Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/98 K.2024/816

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1222 sayılı ..., 1581 sayılı kanun çerçevesinde çiftçilerin tarımsal ihtiyaçlarını karşılamak üzere tüzel kişiliğe haiz bir çiftçi kuruluşu olduğunu, kooperatifin, davalıdan alınmış ... tohumunu dava dışı ... isimli çiftçiye sattığını, çiftçi ..., tohumu ektikten sonra tarlada 4 farklı çeşit başak çıktığı ve verilen tohumun hatalı/ayıplı olduğu gerekçesi ile müvekkil kurum ve ... aleyhine ....

Sayılı dosya ile tazminat davası açtığını ve kısmen kabul-red ile sonuçlandığını, yerel mahkemenin kararını Yargıtay nezdinde onandığını, müvekkilinin dava dışı ...'e ... E. İcra dosyası üzerinden tazminat ödemesi yaptığını, müvekkilinin tohumu ...'den aldığını, dolayısıyla müvekkilinin uğradığı zararı ...'in karşılaması gerektiğini, ....

Esas sayılı dosyasında ...'den alınan ve ...'e satılan tohumun ayıplı olduğunun sabit olduğunu, müvekkilinin zararı yönünden ...'e icra takibi açıldığını, açılan bu takibe davalının haksız ve usule aykırı olarak itiraz ettiğini belirterek davalarının kabulü ile feri ve hak edilmiş zarar tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile beraber itirazın iptaline, haksız hukuka aykırı itiraz dolasıyıla %20 den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin 233 sayılı KHK hükümlerine tabi sermayesinin tamamının devlete ait bir ... olduğunu, ... ilgili kuruluşu olduğunu, müvekkili idarenin kuruluş amacı ve faaliyet konularının 02.02.2022 tarih ve 31738 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ana Statüsünde ayrıntılarıyla düzenlendiğini, bu Ana Statüsünün 5. maddesinde müvekkili idarenin kuruluş amacının "Ülkenin bitkisel ve hayvansal üretimini artırmak, çeşitlendirmek ve ürün kalitesini iyileştirmek" olarak düzenlendiğini, müvekkili idarenin ülke çapına yaygın kendisine bağlı 17 Tarım İşletmesi ile bu faaliyetlerini sürdürdüğünü,

... müvekkil idareden ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğunu, dava dışı ... tarafından...

Esas sayılı dosyası ile açılan müvekkil idare ve davacı aleyhine ayıplı tohum satın alması sebebiyle tazminat istemli dava açıldığını, dava sonunda mahkemenin ... karar sayılı kararı ile dava dışı ... lehine hükmedilen tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş olduğunu, ...Dairesince kararın onandığını ve kesinleştiğini, dava dışı ... tarafından kararın ...

Esas sayılı dosyası ile müvekkil idare ve davacı aleyhine ilamlı icra takibine konu edildiğini, icra dosyasına müştereken ve müteselsilen sorumluluk gereği yarı yarıya dosyaya ödendiğini, davacının dilekçesinde idareye kusur atfetmeye çalışması kabul edilemeyeceğini,...sas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonucu gerekçeli kararda müştereken ve müteselsilen sorumluluk kararı verildiğini, yapılan detaylı yargılamada eğer müvekkili idare salt sorumlu olsaydı davacı kurumu mahkemenin verilen kararda ayrık tutması gerektiğini, ayrıca 1222 sayılı ...,

bahse konu tohumları hangi şartlar altında muhafaza ettiği bilinmediği gibi zararın idarelerine ait tohumluklardan kaynaklandığının dahi belli olmadığını, ürünün müvekkil idareden sevkiyatından sonra depolanması, ekimi ve hasadı esnasında yapılan hatalar soncunda yabancı ürün karşıma olasılığının çok yüksek olduğunu, dava dışı ... tohumları davacı kurumdan satın aldığını, bu sebeple davacının iddialarının yersiz olduğunu, hal böyleyken ortada talep edilebilecek bir alacak söz konusu olmadığını, davanın haksız ve dayanaksız olduğunu, tazminat konusu ile müvekkil idarenin herhangi bir kusuru bulunmadığını,

müvekkili idare tarafından üretimi ve dağıtımı yapılan tohumlukların tamamı yönetmelik esaslarına uygun olup sertifika raporuna sahip olduğunu belirterek haksız ve dayanaksız açılan davanın reddi ile haksız dava dolayısıyla %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Bilirkişi kök raporunda özetle. "Sertifikalı tohum yapılacak çeşitlerin Tarla kontrolü, Bakanlıkça yetkilendirilen kontrolörler tarafından yapılmaktadır. Tarla kontrollerine göre tohumluğun hangi sınıf veya kademeye girdiği belirlenir. Tohumluk parselindeki üretimin hiçbir sınıfa giremediği veya sınıf kaybettiği durumda bunun hangi sebeplerden ileri geldiği, kontrolör tarafından tarla kontrol raporuna işlenmektedir.

Tarla kontrolünde tohumluğun aranılan sınıfa girmesini engelleyen sebepler varsa ve teknik olarak bu engellerin yetiştirici (...) tarafından giderilebilmesi mümkünse, tarla kontrol ihbarnamesi verilir. İhbarnamede belirtilen zamanda kontrolör tarafından yeniden tarla kontrolü yapılır. Parsellerde yapılan kontroller neticesinde tohumluklar bu yönetmelikte belirtilen standartlara uygun olmak zorundadır.

