Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/601 K.2024/586

Mahkememizde görülmekte olan tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından 08/08/2024 tarih ve .... sıra no ile tutulan tutanağa binaen, müvekkiline ait 15/12/2023 tarih ve .... no' lu "işyeri açma ve çalışma ruhsatının" iptaline dair yapılan işlemin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile öncelikle tedbiren işlem tesisinin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmediğinden cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkemenin görevli olması Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 114/1-c maddeye göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1. md.) “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” (HMK 115. Md.).

HMK 137, 138 ve 140. maddedeki ön inceleme aşamasında dava şartlarının inceleneceğine dair düzenlemeler, henüz incelenmemiş ise tahkikata geçilmeden önce dava şartlarının incelenmesi zorunluluğunu belirtmekte olup görev yönünden bu incelemenin en erken değil, en geç ne zaman yapılması gerektiğini göstermektedir.

Konuya ilişkin HMK 138. maddenin Kanun gerekçesi şöyledir: “Usule ilişkin hususlar, şeklî nitelik taşıdıklarından yargılamanın başında, dosya üzerinden de incelenerek karara bağlanabilir. Ancak, mahkeme, kararını vermek için tarafların dinlenmesine ihtiyaç duyuyorsa, bunu da tahkikat aşamasında değil, ön inceleme oturumunda yapacaktır.

Böylece dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili sorunların, en geç tahkikat başlamadan, ön inceleme duruşması sonunda karara bağlanması amaçlanmıştır.” Bu gerekçe ile de her aşamada görev hususunun incelenebileceğine açıklık getirilmiştir.

Son tahlilde kanunda açıkça dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden araştırılacağı düzenlendiğinden henüz taraflara tebliğ yapılmadan tensip aşamasında dahi mahkemenin görevsiz olması halinde usulden red kararı verilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır (Emsal: .... 'nın 11/04/2019 tarih ve ... sayılı ilamı).

Yukarıda açıklanan ilkeler kapsamında usul ekonomisi de gözetilerek, dosya kapsamı uyarınca dava dilekçesi karşı yana tebliğ edilmeksizin öncelikle dosya üzerinden görev hususunun incelenmesi gerekmiştir.

Somut olayda; dava, davalı tarafından 08/08/2024 tarih ve ... sıra no ile tutulan tutanağa binaen, davacıya ait 15/12/2023 tarih ve ... no' lu "işyeri açma ve çalışma ruhsatının" iptaline dair yapılan işlemin hukuka aykırı olduğunun tespiti istemine yönelik olup bu mahiyetteki davanın mutlak ticari davaya niteliğini haiz olduğuna dair TTK'nın 4. maddesinde bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu nedenle mahkememizin görevli olması için nispi ticari davanın varlığının tespiti gerekmektedir. Bu minvalde. 4962 sayılı ... Kanununda, ...'lerin özel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilmiştir. Dolayısıyla; davalı tacir olmadığı gibi mutlak ticari dava da söz konusu olmadığından uyuşmazlığın genel mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinde görülüp çözülmesi gerekir (.... sayılı ilamları, .... sayılı ilamı, .... sayılı ilamı).

Açıklanan nedenlerle; mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c, 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.

Katip ... · E-imzalı Hakim ... · E-imzalı