Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/28 K.2022/426

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ve davalı arasında taşıma sözleşmesi yapıldığını, sözleşme bedelinin 5.250,00 USD'nin peşin olarak ödendiğini, taşımanın yapıldığı sırada Kazakistan sınırları içeriksinde trafik kazası meydana geldiğini ve taşınan yükün telef olduğunu, kazadan sonra davalıdan peşin ödenen nakliye bedelinin talep edildiğini ancak iade edilmediğini, davalı hakkında yapılan icra takibine karşı da yetki itirazında bulunulduğunu, sözleşmede yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğunu, itirazın kaldırılmasını, takibin devamına kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetki itirazında bulunmuş, aracın çekici kısmının sağlam olduğunu, dorse kısmında yangın başladığını, taşınan yükün patlamaya sebebiyet verdiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava taşınan yükün zayi olması nedeniyle davalıya ödenen nakliye bedelinin iadesi istemi ile yapılan icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. (2004 sayılı İİK Madde 67)

... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde: Davacı tarafından davalı aleyhine 18/09/2020 tarihinde başlatılan ilamsız icra takibinde 5.250,00 USD iade faturası olmak üzere toplam 5.250,00 USD istendiği, takibin dayanağının ... numaralı iade faturası olduğu, ödeme emrinin davalıya 17/10/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davalının 19/10/2020 tarihinde borca, faize ve tüm fer'ilerine itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğu, davacının yasal süresi içerisinde itirazın iptali davasını açtığı anlaşılmıştır.

Sözleşmedeki yetki şartı nedeniyle Ankara İcra Daireleri ve Mahkemeleri yetkili olduğundan davalının yetki itirazı reddedilerek yargılamaya devam olunmuştur.

...(...) ile.... arasındaki “Karayolu İle Nakliye Anlaşması”na göre söz konusu nakliye şartlarının belirlendiği, Gümrük işlemlerinin tamamlanmasına müteakip aracın Ülke sınırlarından çıkarak Kazakistan’a yola çıktığ... yolunda aracın kaza yaparak yandığı, meydana gelen kaza ile ilgili Kazakistan Devleti .... Enstitüsü’nce 28/08/2020 tarihli bir ...düzenlendiği , Yangının merkezi, ... plakalı .... aracının , yakıt deposu alanında sol alt kısmında (hareket yöne doğru) olduğu tespit edilmiştir.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukukî kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 6. maddesi “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür” hükmünü, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 190. maddesi ise “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

"Taşıma komisyonculuğu sözleşmesi TTK 917 - (1) Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu eşya taşıtmayı üstlenir. Bu sözleşme ile gönderen, kararlaştırılan ücreti ödeme borcu altına girer... (3) Bu Kısımdaki özel hükümler saklı kalmak üzere, komisyonculuk sözleşmesi ve eşyanın taşınmasına ait konularda taşıma sözleşmesine ilişkin hükümler taşıma işleri komisyonculuğuna da uygulanır."

Karayoluyla eşya taşıma sözleşmesi, iş görme amacı güden sözleşmelerle bağlantısı bakımından, vekâlet ve hizmet sözleşmelerinden ziyade, eser sözleşmesiyle, niteliği, kuruluşu ve sona ermesi açılarından benzerlik arz etmektedir. Taşıma sözleşmesinden doğan hak ve borçlara ilişkin ihtilaflar çözülürken, bu sözleşmeyi düzenleyen Türk Ticaret Kanunu hükümleri kâfi gelmezse, taşıma sözleşmesinin bünyesine uygun düştüğü ölçüde, Türk Borçlar Kanunu’nun eser sözleşmesine ilişkin hükümlerinden yararlanılabileceği ileri sürülmektedir. (Öğreti- doç.dr.... Karayoluyla Eşya Taşıma Sözleşmesinin Hukukî Niteliği Ve İş Görme Amacı Güden Sözleşmelerle İlişkisi)

6102 sayılı TTK’nın 863.maddesi uyarınca, aksi sözleşme veya durumun gereğinden anlaşılmadıkça, taşıma güvenliğine uygun olarak yani eşyanın sarsılmadan adresine ulaşmasını sağlamak için istifleme, yükleme ve boşaltma sorumluluğu taşıtana, eşyayı işletme güvenliğine uygun ve sağlam bir şekilde adresine taşıma yükümlülüğü ise taşıyana bırakılmıştır. 6102 sayılı TTK'nın 875. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Aynı Kanun'un 875. maddesinde ise taşıyıcının sorumluluktan kurtulma halleri düzenlenmiştir.

Davacı, söz konusu icra takibinde sadece, davalı taşıyıcı firmaya peşin ödenen 5250USD (38.955TL) taşıma bedelinin iadesini talep etmiş, zayi olan taşımaya konu mallara dair tazminat vb talepte bulunmamıştır. Davacının icra takibine konu ve dava dosyasına da sunulan borç dayanağı olduğu belirtilen iade faturası, ödeme dekontu, ihtarname ve sözleşmeler yer aldığı görülmüştür.

Davacının , dava dışı 02/07/2020 tarihli,... uluslararası taşımacılık ve lojistik hizmetleri ltd şti ile yaptığı tır tedarik sözleşmesi dosyaya eklenmiş ancak dosyaya taraf yapılmamıştır yine, gönderici gözüken ve malları yükleyen Selena yapı malzemeleri san tic ltd şti ve cmr sigortasını yapan sigorta firması dava dışındadır.

TIR tedarik sözleşmesi, 1. Ve 10. Madde ; "1. Maddeye göre tüm sorunluluk davacı taşıyan firmadadır. ... Plakalı bu araçlar taşımayı yapmıştır. TIR tedarik sözleşmesinde tedarik edilen tır plakaları ile taşıma sözleşmesindekiler aynıdır, aynı şekilde cmr navlununda yazan da bu araçlardır yine yangına karışanlar da aynı araçlar olduğu görülmüştür.

Davacı ile Dava dışı ... uluslararası taşımacılık ve lojistik hizmetleri ltd şti ile yaptığı, tır sözleşmesinde davalının iddiasındaki gibi, "taşınacak ürün tipi: kuru yük inşaat malzemesi" şeklinde yazılmıştır. Ancak Davacı ile Davalı Arasında düzenlenen Karayolu İle Nakliye Anlaşmasında “Malzeme Cinsi : Montaj Köpük, akril germetik “ olarak belirtilmiştir. “Akril germetik” ifadesinin hatalı bir yazımla “Akrilik Hermetik” yani akrilik esaslı yalıtkan (mastik) olduğudur.

Davacı ile Davalı Arasında düzenlenen Karayolu İle Nakliye Anlaşması bulunmaktadır. ... Sigortası yapılacağı kararlaştırılmıştır. Ayıca bu anlaşmada taşınan mal, açıkça yazılmış, faturalarda da var..madde 12 ve 15 , sevkiyatı yapılacak malzemeyle ilgili ve sevkiyat için araç organize edeceğinde de taşıyan, anlaşmadaki tüm hususları kabul ederek tüm hukuki ve prosedürel sorumluluk, yine taşıyana verilmiştir.

Keşif ve Bilirkişi raporu: HMK nın 266. Maddesi gereğince konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınmasına karar verilmiş, makine mühendisi refakate alınarak yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, dorsenin ve kupanın ayrılmış vaziyette olduğu, yangının çıkışı ile ilgili emare bulunmadığı dosyadaki deliller üzerinden yapılan incelemede aracın kaza yapıp devrilmesi ile yakıt deposu alanında elektrik kaynaklı yangın çıktığı, taşınan yükten kaynaklanmadığı belirtilmiştir

Davalının itirazı üzerine 3 kişilik heyetten alınan raporda da;'' ...

Plakalı Dorse de yangının çıkış nedeninin, ...nce 28/08/2020 tarihli bir ...Raporda yer alan bilgiler dahilinde; kaza yapan/devrilen bir araçta oluşabilecek sürtünme ile ortaya çıkan ısı, statik elektrik, ya da kaza neticesinde elektrik devresinde bir kısa devre neticesinde çıkan kıvılcım ile yanıcı bir maddenin (Bu yanıcı maddenin rapora göre yakıt deposundan çıkan buhar yada sızan yakıt olduğu, ) alev alması sonucu yangının çıkması ve taşınan yanıcı ve parlayıcı maddelerin tutuşması ile genişlemesi olarak değerlendirilmektedir.

Yangının asıl çıkma sebebinin aracın kaza yapması sonucu ortaya çıkan ısı etkisi ile yanıcı maddenin alev alması olduğu bir gerçektir. Rapora göre de bu yanıcı madde araç yakıt deposunda bulunan yakıttır...

Yangının asıl çıkma sebebinin aracın kaza yapması/devrilmesi sonucu ortaya çıkan ısı etkisi ile yanıcı maddenin alev almasıdır ve sorumluluğun kendisinde olduğu gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır. Taşınan yük nedeni ile kazanın oluştuğu, yada yangının çıktığı değil; kaza nedeni ile yangın çıktığı ve hasar oluştuğu görülmektedir. O nedenle, mallar telef olmamış yangın hiç çıkmamış olsaydı da, kaza sebebiyle tamamlanamayan taşıma işinde, kusur taşıyıcıya aittir kanaati hasıl olmuştur.'' şeklinde kanaat belirtilmiştir.

Davalı vekili bilirkişi raporuna itiraz ederek yeniden araç üzerinde inceleme yapılmasını talep etmiş ise de keşif sırasında yapılan incelemede aracın halihazır durumu incelendiğinden ve yangına dair yeni emare tespit edilemediğinden bu talebi mahkememizce kabul edilmemiştir.

Netice olarak davalının yangının taşınan yükten kaynaklandığını ilişkin savunmasını ispat edemediği, davalının yükün zarar görmesinde kusuru olduğu, davacının davalıya ödediği nakliye bedelinin iadesini talep etmekte haklı olduğu kabul edilerek davalının itirazının iptaline takibin devamına, fatura bedel, likit alacak niteliğinde olduğundan İİK nun 67/2. Maddesi gereği davacı lehine icraa inkar tazminatına hükmedilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.