Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/69 K.2025/151

Mahkememize açılan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile davalı yan arasında 05.07.2023 tarih 2023/375067 ihale kayıt numaralı 2 yıl süreli ‘’İş Yeri Hekimliği Hizmet Alım Sözleşmesi" imzalandığını, sözleşme uyarınca her iki tarafça birim saat üzerinden 4.400 saatlik hizmet, birim saat ücreti olarak da (KDV hariç) 487,10 TL belirlendiğini, toplam tutarın (KDV hariç) 2.143.240,00 TL olduğunu, sözleşme uyarınca verilecek hizmetin hafta içi mesai günleri ve saatlerinde olmak üzere haftada 5 gün, günde 8 saat olarak belirlendiğini, müvekkiline ödenen hakedişlerde eksik olduğunu, ‘’İş Kanunu Md. 46: Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde,

işçilere tatil gününden önce 63. maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.’’ denildiğini, haftanın 5 günü toplam 40 saat hizmet sağlayan personele haftasonu ücretlerinin ödenmemesinin kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiğini, müvekkili tarafından eksik ödemeler yapılmış dahi olsa ilgili personelin ücretlerin sözleşmeye uygun şekilde tam ödendiğini, karşılığında davalı kurum tarafından eksik ödeme yapıldığını,

İş Kanunu Md. 47 ve sözleşme hükümleri uyarınca tam zamanlı çalışılarak hizmet sağlayan personele UBGT alacaklarının eksik ödenmesinin kanuna ve ilgili mevzuata açık bir aykırılık teşkil ettiğini, İş Kanununda sözleşmelerde buna aykırı olarak düzenlenen maddelere de şerh düşülerek;

‘’İş Kanunu Md. 45: Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu Kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz’’ hükmünün getirildiğini, sözleşmede personele ödenecek maaş miktarının " İşyeri Hekimliği Hizmet Alımı İşi Teknik Şartnamesi Md. 4.5: YÜKLENİCİ, yapmayı taahhüt ettiği işler için çalıştırdığı İşyeri Hekimine asgari olarak güncel aylık Asgari Ücret + %500 fazlası oranında maaş ödemesi yapacaktır. " denildiğini,

personelin ücretinde ilgili kesintilerin yapılmasının kanuna ve sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini, İş Kanunu ilgili hükümleri uyarınca 20 günün altındaki çalışmalarda kısmi çalışma hükümleri söz konusu olsa da, müvekkili ile akdedilen sözleşme gereğince 20 günün üstü çalışmaların tam zamanlı çalışma olduğunu, ücretlerin bu haliyle ödenmesinin gerektiğini, kanunen kısmi çalışma hükümleri içerisinde yer alamayacak olan ve fiili çalışma adı altında müvekkilinin ücretlerinde kesintiye gidilmesinin kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiğini, müvekkiline ödenmeyen UBGT, hafta tatili, mazeretli izin ücretleri,

aylık ödenmesi gereken ücret ve diğer hizmet alacaklarının faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, zamanaşımı, hak düşürücü süre ve yetki itirazında bulunduklarını, davaya konu olan işin, tacir olan taraflar arasında birim fiyat üzerinden akdedilen bir hizmet alım işi olduğunu, müvekkili Ortaklığın Genel Müdürlük ve bağlı işyerleri için 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuatı kapsamında İş Sağlığı ve İşyeri Hekimliği hizmetleri ile poliklinik hizmetlerinin sunumu için 2 yıl süre ile 1 adet Tam Zamanlı İşyeri Hekimliği hizmet alımına dair 05.07.2023 tarihli sözleşme imzalandığını, aylık hak edişler, söz konusu teknik şartnamenin 2.3. maddesi gereği, her bir takvim ayı için,

o ay içinde ihale dokümanlarına uygun şekilde ve fiili olarak sunulmuş hizmet saati toplamının teklif edilen saat ücreti ile çarpımı üzerinden ödendiğini, davacı tarafın, birim fiyat hizmet alım sözleşmesi ile anahtar teslim sözleşmeyi karıştırdığını, ödemelerin 4400 saat üzerinden hesaplanarak yapılması yönündeki talebinin teknik şartnamedeki bir ifadenin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığını, "sözleşmenin ekleri" başlıklı 8. Maddesinin;

“8.1. İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.8.2. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir: 1- Hizmet İşleri Genel Şartnamesi 2- İdari şartname, 3- Sözleşme Tasarısı, 4- Birim fiyat Tarifleri (varsa) 5- Özel teknik şartname(Varsa), 6- Teknik şartname,

7- Açıklamalar(Varsa)” denildiğini, İdari Şartnamenin 19. maddesinde, söz konusu hizmet alım işinin “birim fiyat” usulü sözleşmeye bağlanacağı ve tekliflerin buna göre verilmesi gerektiğinin belirtildiğini, Sözleşmenin türü ve bedelinin düzenlendiği 6. maddesinin ise : “6.1.

Bu sözleşme birim fiyat sözleşme olup, İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 2.143.240,00 TL (İkimilyonyüzkırküçbinikiyüzkırk Türk Lirası) bedel üzerinden akdedilmiştir.

Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde Yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar (...) esas alınır.(...)” düzenlemesinin yer aldığını, hak edişin ne şekilde yapılacağına ilişkin Teknik Şartnamede yer alan düzenlemelerin “Madde 2.2. Bu işyerleri ve çalışan sayıları değişebilir nitelikte olup, İDARE tarafından verilmiş herhangi bir taahhüt niteliği taşımamaktadır.

Organizasyonel yapı değişikliği vb. nedenler ile işyerlerinin iptali/yeni işyeri açılması, çalışan sayılarının değişmesi, 6331 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında meydana gelebilecek değişiklikler gibi nedenlerle İDARE hizmet sunulacak işyerleri, hizmet sunum süreleri ve hizmet sunacak işyeri hekimi sayısı ile ilgili değişiklik yapabilecek ve yeni duruma göre, birim fiyat değişmemek üzere, gerekli sözleşme revizyonları yapılabilecek ve teknik şartnamede belirtilen diğer resmi işlemler yenilenebilecektir.

2.3. Teklife esas birim fiyatlar, TL cinsinden olmak üzere tüm giderler ve hizmet fiyatları dâhil edilmiş olarak saat/TL+KDV olarak verilecektir. Ödemeler, her bir takvim ayı için, o ay içinde ihale dokümanlarına uygun şekilde ve fiili olarak sunulmuş hizmet saati toplamının, teklif edilen saat ücreti ile çarpımı üzerinden yapılacaktır.

Bunun haricinde ihale dokümanında İDARE tarafından karşılanacağı belirtilen giderler haricinde herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.” şeklinde olduğunu, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin "hak edişler ve ödeme" başlıklı 42. Maddesindeki düzenleme de aynı şekilde olduğunu, söz konusu hizmet alım işine ait sözleşme ve şartnamelerde işin “birim fiyat” olarak alınacağı ve ödemenin fiilen icra edilen hizmet üzerinden hesaplanacağının düzenlendiğini, yapılacak ödemelerin sözleşme ve şartname hükümleri gereği fiili olarak sunulmuş hizmet saati üzerinden hesaplanarak ödenmesi gerektiğini, müvekkili Ortaklık tarafından,

tam ve eksiksiz olarak ödendiğini, İş Kanununun 46. maddesi gereği haftanın 5 günü 40 saat hizmet sağlayan işçiye 1 Hafta Tatili ücreti ile, aynı Kanunun 47. Maddesi gereğince, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (UBGT) ödenmesi gerektiği ve Kanununun 45. Maddesi gereğince UBGT hususuna ilişkin aykırı hüküm konulamayacağı iddia edildiğini ancak 4857 sayılı kanunun 45. Maddesinin esasen işçinin korunması için getirildiğini, maddede açıkça toplu iş sözleşmeleri ve iş sözleşmelerinden söz edildiğini, davanın konusunun basiretli tacirler arasında akdedilmiş olan bir temin sözleşmesi olduğunu,

davanın her iki tarafının da tacir olduğunu ve aralarındaki sözleşmenin iş sözleşmesi olmadığını, davacı tarafın kendi işçilerine karşı iddia ettiği yükümlülüklerin mevzuat gereği kendisini ilgilendirdiğini, davacının faturalandırdığı ve müvekkilinden tahsil ettiği ödemeler dışında dava dışı işçiye başka bir ödeme yapıp yapmadığını dosyaya sunamadığını, dava dilekçesinde zikredilen temerrüt tarihi ve faiz oranına da itiraz ettiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında nitelikli hesap uzmanı ve mali müşavir bilirkişisinden alınan 11/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davalı idarece davacıya yapılan hakediş ödemelerinin taraflar arasında akdedilen ihale sözleşmesi ve eki şartnamelere uygun olduğunun tespiti ile hakediş tutarlarının İş Kanunu hükümlerine göre eksik ödendiği yönündeki davacı iddiasının ispatlanamadığı görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava hizmet alım sözleşmesi gereği eksik ödeme yapıldığı iddiasına dayalı bakiye alacak istemli eda davasıdır. Taraflar arasında 05.07.2023 tarihli işyeri hekimliği hizmet alımı sözleşmesi bulunduğu hususunda uyuşmazlık yoktur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalının davacının hakedişinden eksik ödenen 4857 sayılı İş Kanunun aykırı olarak ödenmeyen UBGT ücret alacakları, mazeretli izin ücretleri, hafta tatili ücretlerinin ve diğer hizmet alacaklarının bulunup bulunmadığı , hakedişinden eksik ödeme varsa miktarı,nın ne olduğuna ilişkindir.

