Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/281 K.2024/620

T.C. ...2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/281 Esas - 2024/620

TÜRK MİLLETİ ADINA

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN

T.C.

ANKARA

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2023/281 Esas

KARAR NO : 2024/620

DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ : 11/03/2020

KARAR TARİHİ : 06/11/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 06/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının taraflar arasında ki Yurtiçi Hayvan Alım Sözleşmesinden doğan taahhütlerini süresi içerisinde yerine getirmemesi sebebiyle sözleşmenin feshedilmesinin ardından, davalı tarafça temin edilemeyen hayvanların ihale yoluyla başka firmalardan temin edilmesi sonucunda oluşan müvekkil idare zararlarına karşılık fazlaya ilişkin haklarının saklı kalınması kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL 'nin zarar tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde “Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Genç Çiftçi Projelerinin Desteklenmesine ilişkin ilgili tebliğ ile büyükbaş ve küçükbaş hayvanların temininde müvekkil idarenin görevlendirildiği, söz konusu proje kapsamında hak sahibi genç çiftçilere dağıtılacak hayvanların temini için ... ile 24/01/2019 tarihli Yurtiçi Hayvan Alım Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre ...'in 10.000 baş koyun ve 170 baş sığırı en geç 28/02/2019 tarihine kadar, kalan 30.774 baş koyunu ve 400 baş sığırı ise en geç 31/03/2019 tarihine kadar teslim etmesi gerekirken.

28/02/2019 tarihine kadar 2.413 baş koyunu teslim ettiğini, 31/03/2019 tarihine kadar sözleşme konusu 40.774 baş koyun teslim etmesi gerekirken 16.981 koyun teslim edebildiğini, sözleşmenin 11.2.2. maddesine göre taahhüdün süresinde yerine getirilememesi halinde oluşacak zararın ... 'den tahsil edileceğinin düzenlendiğini, sözleşmenin bu maddesi uyarınca ... 'in teslim edemediği hayvanların ihale yoluyla başka firmalardan temin edilmesi sonucunda oluşan farktan kaynaklı idare zararlarını karşılamakla yükümlü olduğu,

sözleşmede kararlaştırılan bedeller ile teslim edilmeyen hayvanlara ilişkin ihale bedelleri arasında ki farkın bedelin 3.693.828,00 TL olduğunu, davacı idarenin iddialarının kabulünün mümkün olmayıp, açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satıma dayalı tazminat istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; taraflar arasındaki yurtiçi hayvan alım sözleşmesinden kaynaklı davacının davalıdan tazminat talep hakkının olup olmadığı konusundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Davanın açıldığı ...... ... ... Karar sayılı kararı ile; "...Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı ile davalı arasında akdedilen 24.01.2019 tarihli Yurt içi Hayvan alım sözleşmesine göre davacı kurum ile davalı arasında, 40.774 Baş koyun 33.337,130,00 TL ve 570 baş dişi sığır 2.821,500,00 TL karşılığında anlaşılmış, sözleşmenin ifası için son tarih 31.03.2019 olarak belirlenmiştir.

Ancak bu tarihe kadar davalı kurum tarafından mücbir sebep olduğu ileri sürülen nedenlerle sözleşmenin ifası için ek süre istenilmiş, bu talep davacı kurum tarafından olumsuz karşılanmıştır.

Davalı kurumun belirtmiş olduğu mücbir sebepler arasında hayvan temininde güçlük yaşandığı, sözleşmeye göre mevcut olması gereken aşıların programlarında bulunmaması, kuzu doğumlarının olması nedeniyle damızlık koyun temininin olumsuz etkilendiği, bazı hayvanlar için kulak küpelerinin bulunamaması ve hastalık karantinası nedeniyle hayvan tesliminin yapılamaması sebepleri yer almaktadır.

Davacı kurum tarafından belirtilen sebepler geçerli görülmeyerek öncelikle 10 günlük cezalı süre ihtarı yapılmış, bu süre içerisinde de hayvan tedarikinin yapılmaması üzerine fesih hakkı kullanılmış ve teslim edilemeyen hayvanların alımı için başka yüklenici firmalarla anlaşma yapılmıştır.

Davalı kurum tarafından yapılan süre uzatım talebi ve bu talebin reddedilip sözleşmenin feshi yoluna gidilmesini değerlendirecek olursak; davalı kurumun niteliğine bakıldığında, ileri sürmüş olduğu mücbir sebepleri sözleşme kurulması anında öngöremeyecek şekilde basiretsiz hareket edebilecek bir kurum olmadığı anlaşılmaktadır.

İleri sürülen mücbir sebeplerin, sözleşmenin kurulma anında mevcut olma ihtimali bulunan, yüklenici olarak öngörülmesi gereken, yüklenicinin sonuçlarına katlanmasını gerektiren, öngörülmesi ve sözleşme kurulduğu anda tedbir alınması mümkün sebepler olduğu görülmektedir. Yine taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 18.1.1. Maddesinde de sözleşme için öngörülen mücbir sebep halleri sayılmıştır.

Belirtilen sebepler; doğal afet, Kanuni grev, genel salgın hastalık ve kısmi ve ya genel seferberlik halidir. Davalı kurum tarafından ileri sürülen sebeplerin madde metninde yer almaması nedeniyle, sözleşmeyi ifada geç kalmasını ve ya ek süre istemesini haklı kılacak bir sebebi bulunmadığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca davacı kurumun, sözleşmeyi feshederek hizmet alımı için başka yüklenici firmalarla anlaşması kaçınılmaz olmuştur.

Bu noktadan sonra ise araştırılması gereken husus davacının zararının miktarının tespit edilmesidir. Mahkememizce alınan 25.01.2021 tarihli kök rapor ile 19.09.2021 havale tarihli ek raporda, davacının belirtmiş olduğu zararının bizzat ihale gerçek alım bedelleri üzerinden tespit edildiği, bu nedenle zararın 3.693.828,00 TL olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Hazırlanan bilirkişi raporları mahkememizce denetime elverişli bulunduğundan davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-)Açılan davanın KABULÜ ile toplam 3.693.828,00 TL zararın 100.000,00 TL'sinin dava tarihi olan 11/03/2020 tarihinde bakiye 3.593.828,00 TL'sinin ıslah tarihi olan 29/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ..." şeklinde karar verildiği, verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulduğu, kararı inceleyen ....... ... ... E/K sayılı kararı ile; "...

Buna göre davacı ve davalı taraf tacir olup, davaya ticaret mahkemesinde bakılması gerektiğinden dava tarihi itibariyle Asliye Hukuk ve Ticaret Mahkemesi arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu, görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden göz önüne alınması gerektiği,

belirtilen nedenlenlerle görevli mahkemenin ...Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu anlaşıldığından mahkemece HMK.nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle dava dilekçesinin usülden reddine karar verilmesi gerektiğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile görev konusunda bir karar verilmek üzere HMK.nın 353/1.a.3.maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir...." şeklinde karar verildiği, bunun üzerine dosya kendisine gelen ...34.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda .... ... ....

K sayılı kararı ile; görevsizlik kararı verilerek dosyanın Mahkememize gönderilmesi üzerine yukarıdaki esasa kaydedildiği anlaşılmaktadır.

Mahkememizce 20/12/2023 tarihli duruşmada "davacı tarafça ihalesi yapılan hayvan alımına ilişkin sözleşme kapsamında yapılan ödemelerin Tarım Bakanlığına fatura edilip edilmediği, Tarım Bakanlığına fatura edilmiş ise her iki ihale kapsamında fatura edilen miktarların 1. İhale fiyatları mı 2. İhale fiyatları üzerinden mi fatura edildiği ve tarım bakanlığı tarafından hangi miktarlar üzerinden ödeme yapıldığı, fatura bedellerinin tarım bakanlığı tarafından ödenmiş olması nedeniyle davacının dava dilekçesindeki iddia edilen zararın bulunup bulunmadığı konusunda ek rapor düzenlenmesinin istenmesine," karar verilmiştir.

Bilirkişi kurulu tarafından sunulan 12/06/2024 tarihli ek raporda sonuç olarak.

Genç Çiftçi projesi kapsamında, projenin gerçekleştirilmesi ile görevlendirilen ...'e bakanlık tarafından temin edilecek herbir hayvan tür ve miktarına göre belirlenen ödeneğin aktarıldığı ve ...'in projenin gerçekleştirilmesi amacı ile yaptığı ihaleyi ...'in kazandığı ve sözleşmenin 36.158.630,00 TL üzerinden imzalandığı, ...'in sözleşme konusu hayvanların bir bölümünü sözleşmedeki sürede ve verilen cezalı ek sürede temin edememesi üzerine sözleşmenin feshedildiği ve kalan hayvanların temin amacı ile yapılan ihale sonucunda eksik hayvanların yeni sözleşmede oluşan bedellerle yüklenicilerden temin edilerek üreticilere verildiği,

ilk ihalede oluşan fiyat ile ikinci ihalelerde oluşan fiyatlar arasında gerçekleşen farkın 3.693.828,00 TL olduğu ve bu tutarın ...'in zararını oluşturduğu, fiyat arasında ödenekten artan bir tutar olursa uygulama gereği bunun ...'e kar olarak kaldığı, aksinin olması halinde bakanlıktan ek bir ödenek gelmediği ve oluşan menfi farkın ...'in zararı olarak ortaya çıktığı, bakanlıkla herhangi bir mahsuplaşmanın yapılmadığı,

davacı ...'in iki ihale arasında oluşan farktan kaynaklı 3.693.828,00 TL tutarındaki zararını ödemelerin yapıldığı tarihten, iadelerin gerçekleşeceği tarihe kadar hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalı ...'den talep edebileceği belirtilmiştir.

Yapılan yargılama sonucunda, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporlarına göre; kırsal kalkınma destekleri kapsamında genç çiftçi projelerinin desteklenmesine ilişkin 2016/8540 sayılı Bakanlar Kurulu kararı olan 26/02/2016 tarih ve 29636 sayılı Resmi Gazete'de buna ilişkin tebliğinde (Tebliğ No:2016/16) 05/04/2016 tarih ve 29675 sayılı Resmi Gazete'de yayınlandığı, söz konusu tebliğin 24/2 maddesine göre hayvan alımı sözleşmesi kapsamında büyükbaş ve küçükbaş hayvanların temininde ...'in görevlendirildiği, söz konusu proje kapsamında hak sahibi genç çiftçilere dağıtılacak hayvanlarım temini için 4734 sayılı kanunun 3/a maddesi doğrultusunda davacı ile davalı arasında 24/01/2019 tarihli yurt içi hayvan alım sözleşmesi imzalandığı, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince,

*9.222 baş kıvırcık ırkı damızlık koyun, 4.760 baş Karayaka ırkı damızlık koyun ve 3.910 baş Hemşin ırkı damızlık koyun 845,00-TL/Baş birim fiyatla,

*20.842 baş Akkaraman ırkı damızlık koyun ile 680 baş Morkaraman ırkı damızlık koyun 795,00-TL/Baş birim fiyatla,

*1.360 Baş İvesi ırkı damızlık koyun ise 815,00-TL/Baş birim fiyatla,

olmak üzere toplam 40.774 baş koyunun 33.337.130,00-TL fiyatla,

*Ayrıca, 570 baş dişi sığır etçi, kombine ve melezlerinin (gerektiğinde sütçü ırk) 4.950,00-TL/Baş birim fiyatla toplam 2.821.500,00-TL'ye,

davalı ...'ten satın alınacağı konusunda anlaşmaya varıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.1.2. maddesinde; “Sözleşme konusu damızlık hayvanların sözleşmenin imzalanmasını müteakip Genç Çiftçinin bulunduğu İldeki Tarım ve Orman Bakanlığının il/ilçe müdürlükleri personeli nezaretinde Genç Çiftçilere aşağıda belirtilen teslim programına uygun olarak sağ ve sağlıklı bir şekilde teslim eder.” hükmü ile davalının sözleşme konusu hayvanlardan 10.000 baş koyunu ve 170 baş sığırı en geç 28/02/2019 tarihinde teslim edeceği, kalan 30.774 baş koyunu ve 400 baş sığırı ise en geç 31/03/2019 tarihinde teslim edeceği hususunda hususlarının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça sözleşme gereğince 28/02/2019 tarihine kadar teslim edilmesi gereken 10.000 baş koyun yerine bu tarihe kadar sadece 2.413 baş koyun teslim edildiği, yine 31/03/2019 tarihine kadar teslim edilmesi gereken 40.774 baş koyunun tamamı yerine bu tarihe kadar sadece 16.981 baş koyun teslim edildiğini, bu sebeple sözleşmenin gecikme halinde sözleşmenin feshi başlıklı 27. Maddesine göre yazılı ihtar yapılmasına rağmen teslimin gerçekleşmemesi üzerine davacı tarafça 19/04/2019 tarihinde sözleşmenin feshedildiği,

davalı tarafından teslim edilmeyen 23.786 baş koyunun temini için 4734 sayılı yasanın 3/g maddesine göre 30/04/2019 tarihli 369 numaralı karar ile 07/05/2016 tarihinde ve 07/05/2019 tarihli 373 nolu karar ile 15/05/2019 tarihinde ve 30/05/2019 tarihinde ihaleler yapılarak davalının teslim edemediği hayvanların dava dışı 3. Kişi firmalardan teslim edilerek hak sahibi genç çiftçilere teslim edildiği, bu sebeple ilk ihalede oluşan fiyat ile sözleşme feshinden sonra ihalelerde oluşan fiyatlar arasında gerçekleşen farkın 3.693.828,00 TL olduğu, bu farkın kurum zararı olduğu, oluşan bu zararın 11.2.2.

Maddesi gereğince davalıdan tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkememizce alınan ve az yukarıda açıklanan ek bilirkişi raporu ile de belirlendiği üzere; taraflar arasındaki 24/01/2019 tarihli Yurtiçi Hayvan Alım Sözleşmesi'ne istinaden sözleşme hükümlerine göre davalının küçükbaş hayvanları 28/02/2019 ve 31/03/2019 tarihlerine kadar tam olarak teslim etmediği, sözleşmenin 18.1.1.

Maddesinde belirlenen sözleşme için öngörülen mücbir sebep hallerinin de olayda bulunmadığı, davacı tarafça taraflar arasındaki sözleşmenin fesh edilerek, küçükbaş hayvanların dava dışı 3. Kişi firmalardan temin edilmek sureti ile genç çiftçilere teslim edildiği, davacının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandığı, sözleşmenin feshi ve küçükbaş hayvanların 3. Kişi firmalardan temini için yapılan ihaleler dolayısıyla davacı tarafın 3.693.828,00 TL fazla ödeme yaptığı ve zararının oluştuğu, oluşan bu zarardan taraflar arasındaki sözleşmenin 11.2.2.

Maddesi (taahhüdün süresinde yerine getirilmemesi halinde oluşacak zarar ziyan bu tatardan tahsil edilir, bakiye kalması halinde kalan tutar .... .... .... iade edilir. Kesinti yapılan %5 'lik tutarın zararı karşılamaması halinde meydana gelen zarar ayrıca tahsil edilir.) hükmüne göre davalının sorumlu olduğu sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilip, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.