Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/23 K.2023/932

T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/23 Esas - 2023/932

TÜRK MİLLETİ ADINA

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN

T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2021/23 Esas

KARAR NO : 2023/932

DAVA

İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/11/2019

KARAR TARİHİ : 08/12/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 08/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali (eser sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, taraflar arasında 15.03.2018 tarihli sözleşme akdedildiğini, anılan sözleşme kapsamının müvekkilinin yüklenicisi olduğu ...

Üniversitesi 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatı'nın sözleşmede belirtilen, ayrıca aynı işe ait onaylı elektrik projelerinde gösterilen elektrik tesisatı işlerinin proje ve şartnamelere göre, yürürlükteki tüm kanunlara uygun olmak şartıyla tekniğe ve amacına uygun olarak imalatlarının anahtar teslimi olarak yapılması, işletmeye alınması ve idareye teslim edilmesi olduğunu, idarenin yapılan işi onaylayıp hak edişte düzenlenerek,

imalatın belirlenen kar marjıyla birlikte davalıya ödenmesi karşılığında anlaştıklarını, işin başlama tarihinin 26.03.2018 ve bitişinin ise 25.12.2018 tarihi olarak kararlaştırıldığını, taraflar arasında yapılan 15.03.2018 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 4 ve 5. maddesine göre, davalı taraf imalatları yaptıktan ve idareden kabul aldıktan sonra müvekkiline yapılacak hak ediş ödemeleri sonrası davalıya ödeme yapılacağı konusunda anlaştıklarını, 15.03.2018 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 3.9. maddesi gereği,

işin başlama tarihinin 26.03.2018 ve işin bitiş tarihinin 25.12.2018 olarak davalı tarafça taahhüt edilmiş olmasına rağmen yüklendiği işi, imalatları tamamlamadığını, teslim-kabul işlemlerinin yapılamadığını, davalı tarafın tamamlamadığı imalatlar nedeniyle elektrik tesisatlarının bitimine bağlı olarak yapılacak sıva, boya ve dekorasyon gibi bir dizi işlerin de aksadığını davalı tarafın kusuru ile işin uzamasına ve davacı müvekkilin işi zamanında bitirememesine sebebiyet verdiğini, 15.03.2018 tarihli alt yüklenici özleşmesinin 3.9. maddesi gereği davalı tarafın işi geciktirdiği her gün için 1.000,00 TL tazminat ödemeyi kabul ettiğini,

davalıya işe devamı için sözlü uyarıda bulunulduğunu, sonuç çıkmayınca 16.04.2019 tarihinde ihtarname çekildiğini, davalının ihtarnameyi almaktan imtina ettiğini, davalının, tazminatın tahsili için ...

Müdürlüğü'nün 2019/108721 Esas sayılı dosyası ile yapılan icra takibine de itiraz ettiğini, bu itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, davalı tarafın itirazının iptaline ve 121.000,00 TL asıl alacaklarının tüm ferileri ile birlikte 21.05.2019 olan takip tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, sözleşme gereği işin süresi içerisinde tüm edimlerini yerine getirerek hak edişlerini yaptığını, ancak davacı şirketin mali durumunun bozulması ile ...

Üniversitesi 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatını tamamlayamadığını, davalı müvekkilin aldığı işin; inşaatın elektrik tesisat işlerinin proje ve şartnamelere göre, yürürlükteki tüm kanunlara uygun olmak şartıyla tekniğe ve amacına uygun olarak yapılması, işletmeye alınması işi olduğunu, dolayısıyla müvekkilinin yapacağı inşaatın ilerlemesiyle yapıldığını, asıl davacı firmanın inşaatı tamamlayamadığını ve işlerin tasfiyesi yoluna gittiğini, davacı şirketin 12.02.2019 tarihinde ...

Üniversitesi Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığı'na dilekçe vererek 4735 sayılı İhale Kanunun geçici 4. maddesine dayanarak tasfiye talebinde bulunduğunu, ancak tasfiye talebinin reddedildiğini, akabinde davacı şirketin 18.09.2019 tarihinde tekrar dilekçe vererek süre uzatımı talep ettiğini, İdarenin 448 gün süre uzatımı vererek işin teslim süresinin 30.09.2020 olarak kesinlik kazandığını, bu süre zarfında davacı şirketin şantiyesinde hiçbir çalışma olmadığını, işlerin durduğunu, dava dilekçesinde müvekkil şirketin tamamlayamadığı imalatlar neden tesisatlarının bitimine bağlı olarak yapılacak sıva,

boya ve dekorasyon aksadığını ve müvekkil şirketin kusuru ile işin uzamasına ve davalı şirketin işi süresinde bitirememesine sebep verdiğinin iddia edildiğini, ancak davacı tarafın inşaatı tamamlayamadığını, davacının almış olduğu 448 gün süre uzatımının, asıl inşaatı bitirmeyenin davacı şirket olduğunu gösterdiğini, müvekkil şirketin bu inşaatın sadece elektrik işlerini yaptığını, ancak dava dilekçesinde, sanki davacı şirket inşaatı tamamlamışta sadece boya sıva işleri kalmış gibi dilekçeye yansıtıp müvekkil şirketin edimini yerine getirmediğini beyan ettiğini, ...

Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Dairesi Başkanlığı'nın 25.02.2019 tarih ve 99614504/755.99/E.4065 sayılısı yazısı ile tasfiye yoluna giderek işlerin uzamasına sebebiyet veren davacı şirketin, inşaatı durdurarak ve şirkete verilen ek süre ile davacı şirketin cezai şart isteme koşullarının gerçekleşmediğini savunarak, müvekkili şirket açısından hukuki dayanaktan yoksun, iyiniyet ve dürüstlük kurallarına aykırı ve hakkın suistimali mahiyetindeki haksız davanın reddini savunmuştur.

KANITLAR

Dava, Diyarbakır 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/540 Esasında açılmış, anılan Mahkemenin 28/10/2020 Tarihli, 2019/540 Esas-2020/349 Karar sayılı kararı ile yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, bu kararın kesinleşmesi sonucu dava mahkememiz iş bu esasını almıştır.

Diyarbakır 9. İcra Dairesi'nin 2019/108721 takip sayılı dosyası getirtilmiş, takip alacaklısının davacı, borçlusunun davalı olduğu, takibin ilamsız icra takibi niteliği taşıdığı, 15/03/2018 tarihli yapım sözleşmesi alacağına dayandığı, 121.000,00 TL asıl alacak ve 9.373,36 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 130.373,36 TL tutar üzerinden takibin başlatıldığı, davalının itirazı ile takibin durduğu ve işbu itirazın iptali davasının süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen 15/03/2018 tarihli sözleşme örneği sunulmuştur.

08/11/2018 tarihli ek protokol ibraz edilmiştir.

Davacının 116/04/2019 tarihli keşide etiği ihtarname örneği sunulmuştur.

... Üniversitesi Rektörlüğünden 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatına ilişkin ihale evrakları cebolunmuştur.

... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/314 Esas sayılı dosyası getirtilmiştir.

Elektrik ve elektronik mühendisi bilirkişi ile SMMM bilirkişisinden oluşturulan bilirkişi kurulundan rapor aldırılmış, anılan raporda; davacının 2018,2019-2020 ve 2021 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin e-defter olduğu, defterlerin açılış ve kapanış berat onaylarının süresi içinde yapılmış bulunduğu, söz konusu inceleme dönemlerine ilişkin davacının defterlerinin 6102 sayılı TTK'nın 64. maddesi ve 6100 sayılı HMK 222. maddesi kapsamında ticari defterlerin bu halleri ile delil niteliği mahkemenin takdirinde olduğu, davalının 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin defterlerin ...

12 ATM'nin 2019/394 Esas esas sayılı dosyasında bilirkişi incelemesinde olduğundan incelemelerin davalının 2018 ve 2019 yılına ait bilgisayar kayıtları üzerinden yapıldığı, davalının ibraz edilemeyen (elektronik ortamdaki muhasebe kayıtlarından alınan kayıtlarına göre) defter kayıtlarında davalının, davacıya borcunun 27.483,19TL iken, davacı kayıtlarında, davacının davalıdan 936.133,05 TL alacaklı göründüğü, (936.133,05- 27.483,19-)=908.649,86 TL kayıtlarda fark bulunduğu, davalı tarafın sözleşme kapsamında işi zamanında bitiremediği, sözleşme kapsamındaki işin 119 günlük gecikmenin yaşandığı,

119 günün sonunda, sözleşmenin fesih konumuna düştüğü, 119 günlük gecikme sonrasında, 26.04.2019 tarihi itibariyle 119.000,00 TL tazminat gerektirdiği hususları görüş olarak açıklanmıştır.

Bilirkişi kuruluna nitelikli hesap uzmanı bilirkişi dahil edilerek, davalı vekilini raporu yönelik esaslı itirazlarının değerlendirilmesi ayrıca ... 12. ATM'nin dosyasının da irdelenmek suretiyle bilirkişi kurulundan ek rapor alınmış, anılan raporda; davanın, cezai şartın tahsili amacıyla Diyarbakır 9. İcra Müdürlüğü'nün 2019/108721 sayılı dosyasına vaki itirazın iptali davası niteliğinde olduğu, taraflar arasındaki borç - alacak ilişkisi ...

12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/314 Esas sayılı dosyasının konusunu oluşturmakla beraber, anılan dosyaya sunulan 12/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda yapılan tespitler doğrultusunda karara bağlanması halinde; davacının cezai şart talep etmesi için gereken koşulların oluştuğu, bu durumda takip tarihi olan 21/05/2019 tarihi itibariyle; arada geçen 119 gün için. 119.000,00-TL. cezai şart ve takip tarihine kadar işlemiş 1.589,38-TL.

Takip öncesi işlemiş faiz alacağı olacağının hesaplandığı hususları görüş olarak açıklanmıştır.

Davalı vekilinin rapora esaslı itirazlarının ayrıntılı ve gerekçeli olarak değerlendirilmesi bakımından bilirkişi kurulundan ek rapor alınmış, anılan raporda, ...

12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/314 Esas-2022/941 Karar sayılı kararının incelenmesi sonucunda davacının, TBK'nun 97. maddesi uyarınca cezai şart talep etmesi için gereken koşulların oluşmadığı, ancak mahkemenin aksi kanaatte olunması halinde; takip tarihi olan 21/05/2019 tarihi itibariyle; arada geçen 119 gün için. 119.000,00-TL. cezai şart ve takip tarihine kadar işlemiş 1.589,38-TL.

Takip öncesi işlemiş faiz alacağı olacağının hesaplandığı, karşıt görüş sunan elektrik ve elektronik bilirkişisi, taraflar arasındaki sözleşmenin 3.10 maddesinde, işin süresi içerisinde işin bitmemesi halinde müteahhitten kaynaklanan gecikmelerin bu süreye ekleneceği, taşeron geciken her gün için 1.000,00 TL (Bin Lira) tazminat ödeyeceği, kayıt altına alındığından, Bu kapsamda; davacı tarafından, davalıya 26.04.2019 tarihine kadar sözleşmeden doğan vecibelerin yerine getirilmesi hususunda ihbar ve ihtar edildiği, aksi durumda, sözleşmenin 12. maddesinde ön görülen şekilde yeni bir ihtar göndermeden sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiği,

işin "her halükarda" davalı tarafından bitirilmediği, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden işin davalı dışında bitirildiği, sözleşmenin 3.10 maddesi gereğince, davalının davacıya günlük 1.000,00 TL’lik tazminat ödemesi gerektiği, bu bağlamda; iş kapsamında gecikilen 119 gün için davacının alacaklı olduğu hususlarını görüş olarak açıklamıştır.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında 15.03.2018 tarihli sözleşme imzalandığı, anılan sözleşmenin, davacının yüklenicisi olduğu ...

Üniversitesi 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatı'nın sözleşmede belirtilen, ayrıca aynı işe ait onaylı elektrik projelerinde gösterilen elektrik tesisatı işlerinin proje ve şartnamelere göre, yürürlükteki tüm kanunlara uygun olmak şartıyla tekniğe ve amacına uygun olarak imalatlarının anahtar teslimi olarak yapılması, işletmeye alınması ve idareye teslim edilmesine ilişkin bulunduğu, idarenin yapılan işi onaylayıp hak edişte düzenlenerek, imalatın belirlenen kar marjıyla birlikte davalıya ödenmesi karşılığında anlaştıkları, işin başlama tarihinin 26.03.2018 ve bitim tarihinin 25.12.2018 olduğu,

08/11/2018 tarihli ek protokol yapılarak yine sözleşmenin bitim tarihinin aynı tarih olarak belirlendiği, davacının, işin süresinde teslim edilmemesi nedeniyle cezai şart alacağının doğduğunu ileri sürdüğü, davalının ise davacının alacağının bulunmadığını savunduğu ve işbu itirazın iptali davasının süresinde açıldığı hususları dosya kapsamıyla sabittir.

Çekişme, taraflar arasında mevcut 15.03.2018 tarihli eser sözleşmesi kapsamında davacının takibe koyduğu cezai şart alacağı ve fer'ilerinin yerinde olup olmadığı, itirazın iptali koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır. Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ve borçlar yükleyen tam iki taraflı iş görme akdidir. Ana edim olarak yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, eklerine, teknik ve sanatsal ilkeler ile amacına uygun imal edip iş sahibine teslim, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Yüklenici teslimi, iş sahibi de bedeli ödediğini ispat etmelidir.

Dava konusu olayda iddia, savunma, toplanan kanıtlar, sözleşme örneği, icra dosyası, ... Üniversitesinden getirtilen kayıtlar, bilirkişi kök ve ek raporları, taraflar arasında görülen dava ile tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, davacı taraf, taraflar arasındaki eser sözleşmesine bağlı olarak cezai şart alacağını talep ettiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde, 3.10 maddesinde işin başlama tarihinin 26/03/2018, bitiş tarihinin ise 25/12/2018 olduğu, süresi içerisinde işin bitmemesi halinde yükleniciden kaynaklanan bu gecikmelerin de süreye ekleneceği, taşeronun geciken her gün için 1.000,00 TL tazminat ödeyeceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, sözleşmenin bitim süresi, 08/11/2018 tarihli 'ek protokol' ile de teyit edilmiştir.

Anılan cezai şart hükmü dikkate alındığında, bunun borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırıldığı, ifaya ekli bulunduğu kabul edilmelidir. TBK'nın 179/2. maddesi uyarınca, alacaklı açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Burada zarar kanıtlanmak durumunda değildir.

Haklı ve süre uzatımı gerektiren bir neden olmaksızın borçlunun süresinde ve kararlaştırılan yerde edimini ifa etmemesi yeterlidir. Öte yandan, ifaya ekli cezai şart olumlu zarar kapsamında değerlendirildiğinden, kural olarak ve aksine hüküm yoksa fesih halinde de istenemez. TBK'nın 97. maddesi uyarınca da öncelikli edim yerine getirilmesi alacaklıya bırakılmış ise öncelikli edimi ifa etmeyen taraf, edimini ifa etmediğinden gecikme cezasını da isteyemeyecektir.

Somut olayda davalı taraf, edimin davacının inşaatın devamını sağlayamadığı için yerine getirilmediğini savunmuştur. Ancak, sözleşme süreli sözleşme olup, davalı sözleşmenin yerine getirilmesinin davacıdan veya kusuru olmayan bir nedenden kaynaklanmadığı yönünde davacıya bir uyarı yapmadığı gibi sözleşmenin bitimine çok yakın bir tarihte ek protokol yaparak eseri 25/12/2018 tarihinde teslim etmeyi teyit etmiştir. Davalı tacir olup, basiretli şekilde hareket etmek zorundadır.

Davacı, 16/04/2019 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshetmemiş, aksine önel vererek cezai şart alacağının tahsil edileceğini bildirmiştir. Davacı ödemesi, davalının edimine bağlı olarak hak edişten yapılacağı için, TBK'nın 97. maddesinin koşullarının da olmadığı sonucuna varılmış, aralarında görülen dava sonucu da beklenilmemiştir.

Bu durum karşısında, davalının edimini süresinde ifa etmediği, davacının cezai şart alacağının doğduğu, günlük miktar dikkate alındığında bu tutarın fahiş nitelik taşımadığı, davalının ekonomik olarak mahvına neden olmayacağı, ihtarname, takip tarihi ve sözleşme hükümleri dikkate alındığında davacının arada geçen 119 gün için 119.000,00-TL cezai şart ve takip tarihine kadar 1.589,38-TL takip öncesi işlemiş faiz alacağının doğduğu, davacının bu alacağının miktarı yargılama sonucu bulunduğu, başka bir ifadeyle alacak likit olmadığı ve inkar tazminatı koşullarının oluşmadığı sonucuna varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

08/12/2023