Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/90 K.2025/148

T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2024/91 Esas - 2025/81 T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/91 Esas

KARAR NO : 2025/81

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 05/02/2024

KARAR TARİHİ : 18/02/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 03/03/2025

Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili Genel Müdürlüğün bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğunu, 4734 Sayılı Kanuna tabi bulunan Teşekküllerinin, asıl işi olan elektrik üretimi dışında herhangi bir mal ya da hizmet alımına ya da yapım işine ihtiyacı olması halinde, bunları ihale yolu ile değişik firmalardan temin etmekte olduğunu, Teşekküllerine bağlı .... .... .... ... ... ... ... ... Tur. Ltd. Şti. yönünden 42.240,00 TL'ye yükselttiğini bildirmiştir.

CEVAP

Davalılar davaya karşı herhangi bir cevap vermemiştir.

DELİLLER

Arabuluculuk son tutanağı, hizmet alımı sözleşmesi, ... .... ... ... ... ... ... sayılı takip dosyası, bilirkişi raporu, dava dosyasında bulunan diğer deliller.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davacı ile ihale yolu ile işi üstlenen davalı firmalar arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde tanımlanan asıl - alt işveren (yüklenici) ilişkisi bulunduğu, ihale sonucunda taraflar arasında hizmet alımı sözleşmesi imzalandığı görülmektedir.

Hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin, yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 16/10/2023 tarih ve 2022/3158 E, 2023/3315 K sayılı ilamı).

Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuş, 23/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda;

1) Türk Borçlar Kanunu ve içtihat hükümleri gereğince, dava dışı işçinin asıl işveren işyerinde çalışması ile davacı konumundaki asıl işverence ödenen toplam işçilik alacakları bakımından hizmet temin eden davalı yüklenicilerin kendi hizmet dönemleri ile sınırlı olarak sorumluluğunun varlığı ile rücuen tahsilinin talep edilebileceği,

2) Bu doğrultuda yapılan hesaplamalar uyarınca;

-Davalı yüklenici ...Nakliyat Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 248,00 TL,

-Davalı yüklenici ...Peyzaj Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 4.304,00 TL,

-Davalı yükleniciler ...Temizlik Ltd. Şti (... Tem. Ltd. Şti.) ve ... Turizm Ltd. Şti firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.720,00 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti (... Tem. Ltd. Şti.) firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.720,00 TL,

-Davalı yükleniciler ... Turizm Ltd. Şti. ve ...Temizlik Ltd. Şti. firmalarından müştereken ve müteselsilen rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 3.720,00 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 42.240,00 TL olacağı,

-Davalı ...Tem. Ltd. Şti. Firması bakımından, İş Mahkemesinde süren davada davalı olarak yer almış olması itibariyle, sorumlu olduğu alacağa ödeme tarihi olan 11/12/2017 tarihinden itibaren faiz işletilebileceği, diğer davalı alt yükleniciler bakımından, yüklenici firmaların huzurdaki davanın açılmasından önce temerrüde düşürüldüklerine ilişkin bilgi ve belgeye ulaşılamamış olması nedeniyle, sorumlu oldukları alacak miktarlarına huzurdaki dava tarihinden itibaren faiz işletilebileceği belirtilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, dava dışı işçi Durmuş Elibol'un, ... 3. İş Mahkemesi'nin 2016/28 esas sayılı dosyasında tespit edilmiş ve işçilik alacakları hesabında esas alınmış hizmet süresinin 06/11/1999-31/12/2012 tarihleri arası olduğu, işçi tarafından önceden açılan ve lehine kesinleşen işe iade davası neticesinde ayrıca 4 aylık boşta geçen hizmet süresinin eklenmesi ile toplam hizmet süresi 13 yıl 5 ay 24 gün olarak belirlenmesi gerektiği, bu doğrultuda, ... Bölge Adliye Mahkemesince dava dışı işçi bakımından hüküm altına alınmış asıl işçilik alacağı kalemlerinden yüklenici firmaların sorumlu olacağı tutarların;

Kıdem Tazminatı Alacağı Bakımından, dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış kıdem tazminatı alacağının 26.962,42 TL olduğu, hükme esas alınmış bilirkişi raporunda işçinin toplam hizmet süresi üzerinden 27.996,49 TL olarak hesaplandığı, Bölge Adliye Mahkemesince de işçiye 31/12/2012 tarihinde ödenen 1.034,07 TL kıdem tazminatının mahsubu ile 26.962,42 TL olarak hüküm altına alındığı, işçinin 31.12.2012 tarihindeki son işvereni ...Tem. Ltd. Şti. Firması olup, hesaplamalar 27.996,49 TL üzerinden yapılarak, 1.034,07 TL, ...Tem. Ltd. Şti. Firması bakımından hesaplanan tutardan mahsup edileceği, bu doğrultuda, dava dışı işçinin alt yüklenici firmalarda geçen hizmet süreleri ile orantılı yapılan hesaplama neticesinde:

-Davalı yüklenici ...Nakliyat Ltd. Şti. Firması: 27.996,49 TL /4859 gün x 24 gün-138,28 TL,

-Davalı yüklenici ...Peyzaj Ltd. Şti. Firması: 27.996,49 TL /4859 gün x 418 gün-2.408,43 TL,