Uygun standarttaki tohum, tarla ve laboratuvar kontrolleri yapıldıktan sonra, genetik, fiziksel ve biyolojik değerinin yasal olarak belirtilen sınırlar içeresinde kalması durumunda, çiftçilere üretim için ulaştırılmaktadır. Bu standartları sağlayan tohumluklar resmi olarak belirlenen şartlara uygun şekilde ambalajlanarak ve etiketlenerek satışa arz edilir.

Davalı kurum ... (...), satmış olduğu ... tohumunun kanunda ve yönetmelikte belirtilen koşulları sağlandığını, tarla kontrollerinin yapıldığını, 28/08/2014 tarih ... ... numaralı ... partiye ait ... alınan ... tohumu sertifikasında, tohumun safiyetinin %99,8 oranında, çimlenmesinin %95 olduğunu belirtmiştir.

Davacı 122 sayılı ... ...’de sağladığı tohumluğu yasal sınırlar içinde çiftçiye sattığını, tohumluğun yasaya uygun şekilde üretimini ve teminini sağlayan kurumun ... olduğunu belirtmiştir.

Tohumlukların cinsi, ambalajı ve yasal mevzuata olan uygunluğu yönünde garantör'ün ... olduğunu, Hastalık ve zararlılardan ariliğini, garanti ettiğini belirtmiştir. ..., tohumlukların hem üretiminde hem de evsafi, cinsi, çeşidi, kalitesi yönündeki tüm garantiler vereceğini yasal çerçevede belirtmiştir.

Ancak ... sayılı dava dosyasının davacısı olan dava dışı ... tarafından alınan tohumluk buğdayların numunelerini talep ve analiz ettirmeyen, tohumların karışmasına sebebiyet vermediğini kesin ve net bir şekilde ispat edemeyen davacı 122 sayılı ...'nin davanın açılmasına kısmen sebebiyet verdiği ve kusurlu olduğu düşünülmektedir.

Davacı 122 sayılı ... ile davalı ...'in eşit şekilde kusurluğu olduğu, davacının davalıdan 6.136,62 TL alacaklı olduğu, Sayın mahkemece icra inkar tazminatına hükmedilmesi halinde 1.227,32 TL icra inkar tazminatının davacı lehine hükmedilmesi" şeklinde rapor düzenlemiştir.

Bilirkişi ek raporunda özetle; "Davacı ... sayılı... ile davalı ...'in eşit şekilde kusurluğu olduğu ve ... esas sayılı takip dosyasında taraflarca yarı oranında ödeme yapıldığı göz önüne alındığında davacının davalıdan alacağının bulunmadığı tespitlerine" şeklinde rapor düzenlemiştir.

GEREKÇE

Dava rücuen alacak talebine ilişkin olup, takibe vaki itirazın iptaline yöneliktir.

... Esas sayılı takip dosyasında, davacı tarafından davalı aleyhine, 12.273,24 TL rücuen tahsile ilişkin ilamsız takip yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

İslahiye ... sayılı ilamında dava dışı davacı ... tarafından iş bu davanın tarafları aleyhine kooperatif üyeliğinden kaynaklanan alacak talebi ile açılan davada mahkemece davanın kısmen kabulü ile 5.815,38 TL alacağın davalılardan tahsiline karar verildiği hükmün temyizi üzerine ... Dairesi'nin 24/03/2022 tarih, ...sayılı ilam ile temyiz davasının reddi ile hükmün onandığı, davacı tarafından... Esas sayılı takip dosyası ile davalılar aleyhine toplamda asıl alacak ve ferileri toplamı 18.745,56 TL üzerinden takip yapıldığı, takip dosyasındaki alacağın yarı oranında taraflarca karşılandığı anlaşılmıştır.

5553 Sayılı Tohumculuk Kanunu'nun 11. Maddesinde "...Fiillerinin ayrıca suç sayılma hâli saklı kalmak üzere, zarara neden olan kusurlu tohumluğu üreten, satan, dağıtan, ithal eden veya başka şekilde piyasaya süren gerçek veya tüzel kişiler, meydana gelen zararı müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdür. Bunlar zararı, kusurları oranında birbirlerine rücu edebilirler...." maddesi,

TBK 162. Maddesinde müteselsil borcun kaynağı "...- Birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar. Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar..." maddesi mevcut bulunup TBK 167. Maddesinde ise "...Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir..." maddeleri bulunmaktadır.

Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde incelendiğinde, taraflar arasındaki ihtilaf anılan mahkeme kararına istinaden iş bu davanın taraflarının müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması sonrasında davacı tarafından yapılan ödemenin davalıdan tahsil edilip edilemeyeceğine yöneliktir.

Mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek raporlarından anlaşılacağı üzere; rücuya konu mahkeme kararında davalı ... tarafından üretilen ve satışa konu ... tohumunun davacı Kooperatif tarafından satın alınarak dava dışı ...'e satıldığı, taraflar arasındaki iç ilişkide davacının rücu talebinin kabul edilebilmesi için ilama konu tohumun satışında davacı yanın kusursuz olması gerektiği ve ancak kusuru oranında davalıdan talepte bulunabileceği 5553 Sayılı Yasanın 11. Maddesi gereğince açıktır.

Buna göre alınan rapordan anlaşılacağı üzere davacının satılan tohumluk buğdayların numunelerini analiz ettirmesi ve tohumların karışmasına sebebiyet vermediğini ispat etmesi gerektiği, dosya kapsamında davacının da tohum satışında kusursuz olduğunu ispat edemediği, davalı ile birlikte eşit oranda kusurlu olduğu ve rücu talebinde bulunamayacağı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...