Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/639 K.2024/344

Av. ... - . Av. ... ...

DAVALI

... - ... ...

VEKİLİ

Av. ... ....

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/12/2020

KARAR TARİHİ : 03/06/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 04/01/2019 tarihli "...

Projesi" yapım işine ilişkin eser sözleşmesi imzalandığını, davalının sözleşmenin ifası aşamasında, yapılan tüm bildirimlere rağmen sahayı müvekkilinin ifasına uygun hale getirmediğini ve bu sebeple işlerin sık sık durma noktasına geldiğini, sözleşme konusu hattın güzergahı üzerine isabet eden Kars ili Sarıkamış ilçesine bağlı ... köyü sınırları içerisinde kalan mera vasıflı arazilerde vatandaşların engeli ile karşılaşıldığını, bu süreçte her ne kadar acele kamulaştırma davaları açılmış ve belirlenen bedeller yatırılmış ise de sürekli olarak köy sakinlerinin muhalefeti ile karşılaşıldığını ve sahaya girmenin imkansız hale geldiğini,

belirtilen sebeplerle işin süresinin uzayacak olduğu hususunun yazılı ve sözlü olarak hem davalıya hem ...'a bildirildiğini, davalı tarafından müvekkiline gönderilen 31/10/2019 tarihli yazıda da açıkça iş süresinin uzadığının davalı tarafça kabul edildiğini, süre uzatım talebi saklı kalmak kaydı ile oluşabilecek ilave taleplerin birlikte değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasının uygun olacağının taraflarına bildirildiğini, aynı zamanda taraflar arasındaki görüşmelerde, kış şartlarında işlerin yapımının ve yıl sonuna kadar enerji verilmesinin mümkün olmayacağı, çalışılmayan dönemde ifaya devam edilmesi halinde maliyetlerde artış olacağı,

davalının yetkililerine sözlü ve yazılı olarak bildirildiğini, tüm olumsuz koşullara rağmen ilave ücretlere de katlanarak, oluşan güven ve davalının talimatı doğrultusunda işin ifasına devam edildiğini, müvekkilinin ifa aşamasında sözleşme gereğince yükümlülüğünde olmayan edimleri yerine getirmek zorunda bırakıldığını, ancak davalının yazılı bildirimlere rağmen bu edimlerin karşılığı olan bedelleri müvekkiline ödemediğini, müvekkilinin sözleşme kapsamında ki tüm edimlerini yerine getirdiğini ve 16/02/2020 tarihinde geçici kabul yapıldığını,

geçici kabul işlemlerinin yapılması aşamasında davalı tarafın müvekkili şirket yetkililerinin işlemlere katılmasına izin vermediğini, bu hali ile geçici kabul tutanağının tanzim edilerek müvekkili şirkete imzalanması için gönderildiğini, bu süre ve sözleşmeye aykırı olarak tanzim edilen geçici kabul tutanağının ihtirazi kayıtlı olarak müvekkili tarafından imzalandığını, müvekkili şirketin geçici kabul işleminin yapılmasının ardından sözleşme gereğince hak edilen teminat iadesi tutarının verilmesi amacı ile davalıya yazılı bildirimde bulunduğunu, ancak bu bildirimlere davalının cevap vermediğini,

bunun üzerine müvekkili tarafından ...Takip sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının söz konusu bedeli ancak icra takibi neticesinde müvekkiline ödediğini, müvekkilinin çalışılamayan dönemde ifaya devam etmesi nedeni ile katlanmak zorunda bırakıldığı maliyet artışlarından kaynaklı maruz kaldığı maddi kayıpların davalı tarafından tazmin edilmesi gerektiğini, sahada yaşanılan olumsuzluklar ve hava muhalefeti sebebi ile işin süresinin uzadığının davalı tarafça kabul edildiğini, ek sürede eklendiğinde işlerin 02/07/2020 tarihinde sona ereceğinin açık olduğunu,

sözleşme kapsamı dışında müvekkili tarafından işin tamamlanması için temin edilen malzeme bedellerinin müvekkiline ödenmesi gerektiğini, hattın yapımı esnasında işin aksamaması için beton, inşaat demiri, direk işaret levhaları ve bir ... askı takımının müvekkili tarafından temin edilerek bedelinin ödendiğini, söz konusu malzemeler nedeni ile toplam 158.305,92 TL maliyete katlanmak zorunda bırakıldığını, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile,

müvekkili şirketin çalışılmayan dönemlere denk gelen zamanda ifaya devam etmesi nedeni ile maruz kaldığı zararlar için şimdilik 73.000,00 TL, sözleşme kapsamı dışında müvekkili tarafından işin tamamlanması için temin edilen malzeme bedellerinin tazmini için şimdilik 158.305,92 TL olmak üzere şimdilik toplam 231.305,92 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 06/09/2023 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ile müvekkili şirketin çalışılmayan dönemlere denk gelen zamanda ifaya devam etmesi nedeniyle maruz kaldığı zararlar için talep edilen fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak şimdilik 73.000,00 TL' yi 167.333,67 TL arttırarak, bu alacak kalemine ilişkin toplam 240.333,67 TL'ye.

