Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/209 K.2021/674

Av. ... - ... Av. ... -....

DAVA

Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 03/06/2020

KARAR TARİHİ : 21/10/2021

KARAR YAZIM TARİHİ : 19/11/2021

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı iş sahibinin, ...yerleşkesinde "..." yöntemi ile spor salonu yapım işi için 10.04.2017 tarihinde ihaleye çıktığını, ihalede iki farklı tasarım (germe yapı-betonarme yapı) için iki ayrı teklif toplandığını, müvekkil firmanın her iki alternatif için en uygun teklifi veren firma olarak belirlendiğini, davalı işverenle ilgili belediyeler arasında devam eden ruhsat ve arazilerin projelendirilmesi süreci nedenleriyle sözleşmenin ancak 02.11.2017 tarihinde imzalanabildiğini, sözleşmenin anahtar teslimi götürü KDV hariç 9.610.000,00TL toplam bedelli olduğunu,

sözleşme kapsamındaki işin iki aşamadan oluştuğunu, 1. aşamanın proje süreci, - etüt çalışmaları, sondaj, zemin etüt raporu vb.- kesin proje hazırlanması ve uygulama projesi hazırlanması işleri olduğunu, 2.aşamanın ise yapım süreci olduğunu, sözleşme bedelinin 110.000,00 TL'sinin 1. Aşama (projelendirme süreci), 9.500.000,00 TL'sinin ise 2. Aşama (yapım süreci) bedelini teşkil ettiğini, buna göre pursantaj düzenlenerek 1. aşama projelendirme sürecinin sözleşme bedelinin müvekkili şirkete ödendiğini,

sözleşme ve akabindeki proje süreci dikkate alındığında yapım aşaması kış mevsimine denk geldiği gerçeği ile sözleşmede yapım işine başlayabilme tarihinin en erken Mart 2018 olarak öngörüldüğünü, müvekkili tarafından avan projeler ile ruhsat başvuruları yapıldığını, ... için ruhsatın 01.08.2018 tarihinde.

Lalahan için ise ruhsatın 07.05.2018 tarihinde alındığını, yer teslimi yapılabilmesi için gerekli olan mimari ve statik uygulama projelerinin davalı işverence bir türlü onaylanmadığını ve onaylı projelerin müvekkiline de teslim edilmediğini, 31.05.2018 tarihli yazı ile durumun iş sahibi davalıya bildirildiğini, 01.08.2018 tarihinde ... ruhsatı çıkmış ve 3.8.2018 tarihinde yer teslimi yapılmış ise de bu yer tesliminin esasen geçerli olmadığını, taraflarınca hazırlanıp idareye sunulan mimari projeler onaylanarak taraflarına teslim edilmediğinden usulüne uygun olarak yapılmış bir yer tesliminin varlığından söz edilemeyeceğini,

sözleşmenin 5.maddesine göre yer tesliminin iki koşulu bulunduğunu, birincisinin projelerin onaylanması, ikincisinin ise ruhsat alınması olduğunu, Lalahan için ruhsat 07.05.2018 tarihinde alındığı ve her iki yerleşkenin uygulama projeleri 16.8.2018 ve 17.8.2018 tarihlerinde onay için davalı idareye teslim edildiği halde, onaylanarak müvekkiline teslim edilmediğini, sözleşme konusu arazinin içinden geçmekte olan doğalgaz boru hattı, arazi dışına çıkarılarak usulüne uygun bir şekilde, inşaata başlanabilmesine elverişli bir şekilde yer teslimi yapılmadığını, davalı kurum tarafından 25.12.2018 tarihinde fesih yazısı gönderildiğini,

sözleşmede öngörülen sürelere riayet edilmeden sözleşmeye aykırı olarak sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, edimini yerine getirmeyenin müvekkili şirket değil, davalı kurum olduğunu, davalının kesin teminatlarının 950.000 TL'lik kısmını irad kaydettiğini, 11.000 TL'lik kısmı da irad kaydedilmemekle birlikte müvekkiline iade edilmeyerek muaraza yaratıldığını belirterek davaya konu sözleşmenin haksız olarak feshedildiğinin tespitini, haksız fesih sonucu davalı tarafından el atılarak nakde çevrilen teminat mektubu tutarı olan 950.000,00 TL'nin nakde çevrildiği tarihten itibaren,

haksız fesih nedeniyle uğranılan zararlar karşılığı şimdilik 20.000,00 TL'nin haksız fesih tarihinden itibaren uğranılan müsbet ve menfi zararlar kapsamında 91.000,00 TL damga vergisi ile 25.000,00 TL teminat mektubu faiz ve komisyonunun en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, teminat mektubunun 11.000,00 TL'lik kısmı için yaratılan muarazanın menini ve bu teminatın taraflarına iadesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... yerleşkesinde spor tesisi inşaat ruhsatının 01.08.2018, Lalahan yerleşkesi spor tesisi inşaat ruhsatının 07.05.2018 tarihlerinde alındığını, ...sözleşmesine göre projelendirme işinin ilk aşama olduğunu ve bunun 3 alt aşaması bulunduğunu, bunların Etüd çalışması T04-45 gün, Kesin proje T0445 gün, Uygulama projesi T1E+45 gün olduğunu, birinci aşamanın sözleşmenin imzalanmasını müteaakip 5 gün içersinde başlayacağını,

davacıya yer teslimi yapılmış olmasına rağmen 31.12.2018 tarihinde ihtarname ile sözleşmeye süresinde başlamayan ve sözleşmede yer alan fiyatın %70 artırılmasını isteyen davacıya sözleşmenin feshi ile teminatın nakde çevrilmesinin ihtar olunduğu, davacıya yer teslimi yapılmış olmasına rağmen süresinde tespit edemediği doğalgaz deplasesi işi için sürecin uzadığını, müvekkilinin projelendirme aşamasının tamamlandığını kabul ettiğini ve bedelini ödediğini, 1.aşamanın teminata tekabül eden kısmın bedelinin oranlamak suretiyle nakde çevrilmeyip bankada davacının hesabında bırakıldığını, yükleniciye projelendirme için;

etüt çalışmaları ve kesin proje için 45 gün ve uygulama projesi için 45 gün olmak üzere toplam 90 gün süre verildiğini, bu süreye İdare/Müşavir firmanın kontrol/onay süreleri dahil olmadığını, teslim edilen projelerin çok sayıda eksik ve hata içerdiğini ve talep edilen revizyonların keyfi olmadığını, pek çok eksikliğin bir sonraki teslimde de eksik olduğunu, pek çok projenin iletilmesi/tamamlanmasının haftalar/aylar sürdüğünü, Projelendirme sürecinde müşavir firmanın reviyon taleplerinin süreci uzatıyor gibi görünmesinin nedeninin Yüklenicinin revizyonları parça parça gerçekleştirmesi olduğunu,

Ruhsat sürecinin projelendirmenin gecikmesi için bir gerekçe olmadığını, doğalgaz güzergahının daha ihale aşamasında yaklaşık güzergah olarak bildirildiğini ve yapının bu hat dikkate alınarak projelendirilmesinin istenildiğini, hattın sahada gözle görülebilir şekilde işaretli olduğunu, yüklenicinin projelendirme süreci boyunca herhangi bir bilgilendirme yapmadığını, yüklenicinin yapım takvimini aksatmaması bakımından ... spor salonunun kazı işlemlerinin başlatılması,

Lalahan'da kazı işlemlerine geçilmesi aşamasına kadar deplase işleminin tamamlanması yönünde karşılıklı mutabakat sağlandığını, esasen projelendirme sürecini yavaşlatan en önemli faktörün Yüklenici firmanın nisan ayından itibaren ekonomik kriz döviz kur artışı ve seçimleri gerekçe göstererek fiyat artışını zorlaması ve aksi takdirde işi yapamayacağını ifade etmesi olduğunu, ayrıca, yer teslimi için sözleşmeye göre uygulama projelerinin (tüm disiplinler) onayı gerekli koşul iken, sürecin hızlanması ve Yüklenici firmanın ve RS'ın zarar görmemesi bakımından,

... ruhsatı alınır alınmaz mimari-statik proje onayı ile yer teslimi konusunda mutabık kalındığını, projelendirme aşamasının başlangıcından sonuna kadar gerçekleştirilen teslim, inceleme, onay, revizyon vb. süreçleri kronolojik olarak ayrıntılı şekilde içeren takvimin ekte sunulduğunu, buradan görüleceği üzere yer tesliminde İdare kaynaklı gecikme söz konusu olmadığını,

Lalahan'da Haziran (201 8) ayında yer teslimi için hazırlık yapılırken firma tarafından iletilen doğalgaz hattı çakışma durumu nedeniyle yer teslimi yapılamadığını ancak projenin başından beri bilinen varlığı bilinen ve sahada gözle görülebilen bu hattın bina ile çakışması sorunu da yüklenicinin gözden kaçırdığı bir projelendirme hatası olduğunu ve yer teslimi için İdare kaynaklı bir gecikme olarak değerlendirilemeyeceğini, davacının fiyat farkı verilmediği için işi yapmadığını, tek taraflı olarak davacı tarafından tasarla inşa et sözleşmesinin sonlandırıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğinin tespiti, nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsili, haksız fesih nedeniyle müspet ve menfi zararların tanzimi, teminat mektubunun 11.000,00 TL'lik kısmı için yaratılan muarazanın menni ve teminatın iadesi istemine ilişkindir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 04/03/2021 tarihli raporda özetle; davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarını mahkemeye sunmadığı, ilgilisi ile bulunduğu yeri mahkemeye bildirmediği, bu nedenle incelenemediği, davacı şirkete ait ticari defterlerin TTK'nun 64. maddesi uyarınca sahibi lehine delil olma özelliğine haiz olduğu, davacı şirket ticari defter kayıtlarında, taraflar arasında 04.01.2018 - 29.08.2019 tarih aralığında ticari ilişkinin varlığına dair kayıt mevcut olup bu tarihler aralığında, davacı şirketin davalı şirket adına toplam 178.696,84 TL tutarında "...Yerleşkesi Uygulama Proje Hazırlanması,

Zemin Karma vs.

Bedeli" içerikli üç adet fatura düzenlendiği ve davacı şirketin de bu fatura bedellerini ödemesiyle davalı şirketin fatura bedellerinden dolayı herhangi bir alacağının bulunmadığının tespit edildiği, dava dilekçesi ekinde... yerleşkesi projesi için inşaat ruhsatının 07.05.2018 tarihinde, ... yerleşkesi projesi için inşaat ruhsatının ise 01.08.2018 tarihinde alındığı belirtilerek dilekçe ekinde ruhsat fotokopilerine yer verildiği, ... yerleşkesi projesi için inşaat ruhsatının incelenmesi ile beyan ile örtüştüğü, Lalahan yerleşkesi ruhsatı olarak konulan belgenin okunaklı olmaması sebebi ile dava dilekçesindeki beyan teyit edilemediği,

25.12.2018 tarihli idarenin davacı yükleniciye hitaben yazısında da... yerleşkesi için halen ruhsat alınamadığının işaret edildiği, dosya kapsamında... yerleşkesi için inşaat ruhsatı alındığını ispatlar bir belge görülemediği, 02.08.2018 tarihli e postada işaret edilen düzeltmelerin yapılarak nihai projelerin teslim edilmesi koşulu kapsamında davacı yüklenicinin gerekli düzeltmeleri yaparak nihai projeleri teslim ettiğine dair bir bilgi veya belgenin dosya kapsamında bulunmadığı, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin yer teslim tarihi ile ilgili 5.26 nolu maddesinde ...için yer teslimlerinin ayrı ayrı yapılacağı hususunun işaret edildiği,

bu suretle yer teslimi yapılabilmesi için öncelikle inşaat ruhsatlarının alınmış olması ve imalata başlanabilmesi için de uygulama projelerinin de onaylanmış olması gerektiği, dosya kapsamında sunulan belgelere göre ... yerleşkesi için ruhsat alınmış olması sebebi ile yer teslimi yapılabileceği ancak 02.08.2018 tarihli e postada işaret edilen düzeltmelerin yapılarak nihai projelerin teslim edilmemesi sebebi ile yani uygulama projelerinin onaylanmamış olması sebebi ile inşaata başlanamayacağı, diğer taraftan... yerleşkesi için inşaat ruhsatının alınmamış olması sebebiyle yer tesliminin yapılamayacağı,

davacı tarafından teslim edilen uygulama projelerinde 02.08.2018 tarihli e posta ekinde sunulan düzeltmelerin yapılması gerektiği, yapılması istenen düzeltmelerin haksız olarak istendiğine ilişkin taraflar arasında bir yazışma ya da herhangi bir belgenin dosya kapsamında bulunmadığı, arazinin içinden geçmekte olan doğalgaz boru hattının bina ile çakışması hususunun proje aşamasında davacının bilgisinde olup olmadığı, çakışmanın davacının projelendirme hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığına ilişkin dosya kapsamında bir belge görülemediği,

davacı tarafından süreç içerisinde fiyat farkı verilmesi aksi takdirde işin tasfiye edilmesi yönünde çeşitli tarihlerde idareye hitaben yazıların sunulduğunun görüldüğü, idarenin fiyat farkı verilmesi hususunda olumsuz cevap vermesi üzerine davacının işin tasfiye edilmesi yönünde irade beyanında bulunduğunun görüldüğü, idarenin 25.12.2018 tarihli yazısında da ...A.Ş.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi 47.b maddesi (Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek) gereğince sözleşmenin feshedileceğinin belirtildiği, davaya cevap dilekçesinde de işin sonlandırıldığının ifade edildiği, davacı tarafından 02.08.2018 tarihli e-postada işaret edilen düzeltmelerin yapılarak nihai projelerin teslim edilmediği, bu bağlamda davacı tarafından sunulan projelerin davalı tarafından belirtilen hâli ile onaylanmayabileceği, kaldı ki 01.08.2018 tarihinde ... ruhsatının alındığı ve 03.08.2018 tarihinde yer tesliminin yapıldığı,

arazinin içinden geçmekte olan doğalgaz boru hattının bina ile çakışması hususunun da davacının uhdesinde olduğu ve... yerleşkesi için inşaat ruhsatının alındığın dair açık bir kayda ulaşılamaması sebepleriyle sözleşme kapsamında üstüne düşen sorumluluğu yerine getirmediği değerlendirilen davacının, kendisine usulüne uygun şekilde yer teslimi yapılmadığından bahisle sözleşmeyi sona erdirme iradesinin haklı durum teşkil etmeyeceği ve bu hâlde sözleşmesinin davalı idare tarafından feshedilmesinin haklı durum olarak kabul edilebileceği, sunulan nedenlerle, nihai takdiri mahkemeye ait olmak üzere,

davacının sözleşmenin feshi nedeniyle uğranılan zararın tazminini talep edebilmesinin koşullarının oluşmadığı, nihai takdiri mahkemeye ait olmak üzere, feshin Genel Şartname m.47/2-b bağlamında gerçekleştiği kanaatinde olunması hâlinde, nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin (950.000,00 TL'nin) davacıya iadesi şartlarının oluşmadığı açıklanmıştır.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş davacı vekilin itirazları ve bir takım belgeler sunması üzerine bilirkişilerce düzenlenen 03/06/2021 tarihli muhalefetli ek raporda özetle; davacının 23.03.2021 tarihli dilekçesi ekinde sunulan belgeler incelendiğinde.

Lalahan yerleşkesi ruhsatının okunaklı nüshasının sunulduğu ve ruhsat onay tarihinin 07.05.2018 olduğu, ...yerleşkeleri uygulama projeleri ve eki raporlarının ...A.Ş.’ye ve müşavir Tümaş’a Temmuz sonu Ağustos ayı başı tarihlerde teslim edildiğine dair teslim tutanaklarının sunulduğu dosyaya yeni kazandırılan belgelere göre... yerleşkesi projesi için inşaat ruhsatının 07.05.2018 tarihinde, ... yerleşkesi projesi için de inşaat ruhsatının ise 01.08.2018 tarihinde alındığı, Ağustos ayı ilk yarısında da uygulama projelerinin davacı tarafından teslim edildiğinin görüldüğü, inşaat ruhsatlarının alındığı,

uygulama projelerinin idareye sunulduğu ancak idarenin projeleri onaylamamış olduğunun dosya kapsamından anlaşıldığı, yine aynı dilekçe ekinde taraflarına idare tarafından verilen ilk hat bilgisine ilişkin evrakla daha sonra fiili durumun birbiri ile örtüşmediği hususunun 02.07.2018 tarihli e posta ile idareye bildirildiğinin görüldüğü, davacı tarafından süreç içerisinde fiyat farkı verilmesi aksi takdirde işin tasfiye edilmesi yönünde çeşitli tarihlerde idareye hitaben yazıların sunulduğu, idarenin fiyat farkı verilmesi hususunda olumsuz cevap vermesi üzerine davacının işin tasfiye edilmesi yönünde irade beyanında bulunduğu,

idarenin 25.12.2018 tarihli yazısında da ...A.Ş. Yapım İşleri Genel Şartnamesi 47.b maddesi (Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek) gereğince sözleşmenin feshedileceğinin belirtildiği, davaya cevap dilekçesinde de işin sonlandırıldığının ifade edildiği, sonuç olarak; davacı tarafından dosyaya kazandırılan yeni belgeler doğrultusunda kök rapordaki kanaatlerinin kısmen değiştiği, inşaat ruhsatlarının alındığı,

uygulama projelerinin idareye sunulduğu ancak idarenin nihai projeleri onaylamamış olduğu görülmekte olup, bu durumda davacının sözleşme kapsamında üstüne düşen sorumluluğu yerine getirdiği ve davacının sözleşmesinin davalı idare tarafından feshedilmesinin haklı olmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu,

bu doğrultuda sözleşmenin haksız feshedilmesinin kabulü durumunda Türkiye İş Bankası tarafından, 12540S-KETU sözleşmeye istinaden 961.000,00 TL teminat tutarlı, TMDZ17-111035 nolu ve 13.10.2017 tarihli kesin ve süresiz teminat mektubunun iadesinin gerektiği bildirilmiş, muhalif bilirkişi ise, uygulama projelerinin sözleşme m.9.1.1.'de öngörülen sürede sunulmadığı, bu suretle davacının gecikmesinin bulunduğu, davalı tarafın 02.08.2018 tarihli yazısında, uygulama projelerinin, bir takım düzeltmelerin yapılarak nihai projelerin teslim edilmesi koşulu ile onaylandığının belirtildiği,

davacının nihai uygulama projelerini sunduğu tarihlerden sonrada da fiyat farkı verilmemesi sebebiyle işi tasfiye etme ve işe devam etmeme öneri ve iradesini 31.08.2018 ve 05.02.2019 tarihli yazıları ile davalıya bildirdiği hususu da nazara alınarak kök raporun sonuç kısmında sunulan görüşte olduğu belirtilmiştir.

Toplanan deliller ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; davacı yüklenicinin yer teslimi sırasında doğalgaz boru hattı ile ilgili ihtirazi kayıtta bulunmadığı, davalı tarafı uyarmadığı, bu hususu ancak 02.07.2018 tarihli e-posta ile davalıya bildirdiği, sözleşme anahtar teslim götürü bedelli olduğu halde, 31.05.2018 tarihli ve 31.08.2018 tarihli yazılar ile maliyet artışı gerekçe gösterilerek fiyat farkı talep ettiği, fiyat farkı talebinin sözleşmeye uygun olmadığı, ruhsat alınmasına rağmen ... işine dahi başlanmadığı, bu hali ile davalının sözleşmeyi feshinin haklı olduğu kanaatine varılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalı · Üye ... · ✍e-imzalı · Üye ... · ✍e-imzalı · Katip ... · ✍e-imzalı