Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/14 K.2024/462

T.C. ANKARA ..... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/14 Esas - 2024/462

TÜRK MİLLETİ ADINA

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN

T.C.

ANKARA

.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : Esas

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA İHBAR OLUNAN

VEKİLLERİ

DAVA İHBAR OLUNAN

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 04/01/2023

KARAR TARİHİ : 16/07/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 05/08/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

04.09.2022 tarihinde davalı şirkete ait... plakalı aracın sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araçla ... istikametine geçerken, müvekkil şirket ...'ye ait olan ve sürücü ...'in sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araca ... istikametine seyir ederken çarparak trafik kazasına sebebiyet verdiğini, kaza anında tutulan tutanakta da belirtildiği üzere sürücü ...., ... plakalı araç ile ...yi takiben ...nden gelerek ... kavşağından sola dönüş yapıp kırmızı ışıkta beklediğini, yeşil ışığın yanması ile harekete geçerek seyrini sürdürürken,

o esnada ...yi takiben ....ne seyreden ...,.... plakalı araç ile kırmızı ışık ihlali gerçekleştirerek müvekkil şirkete ait.. plakalı araca çarptığını, kaza esnasında araçta sürücü dışında ...isimli şahıs bulunmakta olup kaza anına bizzat şahit olduğunu, ışık ihlalini gerçekleştirmiş olan ...plakalı araç sürücüsü, trafik ışıklarının olmadığı senaryoda bile kazanın gerçekleştiği esnada hakimiyeti açısından müvekkiline ait araca kıyasla daha avantajlı durumda olduğunu, kazada ... plakalı araç sürücüsü kusurlu olduğunu,

kaza sonucunda müvekkil şirkete ait araçta meydana gelen hasarın serviste onarımı sonucunda oluşan onarım giderlerinin faturası müvekkil şirket adına çıkarıldığını, kaza sonucunda müvekkil şirkete nit araçta meydana gelen onarımı ve değişimi gerçekleşen parçalar, oluşan tramer kaydı sebepleriyle araç değer kaybına uğradığını, Neticeten, kaza yerinde keşif yapılarak ve tanık dinlenerek tarafların kusur oranlarının tespit edilmesine,

Müvekkil şirkete ait araçta meydana gelen değer kaybının deliller toplanarak bilirkişi ile tespit edilecek edele HMK 107 uyarınca arttırılmak üzere (fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen olmak üzere şimdilik 5.000,00 TL belirsiz alacağın kazanın gerçekleştiği tarih olan 24.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek olan ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile müvekkil şirkete verilmesine,

araçta meydana gelen hasarın serviste onarımı sonucunda oluşan 34.242,02 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 24/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek olan ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen olmak üzere davalılardan tahsili ile müvekkil şirkete verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sorumluluğu sigortalısının kusuru ve bakiye poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, kazaya karışan...plaka sayılı araç müvekkil şirket nezdinde karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalı olduğunu, müvekkil şirketin bu poliçedeki maddi zararlara ilişkin teminat limiti ise kaza tarihi itibariyle araç başına 100.000,00-TL olduğunu, huzurdaki uyuşmazlıkta, sigortalının kazanın oluşumunda kusurlu olduğunu tevsik eden herhangi bir bilgi ve belge mevcut olmadığını, olay incelendiğinde sigortalının kusurunun bulunmadığının müşahede edildiğini,

bu nedenle karşı yana herhangi bir hasar tazminatı ödenmemesi gerektiği izahtan vareste olduğunu, değer kaybı tazminatı tespit edilirken dayanağını doğrudan 2918 sayılı karayolları trafik kanunu” ndan alan karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları” nda belirtilen hesaplama yöntemine göre zarar tespiti yapılması gerektiğini, davaya konu edilen aracın aynı yerde birden fazla hasarının olması,

