Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/402 K.2023/798

Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE. Müvekkili davacı ile davalı arasında düzenlenen 21.09.2021 tarihli ...alım satım sözleşmesi ile müvekkili adına kayıtlı ...ili ...

TL.bedel ile davalıya satışı konusunda anlaşma yapıldığını, taraflar arasında düzenlenen bu sözleşme gereğince: "satıcının sözleşmeden vazgeçmesi halinde aldığı kaporayı iade edeceği ve güvence senedinde yer alan 500.000,00 TL.meblağı karşı tarafa ödeneceği, aksi halde icra yolu ile tahsil edileceği kararlaştırıldığını, 21.09.2021 tarihli anlaşma gereğince 28.04.2022 tarihinde tapu devir işleminin yapılacağı kararlaştırıldığını, ancak sözleşme yapıldıktan sonra piyasada yaşanan yüksek enflasyon ve Türk Lirası’nın aşırı değer kaybı sebebi ile müvekkili tarafından bu şartlar altında devir yapılamayacağı,

sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumunun söz konusu olduğunu, anlaşmadaki bedel üzerinden taşınmazın devrini gerçekleştirmeyeceği ve sözleşmeden dönüldüğünün davalıya gönderilen 14.04.2022 tarihli ihtarname ile bildirildiğini, müvekkili tarafından, davalıdan sözleşmenin düzenlemesi safhasında alınan 200.000,00 TL.hesabına iade edildiğini,

daha sonra davalı tarafça müvekkiline 25.04.2022 tarihli ihtarname ile tapunun devrinin gerçekleştirilmesi aksi tekdirde 500.000,00 TL.miktarlı güvence senedinin ve 200.000,00 TL.olarak ödenen teminatın iki katı talep edileceğinin ayrıca maruz kalınan zararların istenileceği ihtar edildiğini, müvekkili tarafından tapunun devrinin, davalıya yapılmaması üzerine,

davalı tarafça ...24.İcra Müdürlüğünün 2022/8450 E.sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili tarafından bu dosyaya ödeme yapıldığını, ve dosya borcunun tamamen kapatıldığını, geçersiz senet sebebi ile arabuluculuğa başvuru yapıldığını, ancak anlaşma sağlanamadığını, bunun üzerine ...2.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/525 Esas ve 2022/935 K.sayılı dosyasında, menfi tespit ve kısmi olarak açılan istirdat davasının kabulüne ve takibe konu senet sebebi ile müvekkilinin borçlu olmadığına karar verildiğini ancak halen davalı tarafından bir ödeme yapılmadığını, ileri sürerek fazlaya dair hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla Öncelikle davacı tarafından,

davalıya borçlu olunmayan senet sebebi ile ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine ve denkleştirici adalet ilkesine göre davalının açıldığı tarihteki değeri karşılığı olarak şimdilik 468.000,00 TL.nin davalıdan avans faizi ile tahsiline ve davacıya ödenmesine karar verilmesini, bu talep kabul edilmez ise istirdat taleplerinin kabulü ile 468.000,00 TL'nin davalıdan ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile tahsiline ve davacıya ödenmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır. CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Davalıya usulüne uygun şekilde dava dilekçesi ile duruşma gün ve saatini bildiren çağrı kağıdı tebliğ edilmesine rağmen davalı cevap vermemiştir.

...2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/12/2022 tarihli 2022/525 Esas ve 2022/935 Karar sayılı dosyasına ilişkin belgeler Uyap üzerinden celp edilerek mahkememiz dosyasının içerisine alınmıştır.

Mahkemenin kararı ile, "...Görüldüğü üzere takibin dayanağını oluşturan 21/09/2022 düzenleme tarihli söz konusu bononun taraflar arasındaki yukarıda belirtilen 21/09/2021 tarihli ...alım/ satım sözleşmesi gereğince güvence senedi olarak verildiği, sözleşmenin ifa edilmemesi üzerine davalı alıcı tarafından satıcı aleyhine söz konusu icra takip dosyası ile takibin başlatıldığı, davacı satıcı tarafından icra dosyasına ödeme yapıldığı, taşınmaz satışının resmi şekilde yapılması gerektiği, taraflar arasında yapılan 21/09/2021 tarihli ...Alım Satım Sözleşmesinin geçersiz olduğu,

geçersiz sözleşme hükümlerine göre tarafların birbirlerinden hak talep edemeyecekleri, buna göre satıştan vazgeçilmesi halinde ödenmesi kararlaştırılan güvence senedine konu 500.000 TL ye ilişkin sözleşme hükmünün de geçersiz olduğu, bu nedenle takibe konu senede dayanılarak alacak talep edilemeyeceği, davacının senetten dolayı borçlu olmadığı, borçlu olmadığı halde yapılan ödeme nedeniyle davacının istirdat talebinde haklı olduğu kanaatine varılmakla taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilerek, 1-Davacının davasının kabulü ile, ...24.

İcra Müdürlüğünün 2022/8450 esas sayılı dosyasından ve söz konusu dosyada takibe konulan 21/09/2021 düzenleme tarihli 07/05/2021 vadeli ve 500.000,00 TL bedelli senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine, 2-100.000,00 TL alacağın 18/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, " karar verildiği tespit edilmiştir.

...24.İcra Müdürlüğünün 2022/8450 E.sayılı dosyası ile icra takibi dosyasına ilişkin evraklar Uyap üzerinden celp edilerek dosya içine alınmıştır. Davacı tarafça 18/05/2022 tarihinde 500.000,00.TL, yine 18/05/2022 tarihinde 58.246,45.TL ödeme yaptığı,18/05/2023 tarihli ... Bankası ile ... Bankası ile yaptığı toplam 558.246,45.TL icra dosyasına ödemeye ilişkin dava hakları saklı kalmak üzere ihtirazı kayıt ödeme yaptığı tespit edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davacı satıcının taşınmaz harici satım sözleşmesinden dönülmesi nedeniyle icra vasıtası ile ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili terditli olarakta bu talepleri kabul edilmez ise ödenen meblağının geri ödenmesi için açılan istirdat davasıdır. Uyuşmazlık, Taraflar arasında düzenlenen taşınmaz satışına ilişkin sözleşmenin 4721 sayılı TMK'nin 706, 6098 sayılı TBK'nin 237, Tapu Kanununun 26, Noterlik Kanununun 60. maddeleri uyarınca resmi şekilde yapılması gerekip resmi şekilde yapılmamış olması kapsamında belirtilen yasalar kapsamında değerlendirilmesine ilişkindir.

TMK’nun 706. maddesi, TBK'nun 237. maddesi ve Tapu Kanunu’nun 26. maddesi gereğince resmi şekilde yapılmayan sözleşmeler geçersizdir. Geçersiz sözleşmede herkes verdiğini geri alır ve geçersiz sözleşme nedeniyle uğranılan zararın tazmini istenemez. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.03.2011 tarihli 2011/13-744 Esas, 2011/195 Kararı,Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20/02/2020 tarihli 2017/13-2618 Esas, 2020/184 Kararı )

Geçersiz sözleşmeler, geçerli sözleşmelerde olduğu gibi taraflarına hak ve borç doğurmaz. Bu durumda taraflar, verdiklerini haksız iktisap kuralları gereğince geri isteyebilirler. Sebepsiz zenginleşme kurumunun en önemli özelliği "Şahsilik prensibi" gereğince kime karşı ödeme yapıldığıysa, o kişiden talepte bulunulması gerekir.

Yargıtay 19.Hukuk dairesinin 01/12/2016 tarihli 2016/4403 Esas, 2016/15392 Karar sayılı ilamında: "...Mahkemece toplanan delillere göre, taraflar arasında yapılan görüşmeler ve yazışmalar sonrasında franchise sözleşmesinin kurulamadığı, sözleşmenin kurulamaması nedeniyle davalının herhangi bir kar kaybı ya da zararının söz konusu olmadığı, sözleşmenin kurulamaması konusunda davacı ya da davalıya kusur izafe edilemediğinin anlaşıldığı, cayma tazminatı olduğu şart edilmedikçe kaparo, pey akçesi gibi verilen paraların iadesi gerektiği, dava konusu sözleşmede ödenen paranın pey akçesi olarak ödendiğinin anlaşıldığı,

davacının paranın iadesini talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir. Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ." karar vermiştir.

(Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 26/09/2018 tarihli 2017/4080 Esas, 2018/4534 Kararı, Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 13/05/2019 tarihli 2016/23841 Esas, 2019/6082 Kararı, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 11/02/2015 tarihli 2014/15335 Esas, 2015/1735 Kararı,Yargıtay 3.Hukuk Dairesinin 20/09/2017 tarihli 2016/2288 Esas, 2017/12263 Kararı aynı mahiyettedir.)

Somut olayda, taraflar arasındaki tapulu taşınmazın harici sözleşme ile satışına ilişkin işlem, satış sözleşmesinin resmi şekilde yapılmaması nedeniyle geçersizdir. Geçersiz sözleşmede herkes verdiğini geri alır ve geçersiz sözleşme nedeniyle uğranılan zararın tazmini istenemez. (...Bölge Adliye Mahkemesi 24.Hukuk Dairesinin 22/03/2023 tarihli 2022/36 Esas, 2023/557 Kararı)

Taraflar arasında taşınmaz satışına ilişkin olarak harici sözleşme yapıldığı, 21/09/2021 tarihli ...alım-satım sözleşmesine kapsamında güvence senedi olarak düzenlenen 500.000,00.TL senetten dolayı davacı hakkında ...24.İcra Müdürlüğünün 2022/8450 Esas sayılı icra takip dosyası icra takibi başlatılması sonucu davacı tarafından davalıya ...alım sözleşmesi ile düzenlenen 500.000,00.

TL güvence senet bedelini ferileri ile icra baskısı altında banka vasıtası ile ihtirazı kayıt ile birlikte toplam 558.246,45.TL ödediği bu ödemin 100.000,00.TL'sinin ...2.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/525 Esas ve 2022/935 Karar sayılı kararında kabulüne karar verildiği tespit edilmiş olup yukarıda belirtilen yargıtay ilamlarında belirtildiği gibi tarafların arasında yapılan taşınmaz satışı resmi şekilde yapılmadığından geçersiz olup taraflar arasında düzenlenen bu ...alım satım sözleşmesinde de güvence bedelinin cayma tazminatı olduğu şart edilmedildiğenden kaparo, pey akçesi, güvence bedeli gibi verilen paraların iadesi gerektiğinden cebri icra baskısı altında ödenen bu paranın davacının parasının iadesi gerekmektedir.

Buna göre; davacının ...24.İcra Müdürlüğünün 2022/8450 Esas sayılı icra takip dosyası ve takibe konu 21.09.2021 düzenleme tarihli 07.05.2022 vadeli senet için ...2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/525 Esas ve 2022/935 Karar sayılı dosyasından verilen karar ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş olup eldeki davada bu davanın devamı olarak açılmış olduğundan bu kapsamda.

Davacının sebepsiz zenginleşme hükümlerine ve denkleştirici adalet ilkesine göre açtığı dava talebinin reddine karar verilmiştir.

Ayrıca taraflar arasında düzenlenen ...alım satım sözleşmesinde de güvence bedelinin cayma tazminatı olduğu şart edilmedildiğenden buna göre davacının diğer terditli açtığı İstirdat davasının kabulü ile, ihtirazı kayıt ile ödediği toplam 468.000,00.TL alacağının 427.866,54.TL'sinin davalıya ödeme tarihi olan 18/05/2022 tarihinden itibaren, geriye kalan 40.133,46.TL'sinin ise davalıya ödeme tarihi olan 17/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.