Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/334 K.2024/697

Av. ....... Av. ....... DAVALI : .......

VEKİLLERİ

Av. ....... Av. .......

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/05/2019

KARAR TARİHİ : 09/10/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 08.11.2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılamasında;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında imzalanan 07.01.2013 tarihli sözleşme ile davalının "... " işinin yapımını üstlendiğini, 08.05.2014 tarihli Kesin Teslim tutanağında bazı ... yapı elemanlarında çatlak ve kırılmalar gözlendiğini, davalı tarafa .... Noterliğinin 03.04.2019 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile ayıpları gidermesi istendiği halde davalının ....

Noterliğinin 16.04.2019 tarih, ... yevmiye nolu cevabı ihtarnamesi ile sorumluluğu kabul etmediklerini, müvekkil tarafından ....

Noterliğinin 25.04.2019 tarih, ...yevmiye nolu ihtarname ile davalıya ayıpları gidermesi için 2. Kez süre verilmesine rağmen davalının bu yönde bir girişimde bulunmadığını, davalının kesin teslim tutanağı düzenlendiği 08.05.2014 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle meydana gelen hasar ve zararlardan sorumlu olduğunu, davalının ayıptan doğan sorumluluğu bulunduğunu ileri sürüp her türlü ayıbın giderilmesine, bu ayıp sebebiyle olan her türlü zararın karşılanmasına veya bilirkişi marifetiyle tespit edilecek hasar ve değer kaybının ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle.

Davacı tarafın talep ve istekleri hem yasal olarak hem de sözleşmede belirtilen 5 yıllık süreden sonra yapılmış olduğunu, talebin zaman aşımına uğradığını, müvekkil şirketin yapmış olduğu imalatlarda herhangi bir ayıbın söz konusu olmadığını, başka bölümden düşen kar kütleleri nedeniyle müvekkil şirketin sorumlu tutulabilmesinin mümkün olmadığını, genel anlamda aşık kirişlerindeki deformasyonun, herhangi bir şekilde müvekkil şirketin tasarım, üretim veya montaj ile ilgili proseslerden kaynaklı olmadığının açık ve net olduğunu, davacı tarafça herhangi bir delil tespiti dahi yapılmadan eldeki davanın açıldığını,

davanın öncelikle süre yönünden(zamanaşımı veya hak düşürücü süre)reddine, olmadığı takdirde esastan reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin hüküm altına alınmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı ... Anonim Şirketi'nin 08.07.2024 tarihli dava değeri arttırım dilekçesiyle talebini artırdığı görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan hasarın giderilmesi ve değer kaybı bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

Mahkememizce “Davanın kısmen kabulüne, 34.850,00 TL hasar bedelinin 09.04.2019 temerrüt tarihinden avans faizi ile davalıdan tahsiline, değer kaybı olmadığı bildirildiğinden davacı vekilinin buna ilişkin talebinin reddine, davacı tarafça hasarın davalı tarafça giderilmesine ilişkin talepten vazgeçip davanın zararın giderilmesine hasredilmiş olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, ...” ilişkin olarak verilen kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine, ....... Dairesinin 06/04/2023 tarih, ....... sayılı ilamı ile; "değer kaybı yönünden yeni bilirkişi raporu aldırılması gerektiği" gerekçesiyle mahkememiz kararı kaldırılarak yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın gönderildiği, mahkememizce yukarıdaki esasa kaydedildiği görülmüştür.

Mahallinde talimat yoluyla ....... Mahkemesince yapılan keşif sonrası İnşaat Mühendisi ...'den aldırılan 03/11/2020 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; "Yerinde ve projesinde yapılan inceleme neticesinde; dava konusu yapı ... Yapı Yaklaşık Maliyetleri içerisinde 2.SINIF.C grubu içerisinde tanımlanmıştır. m2 maliyeti 820,00 TL/m2 dir.

*Ana bina 12,30 m kotunda, bitişik olan ofisler ise 4,30 m kotundadır. ... yapı aşık kirişlerinde muhtelif kısımlarda kırılma ve çatlamalar meydana gelmiştir. Dava konusu taşınmaz davalı ... firması tarafından projelendirilmiştir.Yapının inşa edildiği bölge kış mevsiminde yoğun kar alan bir bölgedir.

Statik hesaplarında her ne kadar bölgenin kar yükleri dikkate alınmış isede kot farkından kaynaklı olan kar kütlesinin ana binadan daha düşük kottaki ek ofis binasına düşmesi neticesinde aşık kirişlerinde kırılmalar meydana gelmiştir. Bu durumun proje aşamasında öngörülmesi gerekirken proje aşamasında göz ardı edilmiştir.

Proje aşamasında bu kar kütlesinin bitişik olan ofislerin çatısına düşmesini engelleyecek bariyer düşünülmesi ve bu bariyerlerin yağmur olukları üzerine monte edilmesi durumunda kar kütlesinin hareket etmesi önlenmiş olabileceği kanaatine varılmıştır.Bu hususların davacı ... A.Ş. yetkilileri tarafından proje aşamasında fark edilmesinin mümkün olamayacağı ve davacının bu hususta kusurunun olmadığı kanaatine varılmıştır.

*Sözleşme ve tutanaklar gözetilerek yapılan ... yapı ve elemanlarında aşık ve kirişlerde ortaya çıkan hasarın nedeninin kar kütlesinin yüksek kottan düşük kota hareket etmesinden kaynaklandığı, her ne kadar bu kirişlerde ayıp olmadığı görülmüş ise de, yapılan projelendirmenin ayıplı olduğu kanaatine varılmıştır. Dolayısı ile bu ayıplı proje imalatı bu aşık kirişlerinin üzerine kar kütlesinin düşmesine neden olmuştur.

Bu husustaki kusurun davalı firmaya ait olacağı kanaatine varılmıştır. Bu ayıplı imalat gizli ayıp niteliğinde olup , davalının ağır kusurunun olduğu, bu ayıplı imalatın davalı sorumluluğunda olduğu kanaatine varılmıştır.

Sadece aşık kirişlerinde hasar meydana geldiğinden dolayı bu kısımda çatı kaplamasının demontaj ve montajı , hasarlı aşık kirişlerinin yenisi ile değiştirilmesi, montajının yapılması, kullanılacak vinç ve iskele temini, nakliye ve işçilik dahil tüm giderler dikkate alındığında yapılacak olan imalatın yapı bedelinin %25 i ne tekabül edeceği kanaatine varılmıştır. Yapılan değerlendirmede bu oran ile hesaplama aşıda yapılmıştır.

Hasar bedeli 170 m2 x 820,00 TL/m2 x 0,25 — 34.850,00 TL

Hasar nedeni ile binada 34.850,00 TL değer kaybı oluşturacağı, Tamir ile giderilebilecek nitelikte olacağı, Tamirinin mümkün olacağı, Tamir masrafının ne 34.850,00 TL olacağı kanaatine varılmıştır. Bu hasarın giderilmesi için gereken inşaat süresi 7 gün olacağı kanaatine varılmıştır. Dava konusu İnşaatın bulunduğu keşif mahallinde ölçüm ve daha sonrada dosyasında bulunan evrakların incelenmesi ve değerlendirmeleri neticesinde görüş ve kanaatimini" bildirmiştir.

Taraflar arasında eser sözleşmesi olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık, imalatın ayıplı olup olmadığı, davalının bedel indirimi ve hasar bedeli talebinin yerinde olup olmadığı, indirim yapılması gerekiyor ise ne miktarda indirim gerektiği, hasar miktarının ne kadar olduğu noktasındadır.

Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddeleri hükümlerine göre çözümlenecektir. Ayıp, imâl edilen bir eserde veya malda, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmaması, bulunmaması gereken vasıfların ise bulunmasıdır. Şayet, imâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir.

Borçlar Kanunu'nun 475. maddesinde yapılan şeyin iş sahibinin kullanamayacağı ve hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olursa iş sahibinin o şeyi kabulden kaçınabileceği ve bu hususta yüklenicinin kusuru bulunursa zarar ve ziyan da isteyebileceği, aynı maddenin II. fıkrasında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin kıymetinin noksanı nispetinde bedelden indirim ve eğer o işin onarımı büyük bir masrafı gerektirmez ise yükleniciyi onarmaya mecbur edebileceği hükmü getirilmiştir. Bunlar eserin ayıplı olması halinde iş sahibinin haiz olduğu haklardır.

6100 sayılı HMK nın 266. Maddesi gereğince bilirkişilerden rapor alınmasına karar verilmiş önceki bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmıştır.

Bozmadan sonra Mahkememizce Mimar ... ve İnşaat Mühendisi Bilirkişisi ...'den 08.12.2023 tarihinde aldırılan ek bilirkişi raporundan özetle. "Dosya kapsamında mevcut bilgi ve belgeler ile mevcut projeler üzerinde yaptığımız incelemeler neticesinde dosya kapsamındaki fotoğraflardan da anlaşıldığı üzere ... yapı elemanlarından aşık ve kirişlerdeki hasarın yapının çatısı üzerine gelen yükden kaynakladığı sonucuna varılmıştır. ... ve Tic.

A.Ş. tarafından hazırlanan yapının Statik projesi, daha önce hazırlanan Mimari projeye uygun bir şekilde yapılmıştır. Statik projede hesaplanan kar yükü, yoğun kar yağışı alan bölge için yeterlidir. Fakat 12,30 m kotundaki ana binadan bitişiğindeki 4,30 m kotundaki yapının üzerine düşebilecek kar kütleleri hesaba katılmamıştır. Göz ardı edilen bu durum dosya kapsamında ki belge yazı ve fotoğraflardan anlaşılacağı üzere aşıklarda kırılmalara ve hasara yol açmıştır.

Oluşan hasar ayıp olarak kabul edilir ve ayıplar gizli ayıp niteliğindedir.... A.Ş. Ağır kusurludur.

Ancak ... ve Kirişler Tamirat sırasında yenisi ile değiştirileceği için Yapıda hasar giderildikten sonra herhangi bir değer kaybının olmayacağını, davacının ve davalının itirazları doğrultusunda kök raporumuzdaki tespit ve değerlendirmelerde değiştirmemizi gerektirecek bir husus bulunmadığı yönündeki kanaatlerimizi sayın mahkemenin takdirlerine, saygılarımızla arz ederiz. " bildirilmiştir.

İtiraz üzerine yeni bir heyet oluşturularak Mahkememizce Metalurji ve Malzeme Mühendisi ..., Nitelikli Hesaplama Uzmanı Bilirkişisi ... ve İnşaat Mühendisi Bilirkişisi ...'dan 26.05.2024 tarihinde aldırılan bilirkişi raporundan özetle;

" Kararın kaldırılması sonrası bilirkişiye verilen görevin, kaldırma kararında incelenmesi istenilen teknik ve çözümü özel uzmanlık gerektiren konulara ilişkin tespitler olması beklenirken ve bilirkişi heyeti tarafından Bölge Adliye Mahkemesinin kararında eksik olduğu belirtilen ve bu nedenle tekrar incelenmesi gereken hususlara değinilmesi gerekirken, eksik olduğu tespit edilen kök rapor üzerinden tekrar rapor tanzim edilmesinin, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kaldırılan kararına ve davacının müktesep hakkına aykırı olduğu,

Bu açıklamalar ışığında önceki bilirkişi raporunda, yapıda hasar giderildikten sonra değer kaybının olmadığında dair tesbitin hatalı olduğu ve davalının ağır kusurlu oludğu tespit edilen binanın değer kaybının da hesaplanması gerektiği, bu yönüyle rapora itiraz ettikleri, itirazlarının karşılanacağı yeni bir bilirkişiden rapor alınmasını talep ettikleri belirtilerek,

Açıklanan nedenlerle, itirazlarının karşılanması için dosyanın farklı bir bilirikşye tevdiine, aksi halde daha önce değer kaybı tespiti yapılmış olduğundan ıslah ettikleri davanın kabulüne,... Karar verilmesi talep edilmektedir.

Sözleşmenin ve yapıda meydana gelen deformasyonların incelenmesiyle yapılan değerlendirme sonucunda; Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6. Maddesinde işin bedeli;¸

Belirlendiği, işin toplam tutarının özel iskonto ve KDV hariç 870.740,00 TL olduğu görülmekte, iskonto hariç ve KDV dahil 1.027.473,20 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Bedelde indirim yerleşik Yargıtay kararlarına göre nisbi metod yöntemi ile bulunmalıdır.

Ayıplı değer x kararlaştırılan bedel = indirim bedeli

Ayıpsız değer

942.190,00 x 977.040,00 = 895.942,90 TL

1.027.473,20

977.040-895.942.90=81.097,10 TL bedelde indirilmesi gereken meblağ

Sözleşme tarihi 07.01.2013 iken dava yılı 2023'tür. Hasar bildirim tarihi ise 03.04.2019'dur.

Yapılan değerlendirme sonucunda; Yapının onarımından sonra gerekli tedbirler alınmadığı sürece bitişik binanın çatısından kar düşmesi riskinin devam edeceği, riskin yapıda değer kaybına yol açacağı, değer kaybının önüne ancak kar riskine karşı gerekli tedbirlerin alınmasıyla geçilebileceği kanaati oluşmaktadır.

Ayrıntılarıyla raporda açıklandığı üzere; yapıda meydana gelen hasar bedeli 34.850,00 TL olduğu, değer kaybı için indirim bedelinin 81.097,10 TL olarak hesaplandığı, kanaat ve tespitlerimizi içerir rapor sunduklarını." bildirmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı, yapılan yargılama ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde. Taraflar arasında 07/01/2013 tarihli sözleşme ile davacı için davalı tarafından prefabrik bina imal edilmesi için anlaşıldığı, davalının dava konusu binayı imal ederek 08/05/2014 tarihli tutanak ile davacıya teslim ettiği, taraflar arasındaki sözleşmeye göre davalının 5 yıllık garanti süresi taahhüt ettiği, davacının ilk olarak ....

Noterliğinin 03/04/2019 tarih ... yevmiye nolu ihtarname ile, daha sonra ...

Noterliğinin 16/04/2019 tarihli ikinci ihtarname ile ayıp ihbarında bulunarak ayıpların giderilmesinin istendiği, davalının cevabi ihtarnamesinde sorumluluğu kabul etmediğini bildirdiği, bilirkişi raporlarına göre davacıya ait olan binanın üzerine komşu binanın üzerinde biriken kar kütlesinin düşmesi sonucu hasarın meydana geldiği, söz konusu hasarın gizli ayıp niteliğinde olup, davalının sorumluluğunun bulunduğu, sözleşmeye göre, statik betonarme projelerin yapılmasının TAŞERON'un sorumluluğunda olduğu,

TAŞERON'un imalatı montaj teslim tarihinden itibaren 5 yıl için garanti ettiği, TAŞERON tüm imalat ve montajları tasdik edilmiş projelere göre yapacak olup, projede teknik açıdan meydana gelebilecek tüm gereksinimlerden sorumlu olacağının kararlaştırıldığı,

yapıda meydana gelen deformasyonların komşu binanın çatısından kar kütlesinin düşmesi gibi kirişin üzerindeki yükün, öngörülenden daha büyük olması durumunda, kirişin boyutu ve donatısı, yükü taşıyamayacak hale gelmesi sonucunda oluştuğu, dava konusu yapıda, döşemede eğilme ile kirişte eğilme ve kırılma şeklinde gelişen deformasyonların yapının kendi çatısına yağan ve biriken kar yükünden kaynaklı olmadığı, komşu binanın çatısına yağan ve biriken karın düşmesi sonucu oluştuğu anlaşılmakla, bu hususta dosyada mevcut bilirkişi raporları arasında, tarafların iddia ve savunmaları arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı,

kar bölgelerini gösteren haritada Il. Bölgede bulunan ilçede inşa edilecek yapının statik tasarımı aşamasında, karın yapı için risk oluşturduğunun bilindiği, bu bağlamda kar yükü değerinin güvenli yönde kalınmak suretiyle artırılarak uygulandığı ancak söz konusu statik güvenliğin, yapının kendi çatısı üzerindeki kar yükü düşünülerek artırıldığı, bitişik yapının çatısından düşmesi muhtemel olan kar yükünün etkisinin dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır.

Statik uygulama projesinin eksik ve kusurlu olduğu, hasarın, mahallinde, .......

Talimat dosyası kapsamında düzenlenen 03.11.2020 günlü bilirkişi raporunda tespit edilen bedelinin 34.850,00 TL olduğu, bu bedel ile hasarın onarılabileceği, ancak işin en başında projelendirmenin ayıplı yapıldığı dikkate alındığında, ortaya çıkan hasar giderilse dahi, projelendirmedeki hatanın (kusurun) devam edeceği, yapının onarımından sonra gerekli tedbirler alınmadığı sürece bitişik binanın çatısından kar düşmesi riskinin devam edeceği, riskin yapıda değer kaybına yol açacağı, değer kaybının önüne ancak kar riskine karşı gerekli tedbirlerin alınmasıyla geçilebileceği,

bu durumda davacı tarafından talep edilen değer kaybı kaleminin TBK'nın 475/2 maddesinde belirtildiği gibi bedelde indirim (nefaset) talebi konusunda, değer kaybı istenebileceği, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6. Maddesine göre bedelde indirilmesi gereken meblağın ise 81.097,10 TL olduğu, ilk ihtarnamenin tebliği tarihinde davalının temerrüde düştüğü, taraflar tacir olduğundan uygulanması gereken faizin avans faizi olduğu gözetilerek davanın kabulüne ilişkin olarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ....... · e-imzalı Hakim ....... · e-imzalı