Mahkememizce deliller toplanmış tüm dosya kapsamından bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davacı ... İş Sağlığı ve Güvenliği Analiz Eğitim Danş. İnş. Müh. Mimar Taah. San. Ve Tic. Ltd.Şti. (Yüklenici) İle davalı TPAO arasında akdedilen 05.07.2023 tarihli İşyeri Hekimliği Hizmet Alımına Ait Sözleşme'nin 5.maddesi.

"Türkiye Petrolleri Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerleri için, 6331 sayılı İş sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında İş Sağlığı ve İşyeri Hekimliği hizmetleri ile poliklinik hizmetlerinin sunumu için iki yıllık süre ile 1 adet tam zamanlı "İş yeri Hekimliği " hizmet alım işidir.

İşin teknik özellikleri ve diğer ayrıntıları sözleşme ekinde yer alan ve ihale dokümanını oluşturan belgelerde düzenlenmiştir." şeklinde taraflarlar arasındaki işin tanımlandığı, sözleşmenin 6.maddesinde ise ;"Bu sözleşme birim fiyat sözleşme olup ,İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 2.143.240,00 TL bedel üzerinden akdedilmiştir.

Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa sonradan Genel Şartnamenin 37. Maddesine göre tespit edilen yeni birim fiyatlar esas alınır ..... Toplam Tutar( KDV Hariç) 2.143.240,00 TL..." hükmü bulunmaktadır. "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 8. Maddesinde “8.1. İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar.

Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.

8.2. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir: 1- Hizmet İşleri Genel Şartnamesi 2- İdari şartname, 3- Sözleşme Tasarısı, 4- Birim fiyat Tarifleri (varsa) 5- Özel teknik şartname(Varsa), 6- Teknik şartname,

7- Açıklamalar(Varsa)” hükmünün bulunduğu, yİne sözleşmenin "Diğer Hususlar" başlıklı 36. Maddesinde " Teklifler ekli teknik şartnamelerde belirtilen usul ve esaslara uygun olacak şekilde verilecektir. Teklife esas birim fiyat TL cinsinden KDV hariç tüm hizmet fiyatları dahil edilmiş 1(bir) saatlik fiyat olarak verilecektir.

Bu hizmet alımına sadece 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuatında tanımlanan yetkilendirilmiş OSGB teklif verebilecek ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda belirtilen zorunlu haller dışında alt yüklenici kullanılmayacaktır. .. " denilmiştir. Sözleşmenin eki niteliğindeki İdari Şartname'nin "Teklif ve Sözleşme türü " başlıklı 19. Maddesinde "19.1.

İstekliler tekliflerini her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu ihale üzerinde bırakılan istekliye her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarla çarpımı sonucu bulunan bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. " ibareleri bulunmaktarı.

Davacı yanca taraflar arasında akdedilen sözleşmenin İş Kanununda belirtilen hafta tatili ücreti ve ubgt ücretine ilişkin düzenlemelere aykırı olduğu bu itibarla hakedişlerin İş Kanununa göre eksik ödendiği iddia olunmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “İlkeler” başlıklı 4. Maddesinin 2.fıkrasında; “Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez” denilmekte “Sözleşmede değişiklik yapılması” başlıklı 15. maddesinde ise; “Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla, aşağıda belirtilen hususlarda sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılabilir: a) İşin yapılma veya teslim yeri. b) İşin süresinden önce yapılması veya teslim edilmesi kaydıyla işin süresi ve bu süreye uygun olarak ödeme şartları” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, 4735 sayılı Kanuna tabi sözleşmeler bakımından, 15 inci maddede sayılan iki durum dışında, sözleşme hükümlerinde her hangi bir değişiklik yapılamayacağı ve ek sözleşme düzenlenemeyeceği anlaşılmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca öncelikle yapılan hakediş ödemelerinin sözleşmeye uygun olup olmadığının değerlendirilmesi bakamından bilirkişi incelemesi yapılmış buna göre sözleşmenin eki niteliğindeki Teknik Şartname'nin "İşin Kapsamı" başlıklı 2. Maddesinde "2.3..Teklife esas birim fiyatlar, TL cinsinden olmak üzere tüm giderler ve hizmet fiyatları dâhil edilmiş olarak saat/TL+KDV olarak verilecektir.

Ödemeler, her bir takvim ayı için, o ay içinde ihale dokümanlarına uygun şekilde ve fiili olarak sunulmuş hizmet saati toplamının, teklif edilen saat ücreti ile çarpımı üzerinden yapılacaktır.

Bunun haricinde ihale dokümanında İDARE tarafından karşılanacağı belirtilen giderler haricinde herhangi bir ödeme yapılmayacaktır " hükmü ve Teknik Şartname'nin "Yüklenicinin görev ve sorumlulukları " başlıklı 4. Maddesinde "4.3.İşyeri Hekimi, hafta içi mesai günleri ve mesai saatlerinde olmak üzere haftada 5 gün ve günde 8 saat (08:30-12:30 ile 13.30-17:30) süre ile İDARE’nin Genel Müdürlük Merkez yerleşkesinde bulunan İş Sağlığı Şefliği biriminde fiili olarak bulunmak sureti ile işyeri hekimliği ve poliklinik hizmetlerini sunacaktır.

Öğle arası tatili 12.30-13.30 olup, İDARE’nin acil durum vb. şartlarda talep etmesi haricinde, bu zaman diliminde çalışma yapılmayacak ve bu zaman dilimi için İDARE tarafından herhangi bir ücret ödemesi yapılmayacaktır. 4.4. Resmi tatillerde çalışma yapılmayacaktır. İşyeri Hekiminin fiili olarak işyerinde bulunmadığı veya ihale dokümanlarına uygun olarak hizmet sunulmadığı süreler için İDARE tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.

4.5. YÜKLENİCİ, yapmayı taahhüt ettiği işler için çalıştırdığı İşyeri Hekimine asgari olarak güncel aylık Asgari Ücret + %500 fazlası oranında maaş ödemesi yapacaktır.

........ 4.24. YÜKLENİCİ, çalıştıracağı İşyeri Hekimi ile ilgili olarak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5510 sayılı Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuatları ile diğer tüm yasal düzenlemelerden kaynaklanan ödevlerini yerine getirmek zorundadır." hükümleri dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır.

Sözleşme eki teknik şartname hükümleri uyarınca dava dışı işyeri hekiminin hafta içi mesai günlerinde olmak üzere haftada 5 gün ve günde 8 saat olmak üzere toplam 40 saat çalışacağı, yani hafta tatil günlerinde çalışmayacağı, ayrıca resmi tatil günlerinde de çalışmayacağı açıkça belirtilmiştir.

Davacının iddiasına dayanak 4857 sayılı İş Kanunu'nun 46.maddesinde hafta tatili ücretin 47.maddesinde ise genel tatil ücretine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ise de söz konusu yasal düzenlemeler işçinin hafta tatil ve genel tatillerde çalıştırılması durumunda ödenmesi lazım gelen ücrete ilişkin açıklamaları içermektedir.

Bu durumda işyeri hekiminin hafta tatili ya da ubgt günlerinde çalışmayacağının ve işyerinde fiilen çalışmadığı günler için ayrıca ücret ödenmeyeceğinin sözleşme ve eki nitelikteki teknik şartname ile kararlaştırılması durumunda çalışılmayan günler için ilave bir ücrete de hak kazanamayacaktır.

Bu nedenle davacının davalı ile akdettiği ihale sözleşmesinin tarafı olmayan işyeri hekimi bakımından işyerinde fiilen çalışmadığı günlerde hak kazanamayacağı açıkça belirtilen hafta tatili ve ubgt ücretinin ödenmesi gerektiği yönündeki davacı isteminin yanlar arasında akdedilen ihale sözleşmesine göre yerinde değildir.

Bunun yanı sıra işyeri hekiminin çalıştırılması durumunda yapılacak ödeme yöntemi " hizmet saati toplamının, teklif edilen saat ücreti ile çarpımı üzerinden yapılacaktır." şeklinde belirlenmiştir.İşyeri hekiminin haftada fiilen çalıştığı saat ve ihale teklifinde belirtilen saat ücreti dikkate alınarak ödemelerin yapıldığı görülmekle davalıya yapılan ödemelerin sözleşme ve eki teknik şartnameye uygun olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiş bu tespitler mahkememizce de dosya kapsamına uygun görülmüştür.

Tüm bu nedenlerle tarafları tacir olan sözleşmeye uygun olarak yapılmış ödemeler dışında davacının alacağının olmadığı kanaatiyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir..