğu yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir.

26.08.2024 Tarihli Bilirkişi Heyeti Ek Raporunda Özetle.

3 kap 1950 kg’lık ikinci taşımada, özet beyanda 1950 kg olarak bildirilen yükün, beyannamede hatalı olarak 150 kg bildirim yapılması nedeniyle taşınan eşyanın geç teslimi ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca kesilen ve ödenen vergi cezalarından kaynaklandığı, davacının, İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğüne yapılan eksik bildirim nedeniyle 8 günlük 12.495,00 TL ek ardiye ücreti ve 14.294,30 TL KDV ve GV cezaları toplamı 26.789,30 TL fazla ödeme yaptığı, bundan dolayı, davacının gümrük müşavirinin asli sorumlu olduğu,

Gümrük Müdürlüğüne Beyanname veren Gümrük Müşavirliğinin, ithal edilen eşyaya ilişkin tüm belgeleri kontrol ettikten sonra beyanname vermesi gerektiği, öte yandan, bütün doğru girişlerin HAWB'de yapılmasını sağlamakla sorumlu olan davalı havayolu taşıma acentesi ...Nakliyat Limited Şirketi'nin de tali sorumluluğunun bulunduğu, bu tali sorumluluğun oransal olarak %25 oranına tekabül ettiği.

Bu haliyle davalı yanın zarar tutarının 6.697,33 TL’lik kısmından sorumlu tutulabilecek olduğu, Davalı yanın gümrük müşavirliği ile birlikte davacı yanın zararını karşılama noktasında müteselsil sorumlu tutulabilecek olduğuna Yüce Mahkemece kanaat getirilmesi halinde davacı yanın davalı yandan tüm zarar tutarı olan 26.789,30 TL’yi talep edebilecek olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE

Dava; Taraflar Arasında Akdedilen Taşıma Sözleşmesine Binaen Davalının Taşıdığı Emtiyaları Geç Teslim Ettiği Ve Anlaşmaya Aykırı Taşındığından Uğranılan Zararın Tazmini Talebine İlişkindir. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık; Dava konusu sözleşmede havayolu ile taşınması öngörülen emtiyaların davalı tarafından sözleşmeye aykırı taşınıp taşınmadığı, geç teslim edilip edilmediği, davacının zararı oluşup oluşmadığı, oluştu ise miktarı, davalıdan bu zararın talep edilip edilemeyeceği, faiz başlangıcı miktarı, davalının husumet, yetki ve zamanaşımı itirazlarının yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

Montreal Konvansiyonu’nun 18., 19., 31., 28 Eylül 1955’te Lahey’de Yapılan Protokolle Tadil edilen 12 Ekim 1929’da Varşova’da İmzalanan Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkındaki Sözleşmeyi Değiştiren ve uluslararası havayolu ile taşıma hukukunu düzenleyen 4 Sayılı Montreal Protokolünün1 13/3’üncü maddesi, 5. Maddesi, Varşova Konvansiyonu’nun 8’inci maddesi hep birlikte değerlendirildiğinde taraflar arasında özel bir anlaşmanın bulunup bulunmadığı, özel bir anlaşma var ise taşıyıcının bu anlaşmaya aykırı bir eyleminin söz konusu olup olmadığı,

taşıyıcının teslimde gecikmeye sebebiyet verip vermediği ve özel bir anlaşma olmasa dahi makul bir süre içerisinde teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği ve bu itibarla teslimde gecikme bulunup bulunmadığı ve gecikmeden kaynaklı bir zararın doğup doğmadığı, hususlarının tespiti sorumluluk bakımından önem arz etmektedir.

Varşova Konvansiyonu’nun 19’uncu maddesine ve 28 Eylül 1955’te Lahey’de Yapılan Protokolle Tadil edilen 12 Ekim 1929’da Varşova’da İmzalanan Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkındaki Sözleşmeyi Değiştiren ve uluslararası havayolu ile taşıma hukukunu düzenleyen 4 Sayılı Montreal Protokolüne göre yükün taşınmasındaki gecikme nedeni ile zararın meydana gelmesi halinde taşıyıcın sorumluluğuna gidilebileceği şeklinde düzenlemenin yer aldığı görülmüştür.

Hava Taşıma Sözleşmesinde yükün teslimine dair bir sürede anlaşılmaması halinde ise genel teamülün dikkate alınması gerekir. Lojistik Hava Yolu Şirketlerinde bu süre genellikle; gönderilecek ürüne ve ülkelere bağlı olarak günübirlik ya da en fazla 2 gün olarak belirtilmektedir.

Satıcı tarafından davalıya teslim edilen malların, davalı tarafından tek seferde taşınması gibi zorunluluğun bulunmadığı, davalı ...Nak. Ltd.

Şti.’ ne teslim edilen malzemelerin eksik teslim edilmediği, teslim süresinde gecikme olmadığı, gecikmeden söz edilebilmesi için belirli bir taşıma süresinin taahhüt edilmiş olması gerektiği, davacının dosyaya bu yönde bir kanıt sunmadığı, böyle bir süre taahhüdün olmadığı, hava yolu taşımacılığındaki teamüle göre de bu sürenin makul bir süre olduğu, İkinci taşımaya ilişkin 3 kabın davacının iddia ettiği gibi 01.10.2021 tarihinde geç teslimi ve buna bağlı olarak vergi cezaları ve ek ardiye ücreti ödenmesinin;

taşımadaki gecikme olmayıp, taşınan yükün 1.950 kg yerine 1.800 kg eksiği ile 150 kg olarak bildirilmesinden kaynaklandığı bilirkişi marifeti ile tespit edilmiştir.

3 kap 1950 kg’lık ikinci taşımada özet beyanda 1950 kg olarak bildirilen yükün, beyannamede hatalı olarak 150 kg bildirim yapılması nedeniyle taşınan eşyanın geç teslimi ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca kesilen ve ödenen vergi cezalarından kaynaklandığı, davacının, İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğüne yapılan eksik bildirim nedeniyle 8 günlük 12.495,00 TL ek ardiye ücreti ve 14.294,30 TL KDV ve GV cezaları toplamı 26.789,30 TL TL fazla ödeme yaptığı, bundan dolayı, davacının gümrük müşavirinin asli sorumlu olduğu,

Gümrük Müdürlüğüne Beyanname veren Gümrük Müşavirliğinin, ithal edilen eşyaya ilişkin tüm belgeleri kontrol ettikten sonra beyanname vermesi gerektiği, öte yandan, bütün doğru girişlerin HAWB'de yapılmasını sağlamakla sorumlu olan davalı havayolu taşıma acentesi ...Nakliyat Limited Şirketi'nin de tali sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmış olup, bu yönden sorumluluk seviyesinin %25 gibi bir oranda kabulünün gerektiği hükme esas alınan teknik inceleme de içeren ek rapor ile tespit edilmiş olup,

davalı yanın zarar tutarının 6.697,33 TL’lik kısmından sorumlu tutulabilecek olduğu görülmekle davanın bu miktar yönünden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.