araç geçmişinde 3 ve daha fazla hasar olması hallerinde değer kaybı oluşmayacağı için belirtilen hususların tespitini ve netice olarak davanın reddini talep ettiklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla araç hasarı talebine ilişkin karşı yanın yokluğumuzda aldırmış olduğu tespit raporu veya faturalar varsa bunun kabulü mümkün olmadığını, somut uyuşmazlıkta, dosyaya bakiye ödeme ve onarıma ilişkin de herhangi bir fatura sunulmadığını, Neticeten; zamanaşımına uğramış davanın reddine, sigortalı aracın kazanın oluşumunda kusuru bulunmadığından davanın reddine, aksi halde kusur tespitinde bulunulmasına,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla, değer kaybı ve hasar tazminatı taleplerinin cevap dilekçemizde belirttiğimiz ve re'sen gözetilecek nedenlerle esastan reddine, ret taleplerimizin kabul edilmemesi halinde; kabul anlamına gelmemek kaydı ile, araç hasarı ve değer kaybı yönünden yukarıda belirttiğimiz gibi bilirkişi incelemesi yapılmasına ve tarafların kusur durumu ile bakiye teminat limiti gözetilerek hüküm kurulmasına, talebin kabulü halinde, dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesi savunmalarında bulunmuşlardır.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın 24/09/2022 tarihinde meydana gelen kazaya ilişkin olarak, davacıya ait ... plakalı araçta meydana gelen değer kaybı ve onarım bedeline ilişkin zararlarının müvekkili şirketten tahsilini talep ettiğini, davacının taleplerinin haksız olup reddi gerektiğini, huzurda bulunan dava yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkili şirketin ..'nde faaliyetlerini yürütmekte olduğunu, davada yetkili mahkeme ...Mahkemeleri olduğunu, talep edilen tazminat tutarlarından hiçbir surette müvekkil şirketin sorumlu tutulamayacağını,

müvekkiline ait..plakalı araç diğer davalı ...Nezdinde Genişletilmiş Kasko Sigorta ve 06/08/2022 - 06/08/2023 tarihleri arasında ... poliçe numarası ile Trafik Sigortası kapsamında teminat altına alındığını, bu itibarla ortada tazmin edilmesi gereken bir tazminatın bulunması halinde dahi, muhatabın müvekkili şirketin değil, diğer davalı sigorta şirketinin olması gerektiğini, davacının değer kaybı talebinin reddinin gerektiğini, dava dilekçesinde davacının sadece araçta değer kaybı meydana geldiği iddiasının mevcut olduğu ancak gerçekten değer kaybı oluşup oluşmadığını ispat edecek delil ibraz edilmediğinin görüldüğünü,

oysaki aracın bir kazaya uğraması değer kaybının meydana geleceği anlamını taşımayacağını, öncelikle yetki ve husumet itirazlarının dikkate alınarak davacının haksız ve mesnetsiz taleplerinin reddi ile yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Bilirkişi raporları, trafik kazası tespit tutanağı, SGBM kayıtları, hasar dosyası, sigorta poliçesi ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Davanın, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat (araç değer kaybı ve hasar bedeli) istemli olduğu, davanın HMK 107.maddesine göre belirsiz alacak olarak açıldığı, olay tarihi olan 24/09/2022 günü, davacının maliki olduğu ve dava dışı sürücü .... sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı araç ile davalı... nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olup, diğer davalı ...'ın maliki olduğu ve dava dışı sürücü.. sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araç arasında trafik kazasının meydana geldiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın kazada tarafların kusur durumu, kazada davacıya ait aracın hasar görüp görmediği, değer kaybına uğrayıp uğramadığı,

arada uygun illiyet bağının bulunup bulunmadığı, zaman aşımı definin haklı olup olmadığı, yetki itirazının yerinde olup olmadığı, uzun süreli kiralama bulunup bulunmadığı, davalı ....nin işleten sıfatının olup olmadığı, sonuç olarak davacı tarafın maddi tazminat talep hakkının bulunup bulunmadığı noktasında olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı vekili özetle; olay tarihi olan 24/09/2022 günü, davacının maliki olduğu ve dava dışı sürücü ... sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı araç ile davalı...nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olup, diğer davalı...'ın maliki olduğu ve dava dışı sürücü..sevk ve idaresindeki...plaka sayılı araç arasında trafik kazasının meydana geldiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL araç değer kaybı ve 34.242,02 Tl araç hasar bedelinin davalılardan tahsili isteminde bulunmuştur.

1-Davalı ... Yönünden; adı geçen davalı vekili özetle, müvekkiline ait ... plakalı aracın uzun süreli kiralama ile dava dışı ...na kiraladığı, idare tarafından ise dava dışı ....'ye kiralandığını, bu sebeple müvekkilinin işleten sıfatının bulunmadığı belirterek, öncelikle husumetten davanın reddine talep etmiştir.

Bilindiği üzere, 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre, trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 28/02/2019 tarih, 2016/6712 E. ve 2019/2237 K. sayılı kararı).

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde işleten: "Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tarif edilmiştir.

Kanunda ve doktrinde, işleten sıfatının belirlenmesinde şeklî ve maddi ölçütler belirtilmektedir. Bunlardan şeklî ölçüt, satışa esas olan tescil belgesinde, trafik belgesinde, sigorta poliçesi ve vergi kaydında yazılı olmayı; maddi ölçüt ise, araçtan yararlanmayı ve araç üzerindeki eylemli egemenliği ifade etmektedir.

2918 Sayılı KTK'da işleten kavramı ve kimlerin işleten olabileceği belirtilmiştir. Kural olarak aracın trafik tescilinde adına kayıtlı olduğu kişi yani araç sahibi aracı kendi hesabına ve kendisine ait olmak üzere kullanıyor, üzerinde çıkar sağlıyorsa aynı zamanda işleten olup, hem şekli hem de maddi anlamda işleten sıfatına sahiptir.

Noterlerin düzenleme yoluyla yaptığı satış ve devir işleminin arkasından yapılacak tescil mülkiyete karine oluşturması bakımından önem taşır. Şüpheli olan durumlarda aracın malikine işleten gözüyle bakılmalı ve buna ağırlık verilmelidir.

Doktrinde varsayımlı işletenlik olarak adlandırılan ve 2918 Sayılı Kanun'un 3.maddesinde düzenlenen kavramı da açıklamakta yarar vardır. Bunun temelinde, kanunun muvazaalı (danışıklı) işlemlere karşı zarar görenleri koruma amacı yatmaktadır. Kanun koyucu, aracın kayden maliki başkası görünse bile, üçüncü bir kişi tarafından aracın kendi nam ve hesabına işletildiğinin, araç üzerinde fiili tasarrufta bulunulduğunun ilgilisince ispatı halinde bu kimsenin de işleten sayılacağını ifade etmektedir. Burada kazanılan işleten sıfatı olmayıp, işleten gibi sorumluluktur.

Araç sahibinin işleten olması, "aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde eylemli olarak egemenlik kullandığı" karinesine dayanır. Bu nedenle, tersi ispat edilmedikçe araç maliki işletendir. Araç sahibinin işleten olduğu eylemli olguya, karineye dayandığından, aksi her türlü delille ispatlanabilir. Asıl olan işletenin sorumluluğudur. Kamusal kayıtlara göre araç maliki olan, aracı mülkiyeti muhafaza kaydıyla sattığını, kiraya verdiğini, ariyet veya rehin olarak verdiğini ya da araç üzerinde ekonomik çıkarın ve eylemli egemenliğin bir sözleşmeyle veya haksız eylemle varsayımsal işletene geçtiğini ileri sürerek işleten olmadığını ispat edebilir.

Bu açıklamalar doğrultusunda somut olay incelendiğinde; dava konusu trafik kazasına karışan ve aracın tescil belgesinde davalı ....ne ait olduğu kayıtlı olan.. plakalı aracın; uzun süreli kiralama ile dava dışı ... Daire Başkanlığına kiraladığı, idare tarafından ise 27/08/2020 tarihli sözleşme ile dava dışı...i.'ne kiralandığı, ayrıca bu durumun mali müşavir ... tarafından düzenlenen 21/03/2024 tarihli bilirkişi raporu ile de belirlendiği, bu nedenle davalı ....i.'nin işleten sıfatının olmadığı anlaşılmakla, adı geçen davalı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

2-Diğer davalı ... Bakımından durum değerlendirildiğinde; 2918 sayılı KTK'nın 85. Maddesine göre; bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olur.

Diğer yandan, kural olarak araçta meydana gelen "değer kaybı"; istikrar kazanan yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre, aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle (varsa önceki kazalar araştırılarak niteliği ve etkisi göz önüne alınarak) hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, modeli, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki tamir edilmiş halinin rayiç değeri arasındaki azalmadan ibarettir. Daha somut bir ifade ile aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri ile onarılmış haldeki piyasa değeri arasındaki farkın araç değer kaybı olarak belirlenmesi gerekmektedir.

.. tarafından düzenlenen 16/05/2024 tarihli bilirkişi raporu ile; davacıya ait.. plakalı araçta meydana gelen hasar tutarının KDV dahil 32.037,00 TL olacağı, kusur oranlarına göre davalı tarafın sorumluluğunun 2918 sayılı KTK.nun 85. ve 91. Maddeleri gereği (%80x32.037,00 TL=) 25.629,60 TL olacağı, davacıya ait ... plakalı araçta meydana gelen değer kaybının reel piyasa koşullarına göre 15.000,00 TL olacağı, kusuru oranlarına göre davalılar sorumluluğunun (%80x15.000,00 TL=) 12.000,00 TL olacağı hususlarının belirlendiği anlaşılmaktadır.

Buna göre, davalı...ye yönelik olarak açılan dava bakımından; alınan bilirkişi raporları, sigorta poliçesi ve diğer delillere göre; 2918 sayılı KTK.nun 85. ve 91.maddeleri gereğince 25.629,60 TL hasar bedeli ve 12.000,00 TL değer kaybı olmak üzere toplam 37.629,60 TL maddi tazminat talep hakkının bulunduğu sonuç ve kanaatine karar verilerek davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır