Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/274 K.2022/264

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirkete ait olan ...Bankası Kızılay Şubesi 1999 yılı çek koçanına ait olan 297958 nolu çek ile İş Bankası Kızılay Şubesine ait olan 27 Mayıs 2017 tarihli çek koçanına ait olan 7003340 nolu çekler boş yaprak olarak zayii olduğunu, bu durumun ilgili bankalardaki hesapların kapatılması esnasında ortaya çıktığını, çeklerin eski hesaplara ait olmakla birlikte müvekkili şirketin bir anonim şirket olarak bünyesinde çok fazla çalışanı ve ayrılan işçisi olduğu için çeklerin nasıl kaybolduğunu veya birisi tarafından kasadan alınıp alınamadığını da tespit edemediğini,

çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava; TTK’nun 818 madde göndermesi ile 757 ve devamı maddeleri uyarınca hasımsız olarak açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Davacı çek karnesinin verildiği hesap sahibidir.

Dava açma hakkı hamile aittir. Keşideci bu davayı açamaz. Hamile hasımsız çek iptali davası açma yetkisi veren hukuki müessesenin amacı, elindeki kıymetli evrakı zayi olan (kaybolan, çalınan) hamile keşideciye başvurabilmesi bakımından, kaybolan kıymetli evrak yerine geçecek bir belge verilmesini sağlamaktır. Hamil, mahkemeden alacağı iptal kararı ile keşideciye başvuracak, keşideci de bu iptal kararına dayanarak ödeme yapmakla kıymetli evraka bağlı borcundan kurtulacaktır. Dolayısıyla keşidecinin mahkemeden alacağı iptal kararı ile kendi kendisine başvurması söz konusu olamayacağına göre, doğan yasal boşluğun TTK’nundaki hasımsız iptal davası açabilecek kişileri genişleterek keşideciyi de buna dahil etmek suretiyle giderilmesi mümkün değildir.

6102 sıyılı TTK’nun 651. ve 657. maddeleri uyarınca dava açma yetkisi hamile ait olup keşidecinin hasımsız olarak çek veya senet iptali davası açmasına yasal yönden olanak bulunmamaktadır. Ayrıca davacının boş çekler için zayi davası açmakta hukuki yararı da yoktur.

Madde 781- (1) 780 inci Maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet, ikinci ve üçüncü fıkralarda yazılı hâller dışında çek sayılmaz.

Henuz keşide edilmemıs, çek vasfında olmayan boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılamayacağından zayi nedeniyle iptal davası açılamaz.

Netice olarak dava şartları bakımından yapılan ön incelemede bu davanın hamil tarafından açılması dava şartı olup , davacı tarafın hesap sahibi olduğu, yetkili hamili olmadığı, aktif dava ehliyeti bulunmadığı ve hukuki yararı da olmadığı gerekçesiyle HMK'nın 114. 1 (d) Ve 115. Maddesi gereğince dava şartı yokluğundan (aktif dava ehliyeti) reddine karar verilmiştir.