Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/139 K.2026/30

T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/139 Esas - 2026/30

TÜRK MİLLETİ ADINA

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN

T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2025/139 Esas

KARAR NO : 2026/30

DAVA

İtirazın İptali

DAVA TARİHİ : 10/11/2022

KARAR TARİHİ : 19/01/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 01/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya ait ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigortalı aracın karıştığı 09/07/2020 tarihli çift taraflı trafik kazası neticesinde, ... plakalı aracın hasar aldığını, sigortalının kusuru ile hasar meydana geldiğinden,

... plakalı aracın kasko sigortacısı tarafından aracın onarımına ilişkin ödenen tazminatın müvekkili sigorta şirketine rücu edildiğini ve müvekkili tarafından 40.842,97 TL'nini kasko sigortacısı ...Sigorta'ya ödendiğini, sigortalı araç sürücüsünün kaza anında yasal sınırın üzerinde alkollü olduğunun tespit edildiğini, ZMMS Genel Şartları B.4.maddesi kapsamında, müvekkili sigorta şirketinin rücu hakkına sahip olduğunu, rücu alacağının tahsili amacı ile davalı sigortalı aleyhine ...

16.İcra Müdürlüğü'nün 2021/5571 E.sayılı dosya üzerinden takip başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek, açıklanan nedenlerle; itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu aracın uzun süreli araç kiralama sözleşmesine konu edildiğinden, araç işleten sıfatının bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... 10.Tüketici Mahkemesi'nin 2022/562 E - 2023/223 K. Sayılı ilamı ile, davalıya ait sigorta poliçesine konu edilen ... plakalı Renault marka aracın kiralık kaydı bulunduğu gibi, davalının tüketici sıfatına haiz olduğundan söz edilemeyeceğinin, ticari amaçla kullanılan araçtan kaynaklı rücuen tazmin istemine konu dava konusu işlemin 6502 sayılı Yasa kapsamında tüketici işlemi sayılamayacağını, bu nedenle her iki tarafı tacir olan ve ticari iş niteliğindeki davaya Ticaret Mahkemelerinde bakılması gerektiği belirtilerek, görevsizlik kararı verildiği ve dosyanın Mahkememize tevzi edildiği görülmüştür.

Dava, davacı sigortacının, kendi sigortalısından, ZMMS Genel Şartları B.4.maddesi kapsamında, rücu alacağının tahsili amacı ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 4.maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması, ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünden düzenleme olması gerekmektedir

Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen incelenir.

Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir (6102 sayılı TTK m. 11/1). Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (6102 sayılı TTK m. 11/2).

Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir (6102 sayılı TTK m. 12/1). Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır (6102 sayılı TTK m. 12/2). Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur (6102 sayılı TTK m. 12/3).

İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 . maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır (6102 sayılı TTK m. 15).

5362 nolu Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3. maddesinde Esnaf ve Sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler, olarak tanımlanmıştır.

TTK 24 ve devamı maddelerde düzenlenen ticaret siciline ilişkin hükümler tacir sıfatını taşımanın tescile bağlı olmadığı üstelik bu sıfatı taşımanın sonucu ve gereği olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle esnaf boyutunu aşan ticari işletme işleten kimsenin ticaret siciline kaydını yaptırmamış olması, tacir olmadığını göstermediğinden esnaf sayılmasını gerektirmez (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2016/5851 Esas, 2018/552 Karar)

Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1463. maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 18.06.2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında esnaf - tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiştir.

Buna göre;

a) Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının 1 ve 3 no'lu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar;

b) Vergi Usul Kanunu’na istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci maddede belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.

6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 maddesinde öngörülen Bakanlar Kurulu (Cumhurbaşkanı) kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtildiğinden ilgili Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekecektir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/4614 Esas, 2017/6953 Karar).

Somut olayda uyuşmazlık, 09/07/2020 tarihli trafik kazası nedeniyle, dava dışı sigorta şirketine yapılan hasar ödemesinin, kendi sigortalısından rücuen tazmini isteminden kaynaklanmakta olup; 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde tahdidi olarak sayılan mutlak ticari davalardan değildir.

Davalı gerçek kişi olup varsa işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olup olmadığı, vergi dairesinden bilanço esasına göre defter tutup tutmadığı ve esnaf sınırını aşıp aşmadığı araştırılarak, tacir sıfatını taşıyıp taşımadığı belirlenmelidir. Buna göre; dosya kapsamında mevcut, 25/04/2025 tarihli, Dikimevi Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne ait yazı ile, davacının işletme hesabına göre defter tuttuğu bildirilmiş ve 2021-2025 yıllarına ait gelir vergisi beyannameleri gönderilmiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere, 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, "... işletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının 1 ve 3 no'lu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar sayılacağı, ..."

Vergi Usul Kanunu'nun 177/I maddesi; "Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 890.000 TL(2021 yılı için 300.000 TL, 2022 yılı için 400.000 TL) veya satışlarının tutarı 1.270.000 TL(2022 yılı için 570.000 TL)'yi aşanlar,

Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da 1 yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 440.000 TL'yi aşanlar, (2021 yılı için 150.000 TL, 2022 yılı için 200.000 TL)

1 ve 2 no'lu bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde 2 nolu bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 890.000 TL(2021 yılı için 300.000 TL,2022 yılı için 400.000 TL)yi aşanlar...." şeklinde düzenlenmiş olup; davalının 2021 yılı dönem içinde elde edilen hasılatın 56.025,59 TL, 2022 yılı kazanç toplamının 4.570,81 TL, dönem içi hasılatın 98.039,03 TL olduğu, bu suretle davalının kazancının Bakanlar Kurulu kararı ve Vergi Usul Kanununda belirtilen limitlerin yarısını aşmadığı anlaşılmakla, davalının tacir sıfatını taşımadığı, esnaf ve küçük sanatkar sınıfında olduğu,

bu nedenle nisbi ticari davanın söz konusu olmadığı ve Mahkememizin görevli olmadığı, davacı sigorta şirketinin kendi akidi sigortalısına karşı dava açtığı dikkate alınarak somut davada görevsizilik kararı veren ... 10.Tüketici Mahkemesi'nin görevli olduğu kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.