Sözleşme kapsamı dışında müvekkili tarafından işin tamamlanması için temin edilen malzeme bedellerinin tazmini için şimdilik 158.305,92 TL'yi 562,88 TL arttırarak 158.868,80 TL'ye çıkardıkları, sonuç olarak dava değerini toplam 167.896,55 TL arttırarak, 399.202,47 TL'ye yükselttiklerini, ıslah talebi ve dava dilekçesi doğrultusunda, davanın kabulü ile,

müvekkili şirketin çalışılmayan dönemlere denk gelen zamanda ifaya devam etmesi nedeniyle maruz kaldığı zararlar için toplam 240.333,67 TL'nin ve Sözleşme kapsamı dışında müvekkili tarafından işin tamamlanması için temin edilen malzeme bedellerine ilişkin olarak toplam 158.868,80 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taraflar arasında düzenlenmiş bir sözleşme yokmuş gibi iddia ve taleplerde bulunduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 7.4 maddesi uyarınca davacının hava, yol ve işin yapımını etkileyecek tüm hususların dikkate alındığını ve bu kapsamda süre uzatımı veya ilave ödeme talep etmeyeceğini kabul ettiğini, hava, iklim koşullarının işin süresi tespit edilirken hesaba katıldığının ise yine sözleşmenin 7.5 maddesinde hükme bağlandığını, ...

24/09/2018 tarih ve 2018/12 sayılı genelgesinin sadece kamu ihale kanununa tabi olarak yürütülen projeler ve sözleşmeler için öngörüldüğünü, somut durumda tarafların iki özel hukuk tüzel kişisi olduklarını, kamu ihale kanununa hiçbir şekilde tabi olmayan bir ihale sonucunda özel hukuk sözleşmesi akdettiklerini, sözleşmenin 42.8 maddesinde müvekkili şirketin iş sahasında çalışılmayan günlerinde dikkate alıp almamak noktasında serbest olduğunun belirtildiğini, sözleşmenin 7.7 maddesinde mücbir sebepler ve müvekkili şirket tarafından uygun bulunan sebepler haricinde işin mutlaka süresi içerisinde tamamlanması gerektiğinin bildirildiğini,

sözleşmenin 42.2 maddesindeki mücbir sebep tanımı ve kapsamı bağlamında kamulaştırma çalışmalarındaki gecikmelerin, iklim şartlarını veya yöre halkının tepkilerinin mücbir sebep teşkil etmeyeceğinin açık olduğunu, zaten davacının da bahsettiği olay ve etkenlerin işin yapılmasına kısmen veya tamamen engel olduğunu da iddia etmediğini, mücbir sebep halleri bakımından işin yapılmasına engel bir durum olması gerektiğini, ancak davacının işi yaptığını ancak beklediğinden daha masraflı bir şekilde bitirdiğini ileri sürdüğünü,

kabul anlamına gelmemek kaydı ile iş takvimindeki gecikmelerin mutlaka ilave masrafların ödenmesine yol açacağına dair sözleşmede herhangi bir hüküm olmadığını, aksine sözleşmenin 42.6 maddesinde müvekkili şirket tarafından açıkça ilave süre verildiği durumlarda bile yüklenicinin sözleşme bedelinde artış veya fiyat farkı talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığını, bütün bunlara rağmen müvekkili şirketin davacıya gecikme cezası uygulamayarak makul ve hakkaniyete uygun şekilde hareket ettiğini, davacının talep kapsamındaki masraflarının tüm dayanaklarını açıklayarak somutlaştırması gerektiğini,

... sayılı dosyasının bu dava ile bir ilgisi bulunmadığını, davacının sözleşme kapsamında sunduğu teminatın iadesi konusu geçici kabul sürecindeki eksik ve kusurlu işler ile ilgili olup, davacının bu davadaki iddia ve talepleri ile ilgili olmadığını, nitekim davacının teminatın iade edildiğini ve taraflar arasında ihtilaf konusu olmaktan çıkarıldığını, sözleşmenin 5. Maddesi kapsamında belirtilen malzemelerin temininin müvekkili şirketin sorumluluğunda olduğunun hükme bağlandığını,

ne var ki sözleşmenin 6. Maddesi uyarınca davacının müvekkili tarafından temin edilecek malzemelerin temini sürecinde müvekkiline eksiksiz malzeme temini için destek vereceği ve eksik malzeme olması durumunda montaj esnasında eksiklikleri ücret talep etmeksizin tamamlamayı taahhüt ettiğini, bu davadaki talebi ile davacının sözleşmenin 6. Maddesindeki taahhüt ve yükümlülüğüne aykırı davrandığını, yine sözleşmenin eki olan teknik şartnamenin 8.16 maddesinde davacının teklifinin tüm gerekli mamul/yarı mamul ve mamul malzeme bedelleri, çimento, kum, betonarme demiri gibi tesis yapı malzemesini de kapsadığı,

iş bu dava ile talep edilen malzeme bedellerinin sözleşme ve şartnamede taahhüt edilen malzemelerden nasıl ve hangi oranda farklılaştığının açıklanmadığını, davacının eksik olduğunu iddia ettiği malzemeleri temin etmeden önce müvekkiline bildirip borçlar kanunu 97. Maddesine göre herhangi bir ödemezlik defi ileri sürmediğini, aksine ifaya devam ettiğini, malzemeleri temin ettikten ve işi yaptıktan sonra müvekkilinden talepte bulunduğunu, bugün itibari ile bu tutarları talep etmesine müvekkili şirketin muvafakatı olmadığını belirterek açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... E. sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı şirket tarafından, davalı şirket aleyhine, "taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 15.6.maddesi gereğince 14/07/2020 tarihli, 19.500,00 USD tutarlı kısmi teminatın iadesi" açıklamasıyla 19.500,00 USD alacağın tahsili amacı ile ilamsız icra takibi başlattığı, davalı şirketin süresi içerisinde, borcun ödendiğini bildirerek, dosyanın kapatılmasını talep ettiği görülmüştür.

Davacı tanığı ... talimat mahkemesinde katıldığı oturumda; "ben davacı firmada 03/07/2019-31/12/2019 tarihleri arasında ... ilçesindeki enerji iletişim hattı montaj işinde saha şefi olarak görev yaptım, taraflarla herhangi bir davam yoktur, taraflar arasındaki sözleşmenin içeriğinden haberdar değilim, o dönemde verilen işin imalat süreci 10.ayın başına yakın süreçte bitmesi gerekiyordu, imalat süreci olarak direk yerinin kazılması, beton atılması,

direğin montajı ve enerji nakil hattının çekilmesiydi, lakin işe başladığımız dönemde köylünün büyük bir bölümü kamulaştırma olmadan direk dikilmesine müsaadelerinin olmaması nedeniyle beton imalat işi uzadı, böylelikle işin tamamlaması sekteye uğradı, o dönemde davacı firma acele kamulaştırma kararlarını bekledi, acele kamulaştırma kararlarının gelmesinden sonra kalan direklerin betonlaştırılması yapıldı, sonrasında direklerin montajı enerji nakil hattı çekilmesi tamamlandı ve ben işten ayrıldıktan sonra iş davalıya teslim edildi diye biliyorum, bu süreçte belirttiğim gibi üç aylık bir gecikme yaşandı,

bu gecikmenin sebebi köylünün muhalefetiydi, köylü mahkemeden karar görmeden arazisine işlem yaptırmadı, acele kamulaştırmaların ya da kamulaştırmaların kim tarafından hangi süreye kadar tamamlanacağına yönelik herhangi bir bilgim yoktur, söz konusu husus taraflar arasındaki sözleşmede mevcuttur diye düşünüyorum, tanıklık ücreti talebim yoktur," şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı tanığı ... Talimat Mahkemesinde katıldığı oturumda; "... Şirketinde saha şefi yardımcısı olarak çalıştım....çalıştığım firmanın işi aldığı ana firmadır. Ben 2019 Yılının 3. Ayı ve 12. Ayı arasında Köseoğlu firmasında çalıştım. 2019 yılı içerisinde Yüklenicisi ... firmasıyla işveren ...arasında enerji nakil hattına ilişkin sözleşme yapılmıştı. Sözleşme konusu hattın güzergahı olan ...

İlçesine bağlı ... ve ...Köyü sınırlarında kalan mera vasıflı arazide çalışmaya başladığımızda vatandaşlar tarafından engellendik. ... tarafından vatandaşlaravatandaşlara olumsuz yönde yönlendirmede bulunulmuştur. ... Firması tarafından beklentilerin ... tarafından karşılanmasının gerektiği vatandaşlara söylenmiştir. Yapılan iş kış şartları olması ve ...

Firması tarafından gereklilikler yerine getirilmesinden dolayı iş 2 ay kadar uzamıştır. ... tarafından karşılaştığımız zorluklara rağmen 2019 yılının sonlarında taahhüt edilen işi bitirerek Türkiye Elektrik Kurumuna hattın geçici kabulü yapılmıştır. Ayrıca kamulaştırmalar ... Firması tarafından yapılması gerekiyor ise de Firma yetkilileri bu işlemleri zamanında yerine getirmemiştir. Köseoğlu firması tarafından kamulaştırma işlemleri yapılmıştır.

Biz sahada yaklaşık olarak 21 kişi çalışıyorduk. ... firması tarafından kaynaklı olarak yapılan işte 3 aylık bir zaman kaybı yaşanmıştır. Kış ayları olması sebebi ile yapılan işin maliyeti artmıştır. Sözleşmede ... Firması tarafından verilmesi gerekli olan inşaat demiri, beton, opvc askıları Köseoğlu Firmasına verilmemiştir. İşlerin aksamaması sebebi ile Köseoğlu Firması tarafından inşaat demiri, beton, opvc askılarının maliyeti karşılanmıştır.

Ben yaptığım hesaplarda yaklaşık 160.000,00-TL civarında bir maliyet doğmuştur. Bu maliyetin sözlü olarak ... tarafından karşılanacağı söylenmiştir ancak ... Firması tarafından herhangi bir ödeme yapılmamıştır. Ayrıca kış şartları olması ve ... Firması tarafından yapılması gereken işlerin zamanında yapılmamasından kaynaklı yaklaşık 300.000,00-TL'lik Köseoğlu Firmasının zararı söz konusudur.

Ayrıca Türkiye Elektrik Kurumu'na santrale elektrik verileceği zaman Köseoğlu Firması davet edildi. Bunun üzerine biz sahada hazır bulunduk. Ancak ... Firması tarafından biz kabul edilmedik." şeklinde beyanda bulunmuştur.

26/07/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; dava dışı METAPARK ENERJİ TAAHHÜT TİCARET VE DANIŞMANLIK LTD.ŞTİ.(YÜKLENİCİ) ile davalı ... ENERJİ ÜRETİM VE TİCARET A.Ş. (İŞ SAHİBİ) arasında akdedilen 04.01.2019 tarihli “154 kV 10 KM 1 Çift Devre 2x1272 MCM Karakurt HES TM- Horasan TM/Kars TM Girdi- Çıktı Branşman Enerji İletim Hattı Proje ve Yapım İşleri Sözleşmesi” ile ilgili olarak huzurda görülen davada; davacı KÖSEOĞLU ELEKTRİK İNŞ. TAAH. VE TİC.LTD.

ŞTİ.'nin dava dışı METAPARK ENERJİ TAAHHÜT TİCARET VE DANIŞMANLIK LTD.ŞTİ.'nin alt yüklenicisi olduğu, davacı şirketin taraflar arasında akdedilen 04.01.2019 tarihli eser sözleşmesine istinaden hava muhalefeti nedeniyle çalışılmayan dönemlere denk gelen zamanda ifaya devam etmesi nedeniyle uğradığı zarar ve sözleşme kapsamı dışında işin tamamlanması için temin edilen malzeme bedeli adı altında toplam 231.305,92 TL alacağın tazmini istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı şirketin sözleşme uyarınca iş sahasını uygun hale getirip getirmediği,

işin sözleşmede belirlenen sürede tamamlanmamasının ve ek süre almasının hangi tarafın kusurundan ya da sözleşmeye aykırı eyleminden kaynaklandığı, iş bu durumdan kaynaklı davacı şirketin maliyetinde artış meydana gelmesi suretiyle maddi zararın oluşup oluşmadığı, hattın yapımı esnasında davacı yüklenici şirketin malzeme temin edip etmediği, etti ise temin ettiği malzeme bedelinin sözleşme uyarınca hangi tarafın sorumluluğunda olduğu hususlarından ibaret olduğu, davacının dava dilekçesinde; davacı tarafından kamulaştırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi,

hususunda yazılı taahhütname verildiğini, söz konusu taahhütname gereğince, davalının kamulaştırma işlemlerine ilişkin gerekli izinlerin alınamaması halinde sorumluluğun kendisine ait olacağını taahhüt ettiğini beyan edilen ve dilekçesi ekinde yer aldığı belirtilen taahhütnamenin dosya içerisinde görülemediği, dosya kapsamında davacı yüklenici şirketin, davalı idareye kendisine yer teslimi yapılan iş sahası ile ilgili herhangi bir başvurusu, ayıbın giderilmesine ilişkin bir talebi bulunduğuna dair hiçbir somut delil bulunmadığından,

söz konusu ayıbın giderilmesine ilişkin bildirimde bulunmadığından bu durumdan doğan sorumluluğun davacıya ait olduğu değerlendirilmekle birlikte, davacının bu beyanlarına ilişkin nihai takdir ve değerlendirmenin Yüce Mahkeye ait olduğu, davacı yüklenici tarafından, davalıya ayıba ilişkin bildirim yapıldığına dair dosyada somut bir delil bulunmadığından, uyuşmazlık konularından iş sahasının davalı şirket tarafından uygun hale getirilip getirilmediği konusunda heyetimizce bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, TBK'nın Eser Sözleşmelerini düzenlendiği bölüm olan Yüklenicinin Borçları kısmı, 472. maddenin 3. fıkrası doğrultusunda;

işin belirlenen sürede tamamlanmaması ve ek süre alınmasının, davacının üzerine düşen bildirim yükümlülüğünü usulüne uygun olarak yerine getirip getirmemiş olmasına bağlı olduğu, bu nedenle işin süresinde tamamlanmaması ve ek süre alınmasının hangi tarafın kusurundan veya sözleşmeye aykırı eyleminden kaynaklandığının takdirinin Yüce Mahkemeye ait olduğu, bu noktada davacı şirketin iş maliyetinde artış meydana gelip gelmediğinin ve bu suretle davacının bir zararının tespiti noktasında dosya kapsamında bahsi geçen 7 adet faturanın 4 adedinin dosya içeriğinde mevcut olmaması,

1 adedinin ise okunaksız olması sebebi ile heyetimizce bir hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. Maddesi doğrultusunda hat tesisi için gerekli galvanizli cıvatalı demir direklerinin, faz iletkenlerinin, çelik koruma telinin, OPGW iletkenlerinin, silikon Kompozit izolatörlerin ve iletken, çelik koruma teli ve OPGW hırdavatlarının, damperlerin, ikaz kürelerinin temini işverenin sorumluluğunda olduğu kararlaştırılmış ise de; sözleşmenin 6. maddesinde yüklenicinin sözleşme kapsamında bu maddede belirtilen işleri yapacağı açıkça yer almakta ve 6.6. maddesinde yer alan.

“Hattın tesisinde kullanılacak ve İŞ SAHİBİ tarafından temin edilecek malzemelerin temini sürecinde İŞ SAHİBİ 'ne eksiksiz malzeme temini için destek verecek, eksik malzeme olması durumunda montaj esnasında eksikleri bilabedel tamamlayacaktır. ” hükmü ile sözleşmenin 6.83. maddesinde yer alan “İşbu 6. maddede belirtilen işlerin yapılması ve her türlü bedeli tamamen YÜKLENİCİ 'ye aittir” hükmü doğrultusunda davacı yüklenicinin temin ettiği malzemelerin bedelini karşılama yükümlülüğünün yine davacıya ait olacağı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

19/12/2022 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; dosya kapsamında yer alan yukarıda içeriğine aynen yer verilen taahhütname de açıkça Kamulaştırma işlemleri kapsamında, mera vasıf değişikliği ve ormanlık saha izinlerinin alınamaması sebeplerinden dolayı oluşabilecek herhangi bir cezai müeyyidenin davalı firmanın sorumluluğunda olduğunun yazılı olduğu, söz konusu taahhüttün davacının iddia ettiği şekilde kamulaştırma işlemlerine ilişkin izinlerin alamaması halindeki sorumluluğun davalıya ait olacağı yönünde olduğu iddialarını karşılamadığının değerlendirildiği,

dosya kapsamında davacı yüklenici şirketin davalı idareye, kendisine yer teslimi yapılan iş sahası ile ilgili herhangi bir başvurusu, ayıbın giderilmesine ilişkin bir talebi bulunduğuna dair hiçbir somut delil bulunmadığından, söz konusu ayıbın giderilmesine ilişkin bildirimde bulunmadığından bu durumdan doğan sorumluluğun davacıya ait olduğu değerlendirilmekle birlikte, davacının bu beyanlarına ilişkin nihai takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu, davacı yüklenici tarafından, davalıya ayıba ilişkin bildirim yapıldığına dair dosyada somut bir delil bulunmadığından,

uyuşmazlık konularından iş sahasının davalı şirket tarafından uygun hale getirilip getirilmediği konusunda heyetimizce bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, TBK'nın Eser Sözleşmelerini düzenlendiği bölüm olan Yüklenicinin Borçları kısmı, 472.

Maddesinin 3. fıkrası doğrultusunda; işin belirlenen sürede tamamlanmaması ve ek süre davacının üzerine düşen bildirim yükümlülüğünü usulüne uygun olarak yerine getirip getirmemiş olmasına bağlı olduğu, bu nedenle işin süresinde tamamlanmaması ve ek süre alınmasının hangi tarafın kusurundan veya sözleşmeye aykırı eyleminden kaynaklandığının takdirinin Mahkemeye ait olduğu,

bu noktada davacı şirketin iş maliyetinde artış meydana gelip gelmediğinin ve bu suretle davacının bir zararının tespiti noktasında dosya kapsamında daha önce kök raporda dosya içeriğinde mevcut olmadığı ve dosya içerisinde yer almakla birlikte okunaksız olduğu bildirilen faturalardan Korucu Makine tarafından keşide edilen 849,60 TL tutarlı faturanın okunaklı suretinin dosyaya sunulmamış olduğu,

dava dilekçesinde ve rapora karşı beyan ve itiraz dilekçesinde .... tarafından keşide edilen 41.724,80 TL olduğu belirtilen faturanın tutarının 47.287,66 TL olduğunun görüldüğünü, davacı tarafından temin edildiği belirtilen 158.305,92 TL tutarlı malzemelere ait faturaların incelenmesinde;

malzeme tutarının (849,60 TL tutarlı fatura hariç ) 163.019,20 TL olduğunun hesaplandığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. Maddesi doğrultusunda hat tesisi için gerekli galvanizli cıvatalı demir direklerinin, faz iletkenlerinin, çelik koruma telinin, OPGW iletkenlerinin, silikon Kompozit izolatörlerin ve iletken, çelik koruma teli ve OPGW hırdavatlarının, damperlerin, ikaz kürelerinin temini işverenin sorumluluğunda olduğu kararlaştırılmış ise de; sözleşmenin 6. maddesinde yüklenicinin sözleşme kapsamında bu maddede belirtilen işleri yapacağı açıkça yer almakta ve 6.6. maddesinde yer alan.

“Hattın tesisinde kullanılacak ve İŞ SAHİBİ tarafından temin edilecek malzemelerin temini sürecinde İŞ SAHİBİ 'ne eksiksiz malzeme temini için destek verecek, eksik malzeme olması durumunda montaj esnasında eksikleri bilabedel tamamlayacaktır. ” hükmü ile sözleşmenin 6.83. maddesinde yer alan “İşbu 6. maddede belirtilen işlerin yapılması ve her türlü bedeli tamamen YÜKLENİCİ 'ye aittir” hükmü doğrultusunda davacı yüklenicinin temin ettiği malzemelerin bedelini karşılama yükümlülüğünün yine davacıya ait olacağı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

12/05/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; davacının, Bakanlık tarafından çalışılmayan dönem olarak akdedilen dönemde ifaya devam etmek zorunda kalması nedeniyle katlanmak zorunda kaldığı maliyet artışından kaynaklı maddi zararının tazmini için şimdilik 73.000,00-TL tutarlı talebine ilişkin olarak;

dava konusu tazminat talebinin yukarıda 2.1.1, 2.1.2 ve 2.1.3 sayılan olumsuzluklar nedeni ile sözleşmenin 7.4 ve 42.6 maddeleri kapsamı dışında kaldığı ve maddi zararın talep edebileceği, davacı tarafından davalıya gönderilen 12.12.2019 tarihli Ksgl-...-20191212-01 Sayılı yazı ekindeki zarar hesaplama şekli ve 250.000,00-TL tutarlı tazminat talebinin bilirkişi Elektrik Yüksek Mühendisi ... tarafından uygun bulunduğu,

davalının sorumluluğunda bulunan bir kısım yükümlülüğün işlerin aksamasının engellenmesi amacıyla davacı tarafından yerine getirildiğinden davacı tarafından temin edilen malzeme bedellerinin tazmini için şimdilik 158.305,92-TL talebine ilişkin olarak;

sözleşmenin 6.6. maddesinde yer alan “eksik malzeme olması durumunda montaj esnasında eksikleri bilabedel tamamlayacaktır.” ifadesi, tesis aşamasında çıkabilecek cıvata, rondela, conta gibi küçük malzemelerin temin işini kapsadığından enerji iletim hattı montajında kullanılan toplam 163.868,80 TL tutarlı malzemelerini beton, inşaat demiri, özel askı takımı (...) ve direk işaret levhaları gibi ana eksik malzemeler olduğundan davalı işveren tarafından karşılanması gerektiği kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

17/07/2023 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; kök raporda herhangi bir değişikliğe gidilmediği bildirilmiştir.

03/03/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; davacının işçilik bedeline ilişkin talebi ile ilgili olarak; davacının işin süresinin uzaması nedeniyle ilave maliyetlerinin olacağının şüphesiz olduğu, ancak davalı talebinin çalışılmayan günlerdeki üretim kaybından kaynaklı artan fazla işçilik maliyetine dayandırdığı anlaşılmışsa da yapmış olduğu hesap dayanağının işçilik ödemlerine ilişkin bordroların dağınık bir şekilde dosyada yer aldığı, hesaplama yöntemi bakımından yapılan hesaplamanın işgücü kaybına dayandırılmışsa da esasen bu hesaplamamanın da malzemelerde olduğu gibi dava dışı firma ... hesaplamalarına dayandırıldığı,

bu firmanın sözleşme tarafı olmadığı, hesaplamanın gerçek gider yerine izafi işçi saat miktarındaki artışa dayandırıldığı, işçilik maliyetlerindeki artışın tek başına çalışılmayan süredeki zorluklardan kaynaklanmayacağı, direklerin montajının yapıldığı yerin coğrafi konum, ulaşım imkânların vs gibi bir çok unsurun etkili olacağı, mevcut dosya kapsamı itibarıyla yapılan hesaplamanın işin uzayan süresinden kaynaklı maliyet artışı olarak değerlendirilmesinin subjektif bir değerlendirme olacağı değerlendirilerek davacı talebinin uygun mütalaa edilmediğini, hesaplamanın kamulaştırma nedeniyle işçilerin şantiyede çalışmadığı,

boşta kaldığı halde ücret aldığını somut olarak ispatlanması durumunda değerlendirme yapılabileceği, bu konudaki takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olacağı, ancak bu durumda da işçilik giderlerinin önceki raporda tam olarak irdelenmemesi nedeniyle Heyete mali müşavirin veya işin uzmanının eklenerek gerekli hesaplamaların kayıtlardan derlenerek hesaplanması gerektiğinin değerlendirildiği, malzeme bedeli talebi ile ilgili olarak; ...

Enerjinin faturasındaki malzemelerin sözleşmenin 6.6. maddesi kapsamında montaj aşamasında çıkabilecek cıvata, rondela, conta vs. gibi küçük malzemelerin temin işleri kapsamında değerlendirilebileceğinden, bedelinin talep edilmeyeceği, ...

Betonun fatura içeriğinde C25 beton, grobeton malzemesinin yer aldığı faturanın içeriği betonun malzeme bedelinin rayiç bedeller bakımından uygun olduğu, ancak faturanın dava dışı ... kesildiği, ... firması ile davacı arasında nasıl taşeron ilişkisi olduğu anlaşılmakta ise de sözleşmesinin olmadığı, irsaliyeli fatura ibaresi varsa da teslim eden ve teslim alan alanının isimsiz ve imzasız olduğu, faturanın Metapark firmasının Ankara adresine kesildiği, şantiyeye teslim edildiğinin tespitinin yapılmadığı mevcut bilgiler ışığında ödemesinin talep edilmeyeceği, Kuzey Metal ve Age İnşaat firmalarının faturalarına dosya kapsamında rastlanmadığı,

irsaliyeli fatura olup olmadığının anlaşılamadığı, fatura içeriğinin önceki raporlardan derlendiği, fatura içeriği malzemenin demir ve beton olduğu, bu malzemelerin davalı işçisince karşılanması gerektiği, bedelinin rayiç fiyatlara uygun olduğu, ancak faturanın ....

Şirketine kesildiği, şantiyeye teslim tesellümünün yapılıp yapılmadığının anlaşılmadığı, sözleşme kapsamı yüklenici edimi işlerin kural olarak yüklenici tarafından yapıldığının kabulü gerekirse de davalıya ait bir malzemenin davacı tarafından karşılandığının ispatının davacı yükleniciye ait olacağı, mevcut dosya kapsamı itibarıyla ...

İnşaat firmalarınca karşılanan beton ve demir malzemelerinin davacı tarafından şantiyeye getirilerek kullanıldığının tespitinin yapılamadığı, bu nedenle davacı talebinin yerinde olmadığı, diğer yandan 03.09.2019 tarihli ... firmasınca kesilen fatura içeriği Ekskavatör işinin malzeme olarak değerlendirilemeyeceği, montaj ve sair için Şantiyede kullanılacağı için davacı tarafından bedelinin ödenmesi gerektiğinin değerlendirildiği, bütün bu değerlendirmeler çerçevesinde, fatura konusu işlerden beton ve inşaat demiri malzemelerinin davalı iş sahibi tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmiş ise de;

sözleşme kapsamı yüklenici edimi işlerin kural olarak yüklenici tarafından yapıldı kabulü gerekirse de sözleşme gereği davalıya ait olması gereken malzemelerin davacı tarafından karşılandığının ispatının davacı yükleniciye ait olacağı, bu malzemelere ait faturaları dava dışı Metapark Enerji Ltd.

Şirketine kesildiği, dava dışı firma ile davacı firma arasındaki sözleşme kapsamının ve ödeme biçiminin belli olmadığı, malzemelerin şantiyeye getirildiğinin irsaliyeli, teslim tesellümünün ispatlanması gerektiğinden mevcut dosya kapsamı itibarıyla bir alacak bedeli hesaplanmadığı bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Taraflar arasında 04/01/2019 tarihli,... Enerji İletim Hattı Projesi Yapım İşine ilişkin sabit birim fiyatlı eser sözleşmesi akdedildiği;

İş bu sözleşmenin 5.maddesinin; " Sözleşme konusu işin kapsamı. Yüklenici tarafından iş bu madde kapsamında yer alan ve detayları Madde 6'da listelenen işlerin, iş bu Sözleşme ve eklerine uygun olarak gerçekleştirmesidir. ...TM'nin 154 kv ...na bağlantısını sağlayacak olan 154 kv 10 KM 1 adet çift devre 2x1272 MCM Karakurt ...

Çıktı Branşman şeklinde bağlanacak Enerji İletim Hattının tesisi için gerekli olan saha etüdü, Güzergâh Planı,Plan Profil, Direk Tevzi Listesi, Direk Ayak Enkesitlerinin hazırlatılacak ve ...'a onaylattırılacaktır.

Hat tesisi için gerekli Galvanizli Cıvatalı Demir Direklerinin, Faz İletkenlerinin, Çelik Koruma telinin, OPGW İletkenlerinin, Silikon Kompozit İzotörlerinin ve İletken, Çelik Koruma teli ve OPGW Hırdavatlarının, Damperlerin, İkaz Kürelerinin temini İşverenin sorumluluğundadır.

...Enerji İletim Hattı Tesisi için gerekli malzemelerin temini, tüm malzemelerin sigortalanması, nakliyesi, şantiyede teslimi işverene aittir. Şantiyede teslim edilen malzemelerin indirilmesi depolanması ve korunması geçici kabul tarihine kadar yükleniciye aittir, "

Sözleşmenin 6. Maddesinin; "Yüklenici güncel mevzuat hükümleri, ... Şartnameleri ve ilgili standartlara uygun olarak işbu sözleşme kapsamında aşağıda belirtilen işleri yapacaktır."

6.6.maddesinin; " Hattın tesisinde kullanılacak ve İş Sahibi tarafından temin edilecek malzemelerin temini sürecinde İş Sahibine eksiksiz Malzeme temini için destek verecek, eksik Malzeme olması durumunda montaj esnasında eksikleri bilabedel tamamlayacaktır."

6.83.maddesinin; " İşbu 6.Madde'de belirtilen işlerin yapılması ve her türlü bedeli tamamen YÜKLENİCİ'ye aittir."

Sözleşmenin 7.4. Maddesinin; "Yüklenici, hava, yol ve işin yapımını etkileyecek tüm etkenleri dikkate alarak sözleşme kapsamındaki işleri teklif ettiği bu süre içerisinde ifa etmeyi, bu sebeplerle ek süre ve bedel talep etmemeyi kabul, beyan ve taahhüt etmiştir."

7.5. Maddesinin; "Yukarıda belirlenen süre takvim günü esasına göredir. Bu süreye mevsimsel koşullar, meteolojik olarak çalışılamayan günler ve resmi tatil günleri dâhildir."

7.7.maddesinin; "Yüklenici, işi mücbir sebepler ve iş sahibi tarafından uygun bulunan sebepler dışında yukarıda belirtilen sürede tamamlayamazsa iş sahibi'nin uğrayacağı zararların tazmininin yanında, cezalar maddesindeki (18. Madde) gecikme cezası hükümleri uygulanır."

7.8.2.maddesinin; " Yüklenici, Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren, 7(yedi) gün içinde proje ve malzeme ihzarat tarih ve miktarlarını da gösteren iş programını hazırlayarak onaylanmak üzere iş sahibine sunacaktır."

36.2. maddesinin; "İş sahibi istediği anda 15 gün önceden bildirmek şartıyla işi, dilerse değişik zamanlarda ve istediği süreyle durdurabilir. İş sahibinin işi durdurması halinde, yüklenici süre uzatımı hariç hiçbir hak talep edemez."

36.3.maddesinin; "Yüklenici, gerek iş sahibinin 36.1 nolu maddeye istinaden verdiği talimattan sonra ve gerekse işe yeniden başladığında, işte bir gecikmeyle ve/veya ek masrafla karşılaşacak olursa, bu gecikme ve/veya ek masraflar da yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici bu nedenle, hiçbir zarar, ziyan, fiyat farkı, faiz vb. İle süre uzatımı talebinde bulunamaz, durdurma sürecinde cezalar gecikme cezası uygulanır. "

36.4.maddesinin; "Yüklenici, iş sahibinden işe yeniden başlama izni veya talimatını aldıktan sonra 3 gün içinde işe başlar ve öncelikle durdurma dönemi içerisinde işte, tesiste veya malzemelerde meydana gelen hasar ve kayıpları giderir. "

Sözleşmenin 42.1.maddesinin; " İş bu Sözleşme kapsamında mücbir sebep halleri aşağıda belirtilen haller olarak kabul edilmiştir. İş sahibi tarafından, sayılan hallerin, İşin süresinin uzatılmasında mücbir sebep sayılabilmesi için bu hallerin, Yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, dış kökenli olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel ve üstesinden gelinemeyen nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, yüklenici'nin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen 3 (üç) gün içinde iş sahibine yazılı olarak bildirimde bulunması ve bu durumun yetkili merciler tarafından usulune göre düzenlenmiş belgelerle belgelendirilmesi zorunludur."

42.2.maddesinin; "Yüklenici yazılı bildiriminde İşin gecikmesine yol açtığını düşündüğü sebeplerin ayrıntılarını, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtir. Uzatılacak sürenin tespiti, o anda görülmeyen değilse, bunun da sebeplerini ayrıca belirtir, durumun belirginleşmesinden sonra istediği süre uzatımını da ayrı bir yazı ile derhal bildirir."

42.6.maddesinin; " Yüklenici, kendisine hangi nedenle olursa olsun süre uzatımı verilmesi nedeniyle, Sözleşme bedelinde artış, fiyat farkı talebinde bulunamaz."

42.8.maddesinin; "İş sahibi, Yüklenicinin süre uzatımı talebini değerlendirirken işin fenni noktasından o bölgedeki çalışılamayan süreleri dikkate alıp almamakla serbesttir."

42.10.maddesinin; " Yüklenici, Onaylı İş Programına göre, kamulaştırma ve orman izin dosyalarını hazırlamakla, işveren onayını takiben ilgili İdarelere sunmakla ve bu İdarelerdeki işlem sürecini takip etmekle sorumludur. Kamulaştırma, Orman İzinleri v.b. Devlet'in yürüttüğü ve sonuçlandırdığı iş süreçlerindeki gecikmeler, belgelenmek şartıyla, işveren onayı ile iş süresine eklenir.

Sözleşmenin eki niteliğindeki teknik şartnamenin 8.16.maddesi; " Teklif fiyatları, Şartname ve yönetmeliklere göre işin tamamlanması için gerekli tüm harcama ve maliyetleri kapsayacak; iş kapsamında hazırlanacak olan resimler ve metodlar, malzemelerin kontrolü ve testleri, tüm gerekli ham, yarı mamul ve mamul malzeme bedelleri, çimento, kum, betonarme demiri gibi istekliler tarafından temin edilecek olan tesis/yapım malzemesi, topraklama, tesis, testlerin yapılması ve başarılı işletme koşullarında devir; yerli ve yabancı işçilik ödemeleri, mühendislik, süpervizon ve servis hizmetleri, yurtiçi ve yurtdışı ambarlama, kiralama veya sahip olunan ekipmanın, alet ve araçların harcamalarını kapsar." şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

Somut davada, davacı yüklenici, hava muhalefeti, kamulaştırma işlemleri nedenleriyle iş süresinin uzamasına bağlı katlanılan ilave işçilik bedelleri ile, davalı tarafından karşılanması gerektiği halde temin edilmeyen malzemelerin davacı yüklenici tarafından karşılanması sonucu oluşan maddi zararın davalı işverenden tahsilini talep etmiştir.

Yukarıda açıklanan eser sözleşmesinin 36.2., 36.3., 42.6., 42.10. maddeleri kapsamında, davacı yüklenicinin işin durdurulması sebebiyle herhangi bir zarar, ziyan veya ek masraf ödemesi talep edemeyeceği, Kamulaştırma ve diğer izin süreçlerindeki gecikmeler sebebiyle davacıya süre uzatımı verilmesi nedeniyle davacı yüklenicinin Sözleşme bedelinde artış veya fiyat farkı talep edemeyeceği, davacı yüklenicinin, hava, yol ve İşin yapımını etkileyecek tüm hususları dikkate aldığı ve bu kapsamda süre uzatımı veya ilave ödeme talep etmeyeceğinin düzenlendiği ve taraflarca imza altına alındığı dikkate alınarak,

davacı yüklenicinin, hava muhalefeti, kamulaştırma işlemlerinin uzaması nedenleriyle iş süresinin uzamasına bağlı katlanılan ilave işçilik bedellerine ilişkin istemi yerinde görülmemiştir.

Davacının, malzeme bedellerine ilişkin istemi yönünden ise; taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesinin 6.6., 6.83. maddeleri ile, davacı yüklenicinin, hattın tesisinde kullanılacak ve iş sahibi tarafından temin edilecek malzemelerin temini sürecinde iş sahibine eksiksiz malzeme temini için destek vereceği ve eksik malzeme olması durumunda montaj esnasında eksikleri bilabedel tamamlayacağı, iş bu 6.madde de belirtilen işlerin yapılması ve her türlü bedeli tamamen davacı yükleniciye ait olacağı düzenlenmiş olmakla, söz konusu sözleşme hükümleri doğrultusunda, davacı yüklenicinin ilave malzeme bedellerini davalıdan talep edemeyeceği gibi,

davacı tarafça sunulan irsaliyeli faturalar da teslim alan ve teslim eden kısımlarının isimsiz ve imzasız olduğu, bu suretle söz konusu malzemelerin davacı tarafça temin edilerek şantiyeye teslim edildiği ve eser sözleşmesine konu iş için kullanıldığı davacı tarafça ispat edilemediğinden, davacının malzeme bedellerine ilişkin talebi de yerinde görülmemiş ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ

DAVACI

Bilirkişi Ücreti : 8.400,00 TL Posta Masrafı : 554,55 TL Başvurma Harcı : 54,40 TL Vekalet Harcı : 7,80 TL

DAVALI

Bilirkişi Ücreti : 9.000,00 TL