Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/2 K.2022/445

Mahkememizce verilen 17/06/2020 tarih, 2018/478 Esas, 2020/244 Karar sayılı kararın ... Karar sayılı kararı ile kaldırılmasına karar verilmekle dosya yukarıda yazılı olan esas sırasına kaydı yapılarak yapılan açık yargılama sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE. Davacı vekilinin mahkememizin 2018/478 esas sayılı dosyasına sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurum tarafından uzun süreli hububat depoları kiralanması işi kapsamında firmalardan alınan teklifler doğrultusunda Teklif Değerlendirme Komisyonu tarafından ilgili iş yeri bazında en ekonomik teklifin belirlendiğini ve davalı firma lehine komisyon kararı alındığını, söz konusu karar doğrultusunda firmanın sözleşmeye davet edildiğini, ancak davalının sözleşme imzalamaya gelmediğini ve idari şartname gereği ikinci ve üçüncü sıradaki teklif sahiplerinin de davalı firmanın vermiş olduğu teklif bedelini kabul etmemesi sebebiyle ilgili yerler için sözleşme imzalanamadığını,

davalı firmaya sözleşme imzalamaya gelmemesi nedeniyle sözleşmesi imzalanamayan Konya/Sarayönü (50.000 ton) ile Kırşehir/Kaman-Akpınar arası (40.000 ton) depo yerlerine ait komisyon kararları için karar damga vergisini yatırması gerektiğinin bildirildiğini, ancak davalının söz konusu meblağı ödemediğini, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ek (I) sayılı tablonun karar ve mazbatalar bölümünde belirtilen, ihale kanuna tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğinin haiz kurumların her türlü ihale kararlarının binde 5,69 oranında karar damga vergisine tabi tutulduğunu,

bu kapsamda karar damga vergisinin sözleşme imzalansın veya imzalanmasın lehine karar alınan firma tarafından müvekkili kuruma veya ilgili vergi dairelerine yatırılması gerektiğini, komisyon kararının imzalanması üzerine vergiyi doğuran olayın gerçekleştiğini, bu nedenle sözleşmenin imzalanıp imzalanmamasının söz konusu durumu değiştirmeyeceğini, Damga Vergisi Kanununun 3. maddesi,

idare şartnamenin 22. maddesi ile sözleşmenin 10. maddesine göre damga vergisinin teklif sahibi tarafından ödenmesi gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili kurum tarafından ödenen 162.608,13.TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.

CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE. Davalı vekilinin mahkememizin 2018/478 Esas sayılı dosyasına sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki hukuki ilişkinin doğrudan temin yönteminden kaynaklanması sebebiyle ortada ödenmesi gereken bir damga vergisinin bulunmadığını, davacı kurum tarafından müvekkili şirkete hitaben gönderilen hiçbir yazı içeriğinde ihaleden, ihale komisyonundan ve ihale kararından bahsedilmediğini, Teklif Değerlendirme Komisyonundan bahsedildiğini, dolayasıyla ortada 4734 sayılı kanun kapsamında bir ihale kararının olmadığını, ihale kararı bulunmadığından değerlendirme komisyonu kararının damga vergisine de tabi olmadığını, doğrudan temin yönteminin bir ihale usulu değil, alım yöntemi olduğunu,

bu yöntemde ihale usulleri için getirilmiş kriterlerin aranmayacağını, damga vergisi ödemesi yapılan Teklif Değerlendirme Komisyonu kararının yalnızca davalı kurum tarafından imzalandığını, müvekkili şirketin imzasını havi olmadığını, davacının damga vergisi kanunu kapsamında resmi daire sayılması sebebiyle damga vergisini bizzat ödemekle yükümlü olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya bilirkişiye tevdii edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 02/09/2019 tarihli raporda; teklif değerlendirme komisyonunun verdiği kararın bir ihale komisyonu kararı mahiyetinde olup olmadığı görüşünün mahkemeye ait olduğu, ilgili komisyonun verdiği kararın ihale komisyonu kararı mahiyetinde olduğunun kabul edilmesi halinde davacının davalıdan 144.412,20 TL alacaklı olduğu, aksi takdirde davacının davalıdan herhangi bir alacağının bulunmadığı, pişmanlık beyannamesinin davalıdan kaynaklanması halinde davalının payına düşen 18.195,93 TL'nin davalıdan tahsilinin gerektiği, aksi halde davacının pişmanlık beyannamesi için ödediği miktarı davalıdan talep edemeyeceği belirtilmiştir.

Mahkememizce verilen 17/06/2020 tarih, 2018/478 Esas, 2020/244 Karar sayılı kararı ile "...'nun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22. maddesi kapsamında yapacağı alımlar nedeniyle düzenlenen piyasa fiyat araştırma tutanağının, mahiyeti itibariyle ihale komisyonlarınca alınan bir ihale kararı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmaması sebebiyle damga vergisine tabi tutulmaması gerektiğinin belirtilmesine göre davacının damga vergisi ve pişmanlık zammından kaynaklanan alacağı davalıdan talep edemeyeceği kanaatine varılmakla davanın reddine ." karar verildiği tespit edilmiştir.

Mahkememizin kararını davacı vekili istinaf etmiş olup istinaf sonrası ...Bölge Adliye Mahkemesi 31.Hukuk Dairesinin 14/12/2021 tarih, 2020/1043 Esas, 2021/1184 Karar sayılı kararı ile, " ... Bu itibarla mahkemece yapılması gereken vergi hukuku konusunda uzman, eser sözleşmeleri konusunda uzman, kamu ihaleleri konusunda uzman emekli sayıştay denetçisi kişilerden bir bilirkişi heyeti oluşturmak suretiyle.

1) Davacı kurumun oluşturduğu "Teklif Değerlendirme Komisyonu"nun somut olaydaki konumu ve yaptığı iş de değerlendirilmek suretiyle bu komisyonun ihale kurulu kabul edilip edilemeyeceği, 2) Somut olayda teklif değerlendirme kurulunun aldığı teklifleri sonuçlandırdığı komisyon kararı ile damga vergisi açısından vergiyi doğuran olayın gerçekleşip gerçekleşmediği, 3) Davacı kurumun talep ettiği pişmanlık zammı miktarı yönünden TBK 165 madde çerçevesinde bir inceleme ve değerlendirme yapılarak,

davacının kendi kusuru nedeniyle pişmanlık zammı ödemek durumunda kalıp kalmadığı hususlarının ayrıntılı bir şekilde ele alınıp irdelenmesini sağlamak ve hasıl olacak sonuç doğrultusunda bir karar vermektir. ...davacı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, " karar verilmesi üzerine dosya mahkememize gönderilmek ile yena esas numarasına kaydı yapılmıştır.

...BAM 31.Hukuk Dairesinin kaldırma kararı kapsamında Dosya Vergi Müfettişi Selma Ün, İnşaat Yüksek Mühendisi Mehmet Cemal Aydın Ve Sayıştay Uzman Denetçisi Sebahattin Kalyoncuoğlu' Na Tevdi Edilmiş, Bilirkişi Heyeti Tarafından Düzenlenen 04/04/2022 Tarihli Raporda. Yapılan inceleme, tespit ve hesaplamalar sonucunda; ... Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan "... Tarafından Uzun Süreli Hububat Depoları Kiralanması" işine ait idari şartnamenin 2. Maddesinde İşin adı.

“İsteklinin teknik şartnamede belirtilen özelliklerde ekli depo listesinde belirtilen yer, tip ve kapasitede; bedeli istekli tarafından karşılanarak inşa edeceği depo/depoların ... tarafından kira sözleşmesi ile toplam 10 yıl süre ile kiralanması işidir. ” şeklinde belirlendiği, kiralama işleminin KİK.'in 22. maddesinin ( e) bendi uyarınca doğrudan temin usulü ile teklif toplamak suretiyle gerçekleştirildiği, Bu kapsamda.

"Teklif Değerlendirme Komisyonu” nun görevlendirilmesi ve doğrudan temin sürecinde yerine getirdiği fonksiyonunun; ihale mevzuatı kapsamında oluşturulan İhale Komisyonunun görevlendirilmesi, görevleri ve yetkisi ile tam olarak örtüşmediğini, ancak "Teklif Değerlendirme Komisyonu" nun İhale Komisyonu olarak,

dolayısıyla alınan kararın ihale kurulu kararı olarak kabul edilip edilmeyeceği hususunda takdirin Mahkemede olduğunu, "Teklif Değerlendirme Komisyonu” nu Kararının davacı tarafından imza altına alındığını, davacının kağıtlarla ilgili bilgi/belgelerin vergi dairesine ibraz ettiğini, mevzuatta resmi daire olarak da kabul edilmediği göz önüne alındığında;

damga vergisine ait kararın imzalandığı/onaylandığı tarihte vergiyi doğuran olayın oluştuğu ancak, Mahkemenin "Teklif Değerlendirme Komisyonu” nun İhale Komisyonu olarak kabul edilemeyeceği yönünde karar vermesi halinde vergiyi doğuran olayın vuku bulduğunun kabul edilemeyeceğini, Davacının kararın imzalandığı tarihi dikkate alarak; dava konusuna ilişkin fark DV'si matrahını 2017/1. Ay DV'si beyanına dahil etmesi gerekirken, düzeltme beyanı ile 2017/10.

Ay DV si beyanına dahil ettiğini, bu nedenle 144.412.20 TL karar damga vergisinin yanı sıra 18.195.93 TL pişmanlık zammını da ödediğini, Ayrıca, TBK nun 165. Maddesi bağlamında; davalının satın alma sürecinde teklifte bulunup sözleşmeyi imzadan imtina ederek.

Konya/Sarayönü (50.000 ton) ile Kırşehir/Kaman-Akpınar arası (40.000 ton) depo yerlerine ilişkin kiralamasında sebep olduğu aksaklık nedeniyle davacının ödediği pişmanlık zammını davalıdan talep edip edemeyeceği hususunda da takdirin mahkemede olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı olarak davalı tarafından doğrudan temin yöntemine göre komisyon kararları için yatırılması gereken karar damga vergisi ile gecikme zammının davalıdan tahlisi istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, teklif değerlendirme komisyonu kararının damga vergisine tabi olup olmadığı, karar damga vergisinden ve pişmanlık zammından davalının sorumlu olup olmadığı, sorumlu olduğunun kabulü halinde talep edilebilecek alacak miktarı noktalarında toplanmaktadır.

Davacı kurumun ihtiyaç duyduğu depo yerleri inşa edilmesi hususunda ilgilenen firmalardan teklifler aldığı, teklifi uygun bulunan firmalar ile depo yerlerinin yapılması konusunda sözleşmeler imzalandığı, Kırşehir ili Kaman - Akpınar arası ile Konya Sarayönü ilçesindeki depo yerlerinin yapılması konusunda da davacı teklifinin uygun bulunduğu, davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği, ancak davacının sözleşme imzalamaya gelmemesi üzerine sözleşmenin imzalanamadığı anlaşılmaktadır. Davacı söz konusu bu olay nedeniyle damga vergisi ödemek durumunda kaldıklarını iddia ederek, 144.412,20 TL damga vergisi ile, 18.195,93 TL pişmanlık zammı olmak üzere toplam 162.608,13 TL'nin davalıdan tahsilini istemiştir.

Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma ile ... Karar sayılı kaldırma kararı ile birlikte toplanan tüm deliller ile birlikte BAM kaldırma kararı sonrası alınan bilirkişi kurulu raporuda birlikte değerlendirildiğinde; bilirkişi kurulunun raporunda da belirtildiği gibi, ... Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan "... Tarafından Uzun Süreli Hububat Depoları Kiralanması" işine ait idari şartnamenin 2. Maddesinde İşin adı.

“İsteklinin teknik şartnamede belirtilen özelliklerde ekli depo listesinde belirtilen yer, tip ve kapasitede; bedeli istekli tarafından karşılanarak inşa edeceği depo/depoların ... tarafından kira sözleşmesi ile toplam 10 yıl süre ile kiralanması işidir. ” şeklinde belirlendiği, kiralama işleminin KİK.'in 22. maddesinin ( e ) bendi uyarınca doğrudan temin usulü ile teklif toplamak suretiyle gerçekleştirildiği, Bu kapsamda.

"Teklif Değerlendirme Komisyonu” nun görevlendirilmesi ve doğrudan temin sürecinde yerine getirdiği fonksiyonunun; ihale mevzuatı kapsamında oluşturulan İhale Komisyonunun görevlendirilmesi, görevleri ve yetkisi ile tam olarak örtüşmediğini, ancak "Teklif Değerlendirme Komisyonu" nun İhale Komisyonu olarak, dolayısıyla alınan kararın ihale kurulu kararı olarak kabul edilip edilmeyeceği hususunda takdirin Mahkemede olduğu, belirtilmiş olup bu kapsamda.

"Teklif Değerlendirme Komisyonu” nu kararının davacı teşekkül tarafından imza altına alındığını, davacının kağıtlarla ilgili bilgi/belgelerin vergi dairesine ibraz ettiği, mevzuatta resmi daire olarak da kabul edilmediği göz önüne alındığında;

damga vergisine ait kararın imzalandığı/onaylandığı tarihte vergiyi doğuran olayın oluştuğu, ancak TEKLİF DEĞERLENDİRME KOMİSYONU TARAFINDAN ALINAN KARARIN BİR İHALE KARARI OLMADIĞINDAN somut uyuşmazlıkta uzun süreli hububat depoları kiralanması işinin davacı tarafından ihale ile değil, DOĞRUDAN TEMİN USULÜ İLE GERÇEKLEŞTİRİLDİĞİ, buna göre ihale kararının olmadığı durumda verilen kararın da damga vergisine tabi olmayacağı, yalnızca Kamu İhale Kanununa tabi ihalelerde damga vergisi kesilebileceği, KANUNİ DÜZENLEME OLMADAN DAMGA VERGİSİ KESİLEMEYECEĞİ,

doğrudan temin usulünde karar damga vergisi kesileceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından, Teklif değerlendirme komisyonu kararına dayanarak vergi alınmasının yasal dayanağının olmadığı, dolayısı ile söz konusu damga vergisi ve pişmanlık zammından davalının sorumlu tutulamayacağından, taraflar arasında imzalanmış bir sözleşmenin de bulunmadığı,

yine, davacı tarafından sunulan 07/11/2016 tarihli ve 343032 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı yazısında da, ...'nun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22. maddesi kapsamında yapacağı alımlar nedeniyle düzenlenen piyasa fiyat araştırma tutanağının, mahiyeti itibariyle ihale komisyonlarınca alınan bir ihale kararı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmaması sebebiyle damga vergisine tabi tutulmaması gerektiği.

Damga Vergisi Kanunun ekli (1) sayılı tablonun " II.Kararlar ve Mazbatalar " başlıklı bölümünün ikinci fıkrasına göre: " İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğine haiz kurumların her türlü ihale kararları" denildiği ve 4734 Sayılı Kanununa göre doğrudan temin usulü bir ihale usulü olmaması nedeniyle ihale kararına ilişkin damga vergisinin ( karar pulunun) alanmaması gerekmektedir.

Söz konusu doğrudan temin yöntemiyle alımlar nedeniyle belli parayı ihtiva eden bir sözleşme taraflar arasında imzalanarak düzenlenmemiştir. Sözleşmenin düzenlenmemesi halinde "mukavalename " damga vergisinin olmayacağı tabiidir. Buna göre, davacı teşekkülün damga vergisi ve pişmanlık zammından kaynaklanan alacağı davalıdan talep edemeyeceği kanaatine varılmakla davanın reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM ; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1)Davanın REDDİNE,

2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 80,70.TL rek karar ilam harcının, dava açılışında davacıdan alınan 2.776,95.TL peşin harcın düşülmesi ile fazla yatırıldığı anlaşılan 2.696,25.TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran davacı tarafa iadesine,

3) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4) Davalının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 19.397,77.TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 22/06/2022

Katip ... ¸e-imzalıdır.

Hakim ... ¸e-imzalıdır.

¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