Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/77 K.2022/419

.. Vekili : Av. ... -.. Davalılar : .. ... 2-... Vekili : Av. ... ... Vekili : Av. ... Dava : Tasarım İle İlgili YİDK Kararının İptali, Tasarım Hükümsüzlüğü İle Sicilden Terkin Dava Tarihi : 03/03/2022 Karar Tarihi : 22/12/2022 Gerekçeli Kararın Yazıldığı Tarih : 22/12/2022 Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Tasarım İle İlgili .... Kararının İptali, Tasarım Hükümsüzlüğü İle Sicilden Terkin istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçelerinde özetle; müvekkili şahsın .... nezdinde ... numaraları ile tescilli tasarımların sahibi olduğunu, bu tasarımları doğrultusunda evcil hayvan kulübesi, yatakları, yuvaları yaparak kendi ve ....

Devletleri menşeili .... adına satışını yaptığını, müvekkilinin en büyük gelir kaynağının.... üzerinden yaptığı satışlar olduğunu, ....'nin uluslararası konumda olan, geniş kullanıcı kitlesine sahip, işçiliği yüksek orijinal ürünlerin satışının yapıldığı online bir pazar yeri olduğunu, ürünlerin satıldığı bu sitenin kıyafet, aksesuar ve obje alanında özellikle el emeğine önem vererek orijinal ürünleri tercih ettiğini, sitenin bu özelliklerinden dolayı içerikte yer alan ürünlerin sanat değeri taşıdığını söylemenin yanlış olmadığını,

ihracat yapmak isteyen firma ve kişilerin yani dışa satım yapmak isteyen kurumların e-ihracat alanında sitenin orijinal adresi olan ... sitesini tercih ettiklerini, bu sitenin uluslararası bir pazar yeri olduğunu, müvekkilinin .. üzerinde açmış olduğu sanal dükkanı üzerinden 12.01.2020 tarihinden beri satış yaptığını, dilekçe tarihi itibariyle 11.455 satış yaptığını, satın alan kişilerden 5/5 yıldız alarak müşteri memnuniyeti ile de öne çıktığını, elde ettiği iş başarısını yasal olarak korumak isteyen müvekkilinin ...nezdinde tasarım tescil başvurularını yaptığını,

05.06.2020 tarihli başvurusu ile .... sayı ve 02.10.2020 tarihli başvuru ile ise .... tasarım numaralı başvurularının yaptığını, başvuruların Kurum nezdinde tescil edildiğini, müvekkili tarafından, davaya konu ....tescil numaralı tasarımın yayınlanması üzerine,

kendisine ait tasarımlarla benzerlik olduğu fark edildiğini, yayına itiraz edildiğini, yayına itiraz başvurusunun reddedildiğini, müvekkiline ait tescilli tasarımlar ile davalının tasarımının benzer olduğunu, müvekkili tasarımı ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olan davalı tasarımının tescili hukuka aykırı olduğunu, ayırt edicilik değerlendirilirken tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesinin dikkate alındığını, bu tasarımlar açısından tasarımcının seçenek özgürlüğü geniş olduğunu, bu durumun... sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporunda.

"Dava dilekçesinde tespiti talep edilen davalıya ait internet adresleri üzerinden yapılan evcil hayvan yuvaları ile davacıya ait .. sayılı tasarım tesciline konu tasarımların 6769 Sayılı SMK hükümleri kapsamında kıyaslama yapılarak değerlendirilmesi neticesinde aşağıdaki örneklerden de görülebileceği üzere, tasarımcı açısından seçenek özgürlüğünün geniş olduğu düşüncesi ile," denilerek, ... sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporunda da.

"Uyuşmazlık konusu köpek kulübeleri ve yatağı olup bu ürünlerde temel tasarım öğeleri ve prensipleri dikkate alınarak üretilmeleri dışında teknik bir zorunluluk bulunmadığı gibi bu teknik zorunluluk tasarımı da sınırlandırmamaktadır. Bu ürünlerde tasarımcının seçenek özgürlüğü bulunmakta olup, bunlardan hareketle tasarımcılar birbirinden çok farklı ürünler üretebilmektedir. Nitekim piyasada halen çok farklı biçimlerde üretilen köpek kulübeleri ve yatağı bulunmaktadır.

Bu nedenle ihtilafa konu ürünlerde tasarımcının seçenek özgürlüğünün olduğu kanaatine ulaşmıştır." denilerek teyit edildiğini, müvekkilinin davalı kuruma yaptığı itirazında da bahsettiği üzere, davalıların tasarımının tescil için aranan yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını içermediğini, davalıların tasarımında, müvekkili tasarımı ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olacak şekilde, sopalar ve birleştirme dişleri kullanılarak,

müvekkili tasarımının birebir üretim tekniğinin kullanıldığını, aynı olacak şekilde kumaş eklemelerin yapıldığını, tasarımların yan ve arka görünümünün müvekkili tasarımı ile aynı olduğunu, kullanılan minder ve tenteler, ön kapıda kullanılan pleksiglas parçaların tamamen benzer olduğunu, davalılar tasarımının ön kapısının müvekkili tasarımının küçültülmüş versiyonu olduğunu, fark olarak yalnızca iki adet camın eksiltildiğini, üzerindeki boşluk kaldırılarak, yani kapı büyütülerek,

ön yüzeye dahil edildiğini, küçük çıkıntıların eklendiğini, müvekkili tarafından ....) yapılan başvuru neticesinde, davaya da konu tasarımlardan biri lehine tescil kararının verildiğini, yapılan başvuru esnasında, davayla da aynı olacak şekilde yenilik ve ayırt edicilik unsurlarının incelendiğini, müvekkili tasarımının aynı Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yapılan incelemede de olduğu gibi bu kriterleri de sağlayarak tescil edildiğini ifade ederek, .... sayılı kararının iptaline, ... sıra numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevabında özetle; davacı vekilinin iddiasının aksine, itiraza konu ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen....sıra numaralı tasarımın, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle farklı tasarımlar olduğunu, başvuruya konu diğer davalı şirkete ait...sıra numaralı tasarımın itiraza gerekçe olarak gösterilen davacı şahsa ait .. sıra numaralı tasarıma nazaran görsellerden anlaşıldığı üzere yeni ve ayırt edici bir tasarım olduğunu ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı şahıs ve davalı şirket vekili cevabında özetle; bir köpek kulübesi tasarlamak istiyorsanız tabi ki zorunlu bir kısım görsel unsurların üründe yer alması gerektiğini, yapılacak değerlendirmenin de buna göre yapılmasının gerektiğini, iki ürünün tek benzer yönünün ahşap çatılı ev oluşu olduğunu, bunun dışında iki ürünün ne malzeme, ne renk ne de tasarım olarak hiçbir şekilde birbirine benzemediğini, müvekkilinin ürününün çatısının kenarları oval ve üçgenin açısı dik iken davacı ürününün tüm kenarlarının sivri olduğunu, açısının da daha yatay olduğunu, müvekkil çatısının kenarında bir çıkıntının yer aldığını,

davacı tasarımının çatısının yan direklerle birleştiğini, müvekkilinin çatısında yer alan çıkıntının davacı çatısında yer almadığını, müvekkili ürünün kapısının çatı ile bütünlük gösterdiğin, çatıya doğru daralarak bir dörtgen şeklinde devam ettiğini, davacı kapısının dikdörtgen olduğunu, tek kanadın açıldığını, müvekkili kapılarının ise ortadan açıldığını, dekoratif bir kapı kilidi ve yine dekoratif menteşeler ile zenginleştirildiğini, müvekkiline ait tasarımda kapıların cam olduğunu, camlarda uzun dekoratif hava deliklerinin bulunduğunu, davacı ürünün ön kısmının da çıtalı olduğunu, müvekkilinin kapısı ile benzemediğini,

müvekkilini kapılarını dörtgen ve yukarıya doğru uzadığını, davacı tarafın kapı tasarımının da tamamen farklı olduğunu, alt kısmının dikdörtgen olduğunu, kapının kemik tabela ile arasında kalan kısmının ise sabit ve pencere şeklinde yapıldığını, davacı ürünün üst kısmında bir kemik dekorunun bulunduğunu, bu dekora köpeğin adının yazıldığını, müvekkilinin ürününde kapıların çatıya kadar uzanması sebebiyle böyle bir isim alanının bulunmadığını, davacı ürününün ayaklarının bulunmadığını, yere düz olarak temas ettiğini, müvekkilinin ürününün alt kısmının kavisli ve dalgalı geldiğini, ürünün ayaklı bir ürün olduğunu,

müvekkilinin ürününün çatısının kenarları oval ve üçgenin açısı dik iken davacı ürününün tüm kenarlarının sivri olduğunu, açısının da daha yatay olduğunu, müvekkilini çatısının kenarında bir çıkıntının yer aldığını, davacı tasarımının çatısının yan direklerle birleştiğini, müvekkilinin çatışında yer alan çıkıntının davacı çatısında yer almadığını, müvekkilinin ürününün arkasında yer alan ahşap korkulukların çatıda ve ürünün gövde kısmında ayrı iki kısım olduğunu, davacı ürününde ise tek parça olduğunu, çatıya kadar uzandığını, davacı ürününün ayaklarının bulunmadığını, yere düz olarak temas ettiğini,

müvekkilinin ürününün alt kısmının kavisli ve dalgalı geldiğini, ürünün ayaklı bir ürün olduğunu, ürünün arka ızgara kısımlarının evrensel anonim tasarımlar olduğunu, seçenek özgürlüğünün düşük olduğunu, müvekkiline ait tasarım ile davacı tasarımının yan yüzeyi arasında ciddi farklar bulunduğunu, müvekkilinin ürününün iki çıta arasında kumaş gerdirme ile yapıldığını, davacı ürününde ise ahşaptan parmaklığın bulunduğunu, müvekkilinin ürününün ayakları nedeniyle ürünün yukarıda durduğunu, davacı ürününde ayağın bulunmadığını, bu nedenle de zemin yüzeyinin yer ile bir olduğunu,

müvekkiline ait tasarım ile davacının davaya konu tasarımı arasında benzerlik bulunmadığını, tek benzerliğin ürünlerin kulübe şeklinde olması olduğunu, ahşap köpek kulübesinin fikir olarak yeni bir fikir olmadığını, yapılan tasarımların farklılığının tasarımı yeni hale getirdiğini, bu şekilde bir çok ürününü piyasada yer aldığını, ahşap kulübelerin davacının tekelinde olmadığını, farklı tasarımlarda üretilmesinin mümkün olduğunu, Google arama motoruna köpek kulübesi yazıldığında binlerce ahşap ev şeklinde görselin çıktığını, müvekkiline ait 2022/002372 numaralı tasarımın yurt dışında da tescilli olduğunu,

taraflarınca tescil belgesinin dosyaya sunulduğunu ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açılmasını müteakip yargılamaya katılımı olan tarafların dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE

Dosya uyuşmazlık konuları hakkında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve rapor tanzim ettirilmiştir.

Davacı ve davalılar arasındaki uyuşmazlık, davaya konu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfının olup olmadığı,... kararının yerinde olup olmadığı, hükümsüzlük ile terkin şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

Celp olunan tescil dosyaları kapsamından davalıların .... sıra numaralı tasarım tescil sahibi olduğu beyan, tevsik ve müşahede olunmaktadır.

Davaya konu... sıra numaralı tasarım için davalı şirket tarafından 08/03/2021 tarihinde başvuruda bulunulduğu, başvurunun yayınına karar verildiği, ilana karşı davacının...sıra numaralı tasarımlarına dayanarak itirazda bulunduğu, ... sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği ve bunun üzerine işbu davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Toplanan delillere, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre;

Ayırt ediciliğe ilişkin olarak değinilmesi gereken husus, “Bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56/5 hükmü uyarınca; Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Öğretide, bilgilenmiş kullanıcının bir uzmanı ifade etmediği; ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir.

Aynı maddede (56/6); "Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

“Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır.

Uygulamada hemen her davada seçenek özgürlüğünün bulunmadığı bir savunma olarak ileri sürülmektedir. Sözgelimi, bir koltuğun koltuk gibi, bir tencerenin ise tencere gibi olması gerekmesi bunların seçenek özgürlüğü sunmadığı anlamına gelmez. Günümüzde her bir ürün için birbirinden farklı tasarımlar sunmak mümkündür.

Yukarıda belirtildiği gibi, bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olabilmesi için, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir fark olması gerekir.

Bilgilenmiş kullanıcı, kıyaslama yaparken ayrıntılar içerisinde boğulmamalı, iki tasarımın kendisinde uyandırdığı genel izlenime dikkat etmelidir. Bir tasarım diğerinden ayrıntıda bir çok farklılık içerse dahi, eğer genel izlenim benzerlik arz ediyorsa, söz konusu tasarım korunmayacaktır.

SEÇENEK ÖZGÜRLÜĞÜ

Köpek kulübesi tasarımını şekillendiren kriterler arasında, geleneksel formların baskınlığı, malzemenin olanak sağladığı form, köpek davranışları ve ölçüleri, moda olan diğer tasarımlar ve üretim kolaylığı gelmektedir. Dolayısıyla dava konusu köpek kulübesi tasarımında seçenek özgürlüğünün çok geniş olduğu anlaşılmıştır.

BİLGİLENMİŞ KULLANICI

Bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu tasarımı havi ürünün doğası ve görünümü hakkında bilgi sahibi olan ve daha önce o ürünü belli bir süre kullanmış, başka bir deyişle ürün hakkında deneyimi olan kişidir. Bu kişi bir tasarım uzmanı olmayıp, bilgilenmiş bir kullanıcıdır. Ürünün türüne göre bilgilenmiş kullanıcı, nihai tüketici olabileceği gibi ara tüketici de olabilir. Örneğin, bir mobilya takımı için ev hanımı, nihai tüketici olarak bilgilenmiş kullanıcı olabileceği gibi, otomobil yağını değiştirmeye yarayan bir huni için oto tamircisi de ara tüketici sıfatıyla bilgilenmiş kullanıcı kategorisine girecektir.

İşbu uyuşmazlıkta dava konusu köpek kulübesi olup, bu ürünü satın almak isteyen kişilerin bilgilenmiş kullanıcılar olduğu anlaşılmıştır.

Tasarımlar karşılaştırılırken tüm benzerlik ve farklılıkları saptanması gerektiği, değerlendirmenin ise tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözündeki genel izlenimi açısından yapılması gerektiği; genel izlenimi ... doğrultusunda ele alınması gerektiği; bütün kendisini oluşturan parçaların bir araya gelmesinden farklı bir şey olduğudur. Tasarımın, öncekilerden tamamen farklı olmasını beklemek yerinde bir davranış olmadığı; başka bir deyişle, tasarımın tüm özelliklerinin, öncekilerden farklı olması gerekmez.

...sıra numaralı tasarım ile ... sıra numaralı tasarım:

Dikey köşeleri yuvarlatılmış ızgara şeklinde delikli yapı, dışarıdan görülebilir dairesel bağlantı elemanları, kumaş üçgen çatı, tüm ön yüzü boyutlarında iki parçalı kapı, alt kısımda yer alan minder, kapının çatıya kadar uzanması, yan kısmın altında silindirik bir parçanın bulunmasının ortak özellikler olduğu; aralarında ... tasarımda kapının sol kanadının sabit olması, ön yüzünde köpek ismi tabelasının bulunması, ön ve arka kısmın yere kadar uzanması, çatının dışa sarkmaması, bağlantı elemanlarının ufak olması, kapıda da ızgara yapısının bulunması, köşelerin sivri olması, yan kısmında ızgara yapının olması,

alttaki silindirik parçanın daha ince olması, .. sıra numaralı tasarımda kenarların çatı gibi kumaş olması, ön kapıda 4 değil 2 parçanın olması ve bunlarda ızgara şeklinin bulunması, ön ve arka kısımda dalgalı formun olması ve bu form ile ayakların oluşması, ızgara sayısının daha az olması, çatının dışa taşması farklılıklarının bulunduğu; her iki tasarımın koyu renk açık renk kullanımının da farklı olduğu anlaşılmıştır.

Benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırdığı kanaatine varılmıştır.

... sıra numaralı tasarım ile... sıra numaralı tasarım:

Kumaş üçgen çatı ve kenarlar, ön kısımda bulunan kapı hariç aralarında bir benzerlik bulunmadığı; ızgara şeklindeki yapı, ön ve arka yüzün yere kadar uzanması, ön kapının dört parçadan oluşması, köpek isim tabelası, çatının dışarı taşmaması gibi farklılıkların mevcut olduğu;

Benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırdığı kanaatine varılmıştır.

... sıra numaralı tasarım ile ... sıra numaralı tasarım:

Kumaş üçgen çatı ve kenarlar, ön kısımda bulunan kapı, ayaklarla yerden yüksek olma hariç aralarında bir benzerlik bulunmadığı; ızgara şeklindeki yapı, ön ve arka yüzün yere kadar uzanması, ön kapının dört parçadan oluşması, ayakların şekli, köpek isim tabelası, çatının dışarı taşmaması gibi farklılıkların mevcut olduğu;

Benzerliklerin yanında farklılıkların, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurulduğunda, davalının tasarımına yenilik ve ayırt edici nitelik kazandırdığı kanaatine varılmıştır.

Neticede, dosya incelendiğinde, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından;

Dava konusu davalının.... numaralı tasarımın davacıya ait ...sıra numaralı tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, ... kararının yerinde olduğu ve iptali şartlarının oluşmadığı, hükümsüzlük ile terkin koşullarının oluşmadığı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığından, rapor doğrultusunda davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Kâtip Hâkim ... · ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır