Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/893 K.2024/970

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO

2024/893 Esas

KARAR NO : 2024/970

BAŞKAN : ...... ÜYE : ...... ÜYE : ...... KATİP : ......

DAVACI : ...... VEKİLİ : Av. ......

DAVALI : ......

DAVA : Tespit

DAVA TARİHİ : 24/12/2024

KARAR TARİHİ : 25/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı ... arasında 14.06.2023 tarihinde ... referans sözleşme akdedildiğini, iş bu sözleşme dahilinde davacı şirketin ......( ......) işini üstlendiğini, sözleşmenin haksız olarak feshedildiği tarihe kadar davacı şirketin sözleşmeye uygun davranarak bütün sorumluluklarını yerine getirdiğini, ne var ki davalı tarafın sözleşme süresi boyunca yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve kendisinden beklenen özeni göstermemiş olduğunu, davacı şirketin zor durumda bırakıldığını, en nihayetinde sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak 06.11.2024 tarihinde feshedildiğini,

davalı tarafın zorunlu unsurları sağlamaması, sözleşme konusu işin ayrılmaz bir parçası durumunda olan ... referans 400 kV ...... ihalesine konu ...... tamamlamaması ve 2. kısıma başlanması için enerji kesintilerinin yapılmaması nedeniyle çalışmalara başlama tarihi davalı ... tarafından sürekli ertelenerek davacı şirket tarafından üstlenilen işlerin yapılmasının haksız olarak engellendiğini, davacı şirketin ......

Esas sayılı dosyası ile konkordato süreci devam ettiğini belirterek davalarının kabulü ile taraflar arasında imzalanan 14.06.2023 tarihli sözleşmenin haksız olarak feshedildiğinin tespitine, ivedilikle bahsedilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesini önlemek amacıyla konkordato kesin mühlet sürecinde bulunan davacı firma için teminatsız olarak;

... ait 06/06/2023 tarihli ...... sayılı 14.150.000,00 TL bedelli, ... ait 16/08/2023 tarihli ... sayılı 500.000,00 TL bedelli, ... ait 01/11/2023 tarihli ...... sayılı 500.000,00 TL bedelli, ... ait 21/12/2023 tarihli ... sayılı 1.000.000,00 TL bedelli, ... ait 27/03/2024 tarihli ...... sayılı 4.000.000,00 TL bedelli teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı yanlar arasında imzalanan eser sözleşmesinin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğinin tespiti ve sözleşme nedeniyle verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebinde bulunmuştur.

HMK 106. maddesinde düzenlenen tespit davaları bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır ve ... davasının öncüsü durumundadır. Henüz koşulları tamam olmadığı için açılamayan ... davası için ilerideki hukuki ilişkinin açıklığa kavuşturulması bakımından kesin delil olarak kullanılmak üzere tespit davası güncel bir yarar var ise açılabilir.

Tespit davasının konusu maddi vakıalar değil, yalnız hukuki ilişkiler olabilir ve hukuki ilişkinin var olup olmadığının hemen tespitinde davacının güncel bir yararı bulunmalıdır. Hukuki yararın varlığı, dava koşulu niteliğinde olup mahkemece kendiliğinden gözününde tutulur. Dava, hakkın ihlali nedeniyle mahkemeden hukuki korunma talebi olup dava hakkı da, hukuki yarar ile sınırlıdır.

Davacı, ihlal edildiği ileri sürdüğü hakkını elde edebilmek için mahkeme kararına muhtaç bulunmalıdır. Bu bağlamda hukuki korunmada zorunluluk olmalıdır. Tespit davası ile istenen hukuki korunma, ... davası ile tamamen elde edilebilecekse o zaman davacının aynı bir tespit davası açmasındaki hukuki yarar yoktur. İdeal veya geleceğe dönük bir yarar yeterli değildir.

Kural olarak, ... davalarında hukuki yararın varlığı asıldır ve ayrıca bu yönde bir ispat yükümlülüğü yoktur. ... davası ile aynı zamanda davanın dayandığı hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun tespiti de hüküm altına alınır ve buna bağlı olarak ... emrini kapsar. O halde ... davası açmak mümkün ise tespit davası açılamaz. Tespit davalarında ise hukuki yararının bulunması gerekir.

Bu da üç şartın birlikte varlığına bağlıdır; ilk olarak davacının bir hakkı veya hukuki durumu, güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı, ikinci olarak bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumun tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı, ve son olarak yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.

Öte yandan yasalarda sözleşmenin feshinin bazı koşullara bağlı tutulduğu istisnalar dışında, sözleşmeden dönme (fesih), mahkeme kararına gerek olmaksızın ileri sürülebilen, karşı tarafın kabulüne bağlı olmayan, karşı tarafa ulaşmakla sonuç doğuran, karşı tarafa ulaştıktan sonra tek taraflı geri alınması mümkün bulunmayan bozucu yenilik doğuran tek taraflı irade beyanıdır. Tek taraflı irade beyanı ile dönme (fesih) mümkün olmakla birlikte, sözleşmeyi haksız ya da kusuruyla fesheden taraf, fesih bildiriminin sonuçlarına da katlanmak durumundadır. Fesih sonucu zarara uğrayan kimse koşulları mevcutsa haksız fesih sebebiyle uğradığı zararlarının tazminini isteyebilir.

Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu, daha sonra davalı iş sahibi tarafından sözleşmenin feshedildiği anlaşılmaktadır. İş sahibi tek taraflı irade beyanı ile sözleşmeyi feshedebilir. Davacı yüklenicinin ise feshin haksız olduğunun tespiti şeklinde böyle bir dava açmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Davacı yüklenici şartları var ise ancak menfi ya da müspet zararlarının tazminini isteyebilir.

6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesine göre hukuki yarar dava şartıdır. Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Bu nedenle dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Gerekçeli kararın yazıldığı tarih:03.01.2025 Başkan ...... Üye ...... Üye ...... Katip ......