-Dava dışı yüklenici Mustafa ... şahıs Firması: 27.996,49 TL /4859 gün x 2137 gün-12.312,92 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti (... Tem. Ltd. Şti.)/ ... Turizm Ltd. Şti İş Ortaklığı: 27.996,49 TL /4859 gün x 360 gün-2.074,24 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti (... Tem. Ltd. Şti.) Firması: 27.996,49 TL /4859 gün x 360 gün-2.074,24 TL,

-Davalı yüklenici ... Turizm Ltd. Şti./...Temizlik Ltd. Şti. İş Ortaklığı: 27.996,49 TL /4859 gün x 360 gün-2.074,24 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti. Firması: 27.996,49 TL/4859 gün x 1200 gün- 6.914,14 TL-1.034,07 TL-5.880,07 TL kıdem tazminatından sorumlu olacağı,

İhbar Tazminatı Alacağı Bakımından, dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış ihbar tazminatı alacağı 3.290,29 TL olup, dava dışı işçinin iş akdini fesheden son alt işvereni ...Temizlik Ltd. Şti. Firması ihbar tazminatından tek başına sorumlu olduğu,

Yıllık İzin Ücreti Alacağı Bakımından, dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış yıllık izin ücreti alacağı 2.900,00 TL olup, dava dışı işçinin iş akdini fesheden son alt işvereni ...Temizlik Ltd. Şti. Firması yıllık izin ücreti alacağından tek başına sorumlu olduğu,

İş Güvencesi Tazminatı (İşe Başlatmama Tazminatı) Alacağı Bakımından, dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış iş güvencesi tazminat alacağı 5.165,00 TL olup, dava dışı işçinin iş akdini fesheden ve işe iade kararını yerine getirmeyen son alt işvereni ...Temizlik Ltd. Şti. Firması iş güvencesi tazminatından tek başına sorumlu bulunduğu,

Boşta Geçene Süre Alacağı Bakımından, dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış boşta geçen süre alacağı 5.983,42 TL olup, dava dışı işçinin iş akdini fesheden ve işe iade kararını yerine getirmeyen son alt işvereni ...Temizlik Ltd. Şti. Firması boşta geçen süre alacağından tek başına sorumlu olduğu,

UBGT Ücret Alacağı Bakımından, dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış Ubgt ücret alacağının 366,00 TL olduğu, hükme esas alınmış bilirkişi raporunda işçinin 18/01/2011- 31/12/2012 tarihleri arası hizmet dönemi bakımından hesaplanmış olup, işçinin iş bu hizmet döneminde geçen çalışmasının tamamının ...Temizlik Ltd. Şti. Firması nezdinde geçmiş olması nedeniyle, davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti. Firması dava dışı işçi lehine hüküm altına alınmış Ubgt ücret alacağından tek başına sorumlu bulunduğu,

Davacı Teşekkül tarafından ödenen meblağ içerisinde, asıl alacak kalemlerine işlemiş faiz ile icra giderleri de bulunmakta olup, asıl işveren, yargılama gideri (dava ve icra), avukatlık ücreti, harç, faiz gibi fer'i borçlardan, her bir davalı alt işverenin toplam ana para tutarı içinde sorumlu olduğu tutara oranı kadarını ilgili alt işverenlere rücu edebileceğinden, asıl alacak kalemleri üzerinden yüklenicilerin sorumluluk oranları belirlenerek, davacı Teşekkül tarafından yapılan ödemenin toplam meblağa uygulanması gerektiği, buna göre davacı Teşekkül tarafından ... 2. İcra Müd.nün 2017/6493 E. Sayılı icra takip dosyasına 11/12/2017 tarihinde yapılan, 80.000,00 TL ödemeden dolayı;

-Davalı yüklenici ...Nakliyat Ltd. Şti. firmasının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.0031=248,00 TL,

-Davalı yüklenici ...Peyzaj Ltd. Şti. firmasının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.0538=4.304,00 TL,

-Dava dışı yüklenici Mustafa ... şahıs firmasının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.2756=22.048,00 TL

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti (... Tem. Ltd. Şti.)/... Turizm Ltd. Şti İş Ortaklığının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.0465=3.720,00 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti (... Tem. Ltd. Şti.) firmasının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.0465=3.720,00 TL,

-Davalı yüklenici ... Turizm Ltd. Şti./...Temizlik Ltd. Şti. İş Ortaklığının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.0465=3.720,00 TL,

-Davalı yüklenici ...Temizlik Ltd. Şti. firmasının sorumlu olacağı miktar: 80.000,00 TL x 0.5280=42.240,00 TL olarak hesaplandığı,

Dosya kapsamı itibariyle, davalı yükleniciler ile akdedilmiş hizmet alım sözleşmelerinin bir kısmında, sözleşme kapsamında çalıştırılacak işçilerin iş akitlerinin feshi halinde doğacak işçilik alacaklarından yüklenici firmaların sorumlu olacağının ön görülmüş olması ile akdedilen tüm sözleşmelerde işçilerin iş akitlerinin feshi halinde doğacak işçilik alacaklarından davacı asıl işveren Teşekkülün sorumlu olacağına dair bir sözleşme hükmünün bulunmaması nedeni ile hesaplanan miktarların tamamının rücuen tahsilinin talep edilebileceği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır