Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/157 K.2023/388

Av. ... -... Av. ... ...

DAVALI

... - ... ... VEKİLİ : Av. .....

DAVA

Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 10/03/2020

KARAR TARİHİ : 23/06/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/07/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil ile davalı şirket arasında 05.12.2019 tarihinde “.... arasında 15.11.2019 tarihinde düzenlenen “...” yapım işi olduğunu, bu sözleşmenin imzalanmasından sonra taraflar arasında Parke işlerinin yapımı konusunda Alt Taşeron Sözleşmesi imzalandığını, parke işinin yapılması karşılığında davalıya toplam 170.000 TL tutarlı müvekkil ile Alt Taşeron KLC arasındaki sözleşmeye göre;

toplam 170.000(yüzyetmişbintürklirası)lık 4 adet çeki 5.12.2019 tarihinde KLC’ye teslim ettiklerini, ancak davalının çeşitli bahanelerle işe başlamadığını, davalı tarafından alt taşeron sözleşmesi konu iş süresinde teslim edilmemesine rağmen ilk vadesi gelen çek olan 10.01.2020 vadeli 20000 TL’lik çekin hiçbir hizmet almamasına rağmen ticari itibar ve sicilinin bozulmaması için ödendiğini, sözleşmenin tek taraflı ve haklı nedenlerle feshedildiğini ileri sürüp davacının bu çeklerden, İİK 72. Maddesi gereğince vadesi gelmeyen iş bu çekler hakkında ;

gerek davalı-alacaklı, gerekse de ... yolu 3.kişilere geçmesi ihtimaline istinaden ilgili banka olan ...gönderilmesine.

İcra takibine konu olması ihtimaline istinaden yine tedbirden ,davaya konu çekler ile ilgili olarak açılacak tüm icra takiplerinin tedbirden durdurulmasına ve takiplerin iptaline; müvekkilin iş bu çeklerden dolayı davalı-alacaklının açıkça edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, davaya konu 4 (dört ) adet çekin iptaline karar verilmesini, ayrıca yargılama giderleri ile resmi vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davaya cevap vermemiş, yargılama sırasında davacının tüm iddialarını reddetmiştir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı iş nedeniyle iş sahibi olan davacının yüklenici olan davalıya vermiş olduğu çeklerden dolayı borçlu olup olmadığının tespiti isteminden ibarettir.

... ile ... arasındaki esas sözleşme, Davacı ile davalı arasında yapılan alt taşeron sözleşmesi dosya içerisine alınmış, ... müzekkereler yazılmış, yazı cevapları dosya arasında alınmı... yevmiye nolu ihtarnamesi tebliğ şerhiyle birlikte getirtilmiş, davacının gösterdiği tanıklar dinlenmiş, taralar arasındaki yazışmalar dosyaya kazandırılmıştır.

Eser sözleşmesi; yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470; mülga BK m. 355). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır.

Taraflar arasında yapılan 05/12/2019 tarihli sözleşmenin konusunun, işveren ...'nun taahhüdünde bulunan... işine ilişkin olduğu, sözleşmeye göre parke montajı yapılmasına başlama, montaja engel bir durum olmadığında müteahhit zemin hazır olduğunu bildirdiği zaman işe başlanacak, işin bitişi se ara verilmeden çalışıldığında 30 gündür, malzemelerin temini 30 gündür, sözleşme bedeli toplam 189.980-TL olup 20.000-TL nakit ödeme ve 42.500'er lira bedelli 4 adet çekle ödeme yapılacağı, bu çekler karşılığı, işveren ...'na taşeron toplam tutar kadar teminat senedi verir. Bu teminat senedi malzemeler teslim edildiğinde iade alınır. Bu teminat senedi 3. Şahıslara ciro edilemez, teminat senedi bu sözleşme şartlarına göre özel düzenlenmiştir, denmektedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, taraflar arasında yapılan eser sözleşmesi nedeniyle davalının sözleşme gereğince edimini yerine getirip getirmediği, davalı dava konusu yerdeki parke ve alt ızgara işini yapmış ise ayıplı ve eksik yapıp yapmadığı, eksik ve ayıplı yapmış ise davacının dava konusu yerdeki işi başkasına yaptırıp yaptırmadığı veya kendisinin yapıp yapmadığı, davacının sözleşme gereğince davalıya verdiği dört adet çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu çeklerin taraflar arasında yapılan sözleşme nedeniyle davacı tarafından davalıya verildiği, dava konusu edilen çek bedellerinin toplam 170.000,00-TL olduğu, bu çeklerin bankaya ibrazında davacının banka hesabından davalı adına ayrı ayrı çek tutarı kadar ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce İnşaat Mühendisi ..., SMMM ..., Nitelikli Hesap Uzmanı ...'ten aldırılan 29/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "

1-Davacı ...-... arasında imzalanan 05/12/2019 tarihli .... Sözleşmesi kapsamında;

a. İş yeri teslim tutanağı, işin tamamlandığına/teslimine/kabulüne ilişkin herhangi bir belge-tutanak bulunmadığı,

b. Tanık ifadelerinden; davalı tarafından getirilen malzemelerin uygun olmaması nedeniyle iade edildiği, kullanma hataları dışındaki kusur ve arızaların düzeltilmesi taşerona ait olmasına karşın tekraren malzeme getirildiğine ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı,

c. Davalıya çekilen ihtarnamelere cevaben davalı tarafından herhangi bir cevap niteliğinde bilgi belge bulunmadığı,

2. Davalı kayıt ve belgelerine ilişkin olarak yapılan incelemede,

Sözleşmede öngörülen iş bedelinin 189,810,00 TL olduğu, davalının davacıya toplam 2 adet fatura ile 152.810,00 TL fatura düzenlediği, davalının davacıdan aldığı 190.000,00 TL çeklere mukabil 42.500,00 TL tutarında kendi müşterisine ait (05.06.2020 tarih 2019388 no.lu... şubesi çeki) çeki iadeli taahhütlü iade ettiğini beyan ettiği (ancak defter kayıtlarına almadığı), bu durumda davalının davacıdan toplam (190.000,00-42.500,00=) 147.500,00 TL tahsil etmiş olduğu,

3-Sağlıklı Rapor Düzenlenebilmesi için;

Takdiri ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere, davacı kayıtlarının defterlerinin Yozgat/Merkez adresinde olduğu beyanları da dikkate alınarak talimat müzekkeresi bu incelemede;

Davalı kayıtlarında davacıya teslime konu edilen 700 M2 ahşap parkenin fabrikadan doğrudan davacı adresine nakil edildiği, nakil işlemine konu irsaliyenin 03.02.2020 tarih ve 081562 no.lu ... adesinden Yozgat teslimli olarak düzenlendiği,

Davalının yaptığı işe ilişkin Sayın Mahkemeye sunulan şahit ifadelerinde davalının olan malzemenin bir kısmının davalıya iade edildiğini, ne kadarının ne ile iade edildiğinin bilinmediğinin ifade edilmiş olduğu, bu anlamda davacının kayıtlarına dair incelemede, davacının teslim aldığı malzemelerin ne olduğu, ne kadarının davalıya iade edildiği, ne ile iade edildiğinin de incelenmesi gerektiği,

Davacının yaptığı işin ne kadarlık kısmının yapıldığının davacı (yüklenici) .... arasındaki sözleşmeye istinaden işin davalı açısından aksayan yönlerinin tespit edilmesi, işin idarece onaya verilmeyen hususların neler olduğu, onay verilmeyen hususların davalının davacıya taahhüt ettiği işin sözleşmeye uygun olmayan malzeme ve işçilikten mi, yoksa davacı yüklenicinin idareye taahhüt ettiği malzeme ve işçilikten mi (İdare ile yüklenici arasında düzenlenen sözleşmede öngörülen malzeme ve işçiliklerle, davacı yüklenici ile taşeron davalı arasındaki sözleşmede öngörülen malzemeler arasında farklılık olup olmadığı) olduğunun açıklanması gerektiği,

bu anlamda idarenin iş ile ilgili davacı yükleniciye taşeronluk eden davalının yaptığı işle ilgili işin detayına şamil bilgilerin dosyaya kazandırılması gerektiği" rapor edilmiştir.

Bilirkişilerce bildirilen eksiklikler tamamlandıktan sonra İnşaat Mühendisi ... SMMM ...en aldırılan 20/04/2022 tarihli bilirkişi EK raporunda özetle; " İnceleme ve değerlendirme bölümünde belirtildiği üzere, davacının İdareye yaptığı işe konu ...’nün dosyaya sunduğu belgeler incelendiğinde, işin tamamlandığı ve kabulünün yapıldığı, bu kapsamda, işin miktarına yönelik bir tespit bulunmadığından dolayı, sözleşmede yazılı miktar esas alınarak, işin bedelinin tarafımızca hesaplanan tutarının 700 m² x 230 TL = 161.000 TL+ 28.980 (KDV) = 189.980 TL olduğu,

- Davacının davalının yaptığı işe konu malzemenin iade edildiğine dair belge sunmadığı,

- Davacı kayıtlarının incelenmesine ilişkin dosyaya rapor sunulmadığı,

- Kök raporumuzda verildiği üzere, davalı belge ve kayıtlarında yapılan incelemede;

Davalının yaptığı iş karşılığı 152.810,00 TL faturası mukabilinde davacıdan 147.500,00 TL tahsil etmiş olduğu, davalının davacıya borçlu olmadığı, kanaatine varıldığı" rapor edilmiştir.

Talimat yoluyla SMMM bilirkişi Satı Sargın'dan aldırılan 02/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacı tarafa ait defterler incelenmiş ve özetle; " Davacı tarafından ibraz edilen tutulması zorunlu olan ticari defterleri ile ilgili olarak, 2019 ve 2020 yılında bilanço esasına göre deftere tabi olduğu, resmi defter açılış ve kapanış onaylarının yasal süresinde yapılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının V.U.Kanunu ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak tutulduğu görülmüştür.

Davacı tarafından ibraz edilen ... emrine düzenlendiği görülmüştür.

... Esas Sayılı dava dosyasında bulunan tahsilat makbuzu fotokopisi incelendiğinde 05.12.2019 Tarihli ... tarafından düzenlenen yukarıda bahsedilen numaralı (190.000,00 TL) tutarındaki çeklerin ...’ndan tahsil edildiği görülmüştür.

Davacının fatura ve ve belgeleri incelendiğinde dava dosyasında bahsi geçen 25.02.2020 tarih ... seri numaralı 103.250,00 TL turarındaki faturanın ve 25.03.2020 Tarih ... seri numaralı 49.560,00 TL tutarındaki faturanın olmadığı görülmüştür.

Davacının belgeleri incelendiğinde ...Müşteri numaralı ...’na ait Banka Hesap Ekstre dökümü incelendiğinde;

10.01.2020 tarihinde 20.000,00 TL tutarında ... numaralı çekin,

30.03.2020 tarihinde 42.500,00 TL tutarında..numaralı çekin,

28.04.2020 tarihinde 42.500,00 TL tutarında... numaralı çekin,

01.06.2020 tarihinde 42.500,00 TL tutarında... numaralı çekin,

30.06.2020 tarihinde 42.500,00 TL tutarında ... numaralı çekin,

... numaralı ...’na ait hesaptan takas provizyondan ödendiği görülmüştür.

SONUÇ

... Esas sayılı dava dosyası incelendiğinde; davacıya ait 2019-2020 yıllarına ait ticari defterlerinde,davaya konu olan fatura,çek ve tahsilat makbuzunun ticari defterlerinde yer almadığı,

Davacı ...’na ait ... Hesap ekstresinde ... emrine düzenlenen çeklerin takas provizyondan ödendiğinin görüldüğü" rapor edilmiştir.

İtirazı üzerine yeni ber heyet oluşturularak İnşaat Mühendisi ..., SMMM ... Nitelikli Hesap Uzmanı...'den aldırılan 06/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Sözleşme maddelerine göre davalı ... tarafından işe başlanabilmesi için davacının zeminin hazır olduğunu davalıya bildirmesi gerekmektedir. Dosya içerisinde davacının zeminin hazır olduğunu davalıya bildirdiğine dair bilgi ve belge ile davacı- yüklenici ile davalı- alt yüklenici arasında yapılmış bir iş yeri teslim tutanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle davalının işe başlama tarihi tespit edilememiştir.

Dosya kapsamında dinlenen tanık ifadelerinden davalının işi yapmaya başladığı, sahaya getirilen ilk malzemelerin İdarece uygun bulunmadığı için davalı tarafından iade alındığı anlaşılmaktadır. ... sayılı yazısında İdarece inşaat sahasında projeye ve teknik şartnameye aykırı malzeme ve işçilik hataları bulunduğunun tespit edildiği görülmüştür. Dava dilekçesi ekindeki fotoğrafların, inşaat sahasının 2020 yılı Şubat ayına ait fotoğraflar olduğu belirtilmektedir. Ancak fotoğraflar, siyah beyaz ve okunaksız olduğu için fotoğraflardan herhangi bir tespitte bulunmak mümkün değildir.

Tüm bu nedenlerle dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden davalı tarafından işin yapımına başlandığı anlaşılmaktadır. Ancak işin ne kadarlık kısmının davalı tarafından yapıldığı, davalının temin ettiği malzemelerin net miktarı, işi kimin tamamladığı anlaşılamamıştır.

.... sayılı yazısı ekinde dosyaya celbedilen evrakların incelenmesinde, İdare tarafından 22.11.2019 tarihinde davacıya işyeri tesliminin yapıldığı; 28.04.2020 tarihinde işin geçici kabulünün yapıldığı ve 30.07.2021 tarihinde ise kesin kabulünün yapıldığı görülmüştür. Ancak İdare'ye davalı alt yüklenici olarak bildirilemediğinden, İdare'nin dokümanlarında tüm iş davacı tarafından tamamlanmış olarak görülmektedir. İşin davalı tarafından yapılan kısmının bu evraklardan tespiti mümkün değildir.

Dosya kapsamındaki tanık anlatımları ve... sayılı yazısından davalının en geç 2020 yılı Ocak ayında işe başlayarak malzeme temini ve işçilik yaptığı, en az davacı tarafından davalıya keşide edilen ...Noterliği’nin 04/03/2020 tarih ve ... yev. nolu ihtarnamesine kadar çalışmaya devam ettiği, dolayısıyla da yapılan bu işin bedeli olarak da 25.02.2020 tarih ..nolu 103.250,00 TL bedelli ve 25.03.2020 tarih ...nolu 49.560,00 TL e- faturaları tanzim ettiği kanaatine varılmıştır.

Bu durumda da hukuki takdir ve değerlendirmesi tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, taraflara ait ticari defterlerde kayıtlı olmadığı tespit edilen davalının davacıya düzenlediği toplam 152.810,00 TL bedelli 2 adet faturadan doğan alacağına karşılık toplam 190.000,00 TL çek tahsilatı yapmış olduğu, davacı tarafından dava konusu çekler nedeniyle 190.000,00-152.810,00= 37.190,00 TL fazla ödeme tutarının istirdatının gerektiği" rapor edilmiştir.

İnşaat Mühendisi ..., SMMM ... .'den aldırılan 11/06/2023 tarihli bilirkişi EK raporunda; " Sayın Mahkemenizce ... 15.01.2020 tarihli ... sayılı yazısı ve dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları nedeniyle dava konusu işin davalı tarafından yapılmadığı kanaatine varılması halinde, davacı tarafından davalıya yapılan toplam 190.000,00 TL çek bedeli ödemesinin istirdatının gerekeceği,

Sayın Mahkemenizce dava konusu işin davalı tarafından yapıldığı kanaatine varılması halinde, davalının davacıya düzenlediği toplam 152.810,00 TL bedelli 2 adet faturadan doğan alacağına karşılık toplam 190.000,00 TL çek tahsilatı yapmış olması nedeniyle, davacı tarafından dava konusu çekler nedeniyle 190.000,00-152.810,00= 37.190,00 TL fazla ödeme tutarının istirdatının gerekeceği", rapor edilmiştir.

Toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre.

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre davalının işe başlayabilmesi için davacının zeminin hazır olduğunu davalıya bildirmesi gerektiği oysa davacı tarafça zeminin hazır olduğunu davalıya bildirdiğine dair bir bilgi ve belgenini dosyaya sunulmadığı, yine sözleşmeye göre davacının davalıya iş bedeline karşılık olarak verdiği çeklere karşılık davalıdan teminat senedi alınacağı kararlaştırılmasına rağmen davacının böyle bir senet aldığın iddia etmediği ve dosyaya sunmadığı, davalının işi yapmaya başladığı, ancak sahaya getirdiği malzemelerin İdarece uygun bulunmaması nedeniyle malzemenin davalı tarafından iade alındığı,

daha sonra dava konusu spor salonunun İdare tarafından 28/04/2020 tarihinde işin geçici kabulünün yapıldığı ve 30/07/2021 tarihinde ise kesin kabulünün yapıldığı, yani dava konusu yerdeki parke montajı işinin tamamlanmış olduğunun anlaşıldığı, davacı dava konusu yerdeki işi bir başkasına ve kendisinin yaptığına ilişkin olarak dosyaya bilgi ve belge sunamadığı, bu hususu tanık beyanları ile ispatlama çalıştığı, ancak dinlenen tüm tanıkların işi kimin tamamladığı konusunda herhangi bir bilgilerinin bulunmadığının anlaşıldığı, dava konusu yerdeki tamamlanmış işin davalı tarafından yapılmadığını davacının ispatlayamadığı,

davalının yaptığı işlerin karşılığında davacıya 152.810,00-TL bedelli 2 adet fatura kestiği, davacının buna karşılık davalıya 190.000,00-TL ödeme yaptığı, davacının yaptığı ödemenin 37.190,00-TL fazla yapıldığının bilirkişi raporları ile sabit olduğu anlaşıldığından davanın 37.190,00-TL nın istirdatı bakımından kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır