Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/94 K.2023/629

Mahkememize açılan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili kurumun bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması işinin özel güvenlik şirketlerine ihale edildiğini, ihale konusu işe ilişkin yüklenici firmalarla akdedilen sözleşme kapsamında çalışanları işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluğun yüklenici firmalara ait olduğunu, müvekkili ile davalı şirketler arasında akdedilen sözleşme kapsamında yüklenici firma işçisi olan dava dışı İbrahim Susancak'ın özel güvenlik görevlisi olarak müvekkili kurumda çalıştığını,

davalı şirketler nezdinde çalışan dava dışı işçinin kıdem tazminatının ödenmemesi üzerine müvekkili kurumun kıdem tazminatı ödemek durumunda kaldığını, dava dışı işçinin müvekkili kurumda 05.02.2016-30.03.2017 tarihleri arasında özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, 30.03.2017 tarihinde belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle yüklenici firmaya iadesinin yapıldığını,

müvekkili kurumda çalışmış olduğu 1 yıl 1 ay 10 günlük hizmetinin karşılığı olarak 2.544,67 TL ve 19,46 TL damga vergisinin 05.05.2017 tarihinde ödendiğini belirterek dava dışı işçi ... 'a müvekkili kurum tarafından ödenen toplam 2.564,13 TL'nin davalı yüklenicilerden ödeme tarihi olan 05.05.2017'den itibaren işleyecek yasal faizi birlikte rücuen tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili, cevap dilekçesinde özetle, yetki itirazında bulunduklarını, asıl işveren olan idarenin kıdem tazminatını alt işverene rücu edebilmesi için ayrıca kıdem tazminatından sorumlu olduğunu sözleşmede belirtilmiş olması gerektiğini, taraflar arasında akdedilen ihale sözleşmesine ait Teknik Şartname'nin m.14/6 hükmünde kıdem çalıştırılan işçilerin belirtilen haklarından yüklenicinin sorumlu olduğuna, İş Kanunu 2. Maddesi hükmü uyarınca asıl işverenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunu , davacının dava dışı işçiye yaptığı ödemenin taraflarına bildirilmediğini, huzurdaki dava aracılığıyla ödemeden haberdar olduklarını,

müvekkili şirketin işi ihale ile aldığını ve ihale dönemi sürecinde mevcut işçilerle çalışmaya devam ettiğini ancak davacı kurumun depolarını kapatmak suretiyle ihaleye çıktığı işçi sayısını azalttığını, bu durumun müvekkili şirkete işçilere bildirimde bulunabileceği uygun bir süre verilmeden bildirildiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme veya sözleşmeye ait idari ve teknik şartnamelerde de işçilik alacaklarını müvekkiline rücu edebileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığını, müvekkilinin ihale kapsamındaki iş için sadece şartnamede belirtilen alacak kalemlerini ödeyeceğini,

ihale eden kurumun kıdem tazminatı bakımından müvekkiline ödeme yapmadığını, "Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik" gereği kıdem tazminatı ödemelerinin asıl işveren olan kamu kurumu tarafından ödeneceğinin belirtildiğini, 6552 sayılı Kanunun gerekçesinde ihale konusu işin maliyetini hesaplarken kıdem tazminatının bu hesaplamaya dahil edilmemesinin alt işverenler nezdinde problem oluşturduğunu,

madde gerekçesinde alt işverenin yükünün azaltılmasından bahsedilmesine karşın müşterek ve müteselsil sorumluk iddiasının hukuka aykırı olduğunu, müteselsil borçluluk halinde alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olunsa da borçluların her birinin borcunun birbirinden bağımsız nitelik taşıdığının kabul edildiğini, Borçlar Kanunu'nun m.165 hükmü uyarınca davacının kusurundan doğan davalarda müvekkili şirkete rücu edilemeyeceğini, dava dışı işçilerin depoların kapatılması sebebi ile iş akitlerinin sona erdiği gözetilerek bilirkişi tarafından kusur değerlendirmesi yapılması gerektiğini,

kıdem tazminatının alt işverene rücu edilemeyeceğine ilişkin ... sayılı ilamının bulunduğunu, davacı kurumun ödediği verginin geri ödenmesinin veya mahsubunun vergi dairesinden talep edilebileceğini, alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının toplu iş sözleşmesi farkı talebinde bulunamayacağını, toplu iş sözleşmesinden doğan ek ödemelerin idarenin yükümlülüğünde olduğunu, bir iş yerine TİS başvuru yapıldığında müvekkili şirketin ilgili kamu sendikalarını yetkilendirdiğini ve kamu sendikası gereğince ödemenin davalı idare tarafından yapılacağını,

Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik m. 4 hükmünde İşçi Sendikasına Yetki Belgesi verildiği tarihte sözleşmenin bitimine 1 yıldan az bir süre kalmışsa işlemlerin Yüksek Hakem Kurulunca yürütüleceği ve bu durumda da fiyat farkı ödeneceği belirtildiğini, 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.8 hükmü uyarınca davacı idarenin fiyat farkı ödemesinin kanuni zorunluluk olup müvekkili şirkete rücu edilemeyeceğini belirterek davanın reddini dilemiştir.

DELİLLER

Osmaniye SGK İl Müdürlüğü'nden dava dışı işçinin SGK hizmet dökümü ve işyeri unvan listesi getirtilmiş, incelenmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında iş ve borçlar hukuku nitelikli hesap bilirkişisinden alınan bilirkişi raporunda özetle, davacının davalılar nezdinde çalışan dava dışı işçiye ödediği tutarların iadesine ilişkin rücu isteminin kabul edilebilir olduğu hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, mahkemece ödenen tutarın rücu edilebileceğinin düşünülmesi halinde; ... Özel Güvenlik Dam. Eğitim Alarm Cih. Ve Sis. Tic. Ltd. Şti.'ne rücu edilebilir tutar 805,87 + (1.758,26 /2 ) 1.685,00 TL, ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'ne rücu edilebilir tutar 879,13 TL, olarak hesaplanmakla alacağa hak kazanma talep koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda hukuki takdir ve değerlendirmenin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE

Dava, davacı Toprak Mahsulleri ofisi ile davalı şirketler arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerine istinaden davalı şirketler nezdinde çalışan dava dışı işçi İbrahim Susancak için yapılan ödemenin rücuen tahsili için açılan alacak davasıdır.

Uyuşmazlık davacının davalılara rücu hakkının olup olmadığı, yapılan ödemenin yerinde olup olmadığı, ve davalılara rücu edeceği miktarın ne kadar olduğu noktasında toplanmaktadır.

Davacı dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatı bedelinin rücusunu talep etmektedir

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin ,yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması , işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede hüküm olmaması göz önüne alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkının bulunduğunun kabulünün gereköektedir ( Yargıtay 6 Hukuk dairesi 2021/5092 esas 2021/747 karar)

Davacının davalılara rücu hakkının olup olmadığı değerlendirilmesinde taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.Taraflar arasında akdedilen sözleşmede taraflar arasındaki kıdem tazminatının ödenmesine ilişkin açık bir düzenleme yer almamakta ise de; sözleşmenin 8 maddesinde ihale dokümanları arasında çelişki olması halinde Hizmet işleri genel şartnamesinin 1 sırada uygulanmasının gerektiği belirtilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan hizmet işleri genel şartnamesinin 38 maddesine göre yüklenicini iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi , haftalıkçı veya aylıkçı olarak iş yerinde çalıştırdığı personel teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden doğrudan doğruya yüklenicinin sorumlu olacağının kararlaştırıldığı,

hizmet işleri genel şartnamesinde açıkça işçi hak ve alacaklarından yüklenicinin sorumlu olacağının belirtildiği , teknik şartnamede hizmet personelinin ( kıdem tazminatı hariç) maaaş, yol, yemek, ödül, ceza, maaş artışı, ve benzeri tüm sosyal hakları ve iş hukuku mevzuatında yer alan her türlü sorumluluğun yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacağı düzenlenmiş ise de;

teknik şartname hükümleri ile Hizmet işleri genel şartnamesi hükümleri arasında çelişki oluştuğu ve taraflar arasında imzalan sözleşmenin 8 maddesine göre hizmet işleri genel şartnamesi öncelikli olarak uygulanması gerektiğinden davacının davalı yüklenicilere ödediği kıdem tazminatı için rücu edebileceğine karar verilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan hizmet alım sözleşmeleri, bilirkişi raporu , yargı içtihatları değerlendirildiğinde;Davacının hizmet alım sözleşmeleri gereği ödediği işçilik tazminat alacaklarının tamamını davalıdan rücu edebileceği, davacının dava dışı işçi için ödediği kıdem tazminatı ve ferilerinden davalı şirketlerin kendi ihale dönemleri ile orantılı olarak sorumlu olacakları, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre dava dışı işçinin davalı şirketlerde çalıştığı sürelerin tespit edildiği, her bir şirketin ayrı ayrı sorumlu olduğu dönem belirlenmiştir. 30/03/2023 tarihli bilirkişi raporu denetime elverişli bulunmakla hükme esas alınmış olup aşağıdaki şekilde ödeme tarihinden itibaren avans faizine hükmedilmiştir.