Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/678 K.2024/548

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı .... .... .... kararı ile verilen yetkisizlik kararı üzerine dosyanın mahkememize tevzi edilerek, mahkememizin 2024/678 esas sayılı numarasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur. Dava, taşıma işinden kaynaklı alacağın tahsili talebi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. (İİK md. 67) .... .... .... takip sayılı icra dosyasında başlatılan icra takibinde davalının süresinde sunduğu dilekçe ile borca ve icra dairesinin yetkisine itiraz etmiş olup, yetkili icra dairesinin Şereflikoçhisar İcra Dairesi olduğunu bildirmiştir.

Bu davada, öncelikle itirazın iptali istemi ile açılan davalarda icra dairesinin ve mahkemenin yetkisine yönelik usulüne uygun şekilde yetki itirazı yapılmış olması halinde bu itirazların ne şekilde ve hangi öncelik sırasına göre inceleneceğinin açıklığa kavuşturulması gerekir. Davalı taraf itirazın iptali davasının temeli oluşturan icra takibinde süresinde ve usulüne uygun şekilde borca ve icra dairesinin yetkisine itiraz etmiştir.

Yetkili icra dairesinde takip yapılması itirazın iptali davasının ön koşullarından biridir. Dava koşullarının bulunup bulunmadığı mahkemece re'sen incelenir. Ayrıca bir davada dava koşullarının bulunup bulunmadığının tespiti aleyhe bozma yasağının istisnaları arasında kabul edilmektedir.

Buna göre icra takibinde icra dairesinin yetkisine itiraz edilmesi durumunda daha sonra açılan itirazın iptali davasında mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olması halinde bunun hangi sıraya göre inceleneceği sonucu itibari ile oldukça önemlidir.

Bu konuda Yüksek Yargıtay 19 HD uygulamasına göre işin niteliği gereği ve usul ekonomisi hükümlerine uygun olması bakımından mahkemenin öncelikle icra dairesinin yetkili olup olmadığı konusunu inceleyip, yetkili olduğunu tespit ettikten sonra kendi yetkisine yönelik yapılan itirazı incelemelidir. Buna göre mahkeme yetkisiz olsa dahi öncelikle icra dairesinin yetkili olup olmadığı konusunda inceleme yapmak zorundadır.

Mahkeme yaptığı incelemede icra takibinin yetkisiz icra dairesinde yapıldığını yani icra dairesinin yetkisiz olduğu sonucuna varırsa "Dava Koşulu Gerçekleşmediğinden Davanın Reddine" karar vermek zorundadır.... .... .... Yetkili icra dairesinin hangi yer icra dairesi olduğu İİK 50. Maddesinde düzenlenmiştir. İİK 50. Maddede yapılan düzenlemeye göre para veya teminat borcu için takip konusunda HMK'nın yetkiye dair hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanacağı kabul edilmiştir.

Ancak icra takibine esas olan sözleşmenin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir. Yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır. HMK 5 ila 19 maddelerinde yetkili mahkeme ve yetkiye ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Genel yetkili mahkeme davalı gerçek veya tüzel kişinin dava açıldığı tarihteki yerleşim yeridir (HMK m.6). Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK m.10).

Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 14).

Somut olayda, davacı vekilinin taşıma işinden kaynaklı davalı hakkında düzenlemiş olduğu fatura bedelinin tahsili için başlatmış olduğu icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle eldeki davayı açtığı, davalı vekilinin ise dava ve takibe itiraz itiraz dilekçesinde, yetki itirazı yanında, borca da itiraz etmiş olup, bu hali ile akdi ilişki borçlu tarafından kabul edilmediğinden 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89.maddesinin uygulanması imkanı bulunmadığı anlaşılmaktadır. (bkz. Yargıtay 12. HD. 'nin 2015/32914 esas, 2016/9462 karar ve 30.3.2016 tarihli ilamı) Bu durumda HMK'nun 6. maddesi uyarınca borçlunun ikametgah adresi olan yerde takibin yapılması gerekip, borçlunun ikametgahı Şereflikoçhisar/Ankara olduğuna göre Yerköy İcra Müdürlüğü yetkisizdir.

Dava şartları ancak Kanunla belirlenir (HMK m.1). Dava şartlarına ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Bu nedenle yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından re’sen nazara alınması gerekir (HMK 20,114,115). Dava şartları konusunda taraflar için kazanılmış hak doğmaz (HGK 14.04.2004, 2004/19-218 E, 2004/221 K,).

Dosya içerisinde toplanan tüm deliller, icra dosyası, icra dairesinin yetkisine yönelik süresinde ve usulüne uygun şekilde yapılan yetki itirazı ve tüm dosya içeriğine göre, yetkili icra dairesinin.... .... .... olduğu ve takibin burada başlatılması gerektiği halde, yetkisiz icra dairesi olan Yerköy'de başlatıldığından davalı tarafın süresinde ve usulüne uygun şekilde icra dairesinin yetkisine yönelik yaptığı itirazın kabulüne, dava koşulu (yetkili icra dairesinde takip yapılması koşulu) gerçekleşmediğinden davanın reddine dair aşağıda şekilde karar vermek gerekmiştir.