Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/219 K.2022/247

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

DHMİ Genel Müdürlüğü'nün hizmet binası ile işletmekte olduğu havalimanlarındaki temizlik hizmetlerini ihale ettiğini, dava dışı ...'ın 01.11.2008-10.06.2019 tarihleri arasında Trabzon Havalimanında temizlik hizmetleri için davalı şirketlerde çalıştığını, dava dışı işçinin kıdem tazminatının ödenmesi için Trabzon Havalimanı Başmüdürlüğü'ne başvuruda bulunduğunu, Kurum tarafından dava dışı işçiye 27.06.2019 tarihinde damga vergisi dahil 31.392,23 TL ödeme yapıldığını,

yapılan ödeme nedeniyle rücu haklarının bulunduğunu beyan ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla 31.392,23 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Tem. San. Tic. Ltd. Şti. 06.08.2020 tarihli cevap dilekçesinde özetle;

Zaman aşımı ve yetki itirazında bulunduklarını, dava dışı işçinin müvekkili şirkette 01.01.2015-30.06.2015 tarihleri arasında çalıştığını, davacı kurum ile imzalanan hizmet alım sözleşmesinde kıdem tazminatından müvekkili şirketin sorumluluğuna dair düzenleme bulunmadığını, davacı İdare'nin ihaleye çıkarken hazırladığı yaklaşık maliyette yalnızca işçilerin ücretlerinin dahil edildiğini , İdari Şartnamenin "teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 25.maddesinde kıdem tazminatının sayılmadığını, 4857 sayılı İş Kanununun 112.

Maddesi gereğince kıdem tazminatının açıkça rücu edileceğine dair hüküm yoksa alt işverene rücu edilemeyeceğini, davacı işçinin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığının irdelenmesi gerektiğini, davacının faiz talebinin yerinde olmadığını, faiz niteliği ve faiz işletiliş tarihinin yanlış olduğunu, dava konusu alacak için dava tarihi itibariyle faiz hesaplanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalılar ... İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti., ... İnş. Tur. Nak. Tem. Ve Güv. Hiz. Ltd. Şti., ... Tem. Güv. Sist. Taş. İkr. Hiz. Turz. Dış. Tic. Ltd. Şti., ... Sağlık ve Sosyal Hiz. Med. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Gut. Tem. Hiz. Tic. ve San. A.Ş., ... End. Tem. Gıda İnş. Taah. Paz. San. ve Dış Ltd. Şti., Gen. ... Danışma Tem. Gıda. Halk. İliş. Taah. Paz. San. ve Dış Ltd. Şti., ...Hiz. Org. İnş. Taah. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Otomasyon Bilişim Hiz. Turz. Taş. Gıda San. Ltd Şti.'ne usulüne uygun tebligat çıkarılmasına rağmen davaya cevap vermedikleri gibi duruşmalara da katılmamışlardır.

MAHKEMENİN GEREKÇESİ

Dava, asıl işveren tarafından dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarının taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince davalı alt işverenden rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Tarafların bildirdiği deliler toplanmış; Arabuluculuk tutanağı, davacı ile davalı şirketler arasında, ihale sonrası yapılan hizmet alımına ilişkin sözleşme örnekleri, Ticaret Sicil Gazetesi örnekleri, dosya içerisine alınmış, dosya da bilirkişi incelemesi yaptırılmış, karar vermeye yeterli bulunmakla, hesap bilirkişisinin 08/06/2021 tarihli kök ve 15/12/2021 tarihli ek raporlarına mahkememizce itibar edilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; dava dışı işçi ...'ın Trabzon Hava Limanındaki çalışmasından ötürü emekliye ayrılması sebebiyle 01/11/2008-10/06/2019 davacı tarafından 27/06/2019 tarihinde ödenen 31.392,23-TL "Kıdem Tazminatı" (damga vergisi dahil) ödemesinin davalılardan rücun talep edip edemeyeceği, hangi tarafın veya tarafların ne oranda sorumlu olduklarına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri ve emsal yargı kararlar dikkate alınarak bir sonuca gidilmelidir.

Emsal Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 06.12.2021 tarih ve 2021/2215 Esas, 2021/1999 Karar, "...İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir.

Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatili ücreti, UBGT, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Öte yandan, davacı taraf ticari temerrüt faizi talep ettiği halde davalıların tüzel kişi tacir oldukları ve dolayısıyla aleyhine ticari faize hükmedilmesi gerektiği hususu gözetilmeden yasal faize hükmedilmesi hatalı olmuştur.

Bu durumda mahkemece, yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken iş mahkemesi dosyasında belirlenen alacak miktarları üzerinden ve ihbar tazminatı dışındaki alacak kalemleri yönünden davalıların yarı oranında sorumluluğunun belirlenerek faiz ve yargılama giderleri yönünden de aynı esasla hesaplama yapan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulması ve davacı lehine yasal faize hükmedilmesi doğru görülmemiştir..." şeklinde kararı mevcuttur.

Emsal Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 04/10/2021 gün ve 2021/556 esas, 2021/550 karar "...Öte yandan, işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılan dava, davalı yüklenicilere ihbar edilmemiştir.

İşçi lehine sonuçlanan karara istinaden başlatılan icra takibinde de davalılar gösterilmediğine göre, dava dilekçesinde talep edilen miktar yönünden dava tarihinden, ıslahla artırılan miktar yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmekle beraber, her bir davalının sorumlu olduğu miktarın ne kadarına dava, ne kadarına ıslah tarihinden itibaren faiz işleyeceğinin de ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, kıdem tazminatı yönünden davalı yüklenicilerin iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak sorumlu olduğu, ihbar tazminatından davalı son yüklenici ... Seyahat Tur. San. ve Dış Tic. Ltd.

Şti. sorumlu olduğu gözetilerek dava ve ıslah tarihi itibarıyla her bir davalının sorumlu olduğu miktarların ayrı ayrı belirlenerek bu hususta alınacak bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir..." şeklinde kararı mevcuttur.

Emsal Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 11/10/2021 gün2021/5092 Esas, 2021/747Karar "... Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar..." şeklinde kararı mevcuttur.

Emsal Akara BAM 4. Hukuk Dairesinin 17/02/2021 gün 2019/ 132Esas, 2021/ 334Karar "...6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesi gereğince muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. Dava konusu olayda davacının, davalı ... Oto....A.Ş.'yi dava tarihinden önce temerrüde düşürdüğü iddia ve ispat edilemediğine göre, mahkemece alacak miktarına dava tarihi yerine ödeme tarihinden itibaren faiz yürütülmesi usul ve yasaya uygun bulunmamıştır. Bu nedenle adı geçen davalının faiz başlangıcına yönelik istinaf talebi yerinde görülmüştür.

Ne var ki bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden ilk derece mahkemesine ait kararın "1" numaralı bendinin, faiz başlangıcı yönünden düzeltilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur..."şeklinde kararı mevcuttur.

Toplanan delillere göre; Dava; davacı idare ile davalı yükleniciler arasında hizmet alım ihalesine ilişkin akdedilen sözleşme kapsamında çalışan dava dışı yüklenici işçisine idarece ödenen tutarın davalı yüklenicilerden rücuen tahsili istemlidir.

Davacı, davalı yükleniciler nezdinde çalışan dava dışı işçiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında ödediği tutarı davalı yüklenicilerden sözleşme kapsamında rücuen tahsilini talep etmektedir.

Davalı ... Tem. San. Tic. Ltd. Şti. akdedilen sözleşmede kıdem tazminatının teklif fiyata dahil giderler içerisinde yer almadığından bahisle talep edilemeyeceğini belirtilerek davanın reddini dilemiştir. Diğer davalıların ise cevap dilekçesi vermemişler ve davayı takip etmemişlerdir.

Yanlar arasında akdedilen hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12.maddesinde; “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici

(a) İşlerin yürütülmesine, tamamlanmasına ve işlerde olabilecek kusurların düzeltilmesine ilişkin olarak bütün kanun, KHK, tüzük, yönetmelik, kararname, genelge, tebliğ ve diğer ilgili mevzuata,

(b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” denilmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2.maddesinde “…asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” ifadesine yer verilmiştir..

Bu nokta da 4857 sayılı İş Kanunu gereğince yüklenicilerin nezdinde çalıştırdığı işçilere karşı işçilik alacaklarını ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyerek davacı idarenin dava dışı işçiye ödemek durumunda kaldığı işçilik alacaklarının davalılardan akdi ilişki, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri çerçevesinde talep edebileceği, bununla birlikte müteselsil sorumlular arasındaki iç ilişki, Türk Borçlar Kanunu’nun 62.maddesinde düzenlenmiş olup alt işverenin işçisinin alacağını ödeyen asıl işverenin, ödediği bu miktarın tümünü ya da bir kısmını alt işverene rücu hakkı bulunduğunda, kendine düşenden fazlasını ödemiş olduğu kabul edileceğinden işçiye yaptığı fazla ödemeyi, alt işverenden isteyebilmesi mümkündür.

Davaya konu olayda davacının işçiye ödediği kıdem tazminatı 10 yıl 7 ay 9 gün için toplam bürüt 31.392,23 TL olduğu belirlidir. Bu nedenle rücu için talep edebileceği toplam tutarın işçiye ödenen tutar kadar olmalıdır. Dava dışı işçinin toplam çalışma süresinin 3850 güne tekabül ettiği, buna karşılık İşçiye 31.392,23 TL kıdem tazminatının ödendiği belirlidir.

Buna göre birlikişi raporunda da belirtildiği üzere, dava dışı işçinin, davalı şirketlerin alt işveren olduğu sözleşme çerçevesinde davacıya ait işyerinde çalışmış olup, hizmet alım sözleşmesine göre de sorumluluk alt işverenlere ait olduğundan davacının ödediği "Kıdem tazminatı ve diğer fer'ileri yönünden" hesap edilen tüm alacağından davalılardan talep edebileceği anlaşılmaktadır. Bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada; dava dışı işçinin, davalı ... İnşaat Taah. Tic. Ltd.

Şti. bünyesinde 1 yıl 2 ay (420 gün) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850 x 420 = 3.424,60TL, ... İnş. Tur. Nak. Tem. Ve Güv. Hiz. Ltd. Şti bünyesinde 4 ay (120 gün) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850 x 120 = 978,45 TL, ... Tem. Güv. Sist. Taş. İkr. Hiz. Turz. Dış Tic. Ltdi. Şti. & ... Gut Tem. Hiz. Tic. Ve San. A.Ş. Ortaklığı bünyesinde 2 yıl 8 ay ( 960 gün) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850 x 960 = 7.827,67 TL, ...

Sağlık ve Sosyal Hiz. Med. Tem. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Bünyesinde 2 yıl (720 gün ) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850x 720 = 5.870,75 TL, ... Temizleme San. Tic. Ltd. Şti. Bünyesinde 6 ay ( 180 gün ) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850x 180 = 1.467, 68 TL, ... End. Tem. Gıda İnş. Taah. Paz. San. ve Dış Ltd. Şti bünyesinde 6 ay (180 gün ) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850x 180 = 1.467, 68 TL, ... ... Danışma Tem. Gıda Halk.İliş.

Taah. Paz. San. ve Dış Ltd.Şti. bünyesinde 1 yıl (360 gün ) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850 x 360= 2.935,37 TL, ...Hiz. Org. İnş. Taah. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde 2 yıl (720 gün ) çalıştığı, buna göre oranlamanın 720 x 31.392, 23 / 3850 = 5. 870,75 TL, ... Otomasyon Bilişim Hiz. Turz. Taş. Gıda San. Ltd.

Şti. bünyesinde 6 ay 10 gün (190 gün ) çalıştığı, buna göre oranlamanın 31.392,23 / 3850x190= 1.549,22 TL'sı oranında davacının davalılardan alacaklı olduğu hüküm kurmaya elverişli denetime açık bilirkişi raporu ile anlaşıldığı, rücu hakkı, başkasına ait bir borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeye yönelik tazminat niteliğinde bir talep hakkı olduğundan davacı tarafından ödenen tüm bedel üzerinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, dava tarihi itibari ile (Ankara Bam 4. HD 2019/132 E, 2021/334 K, sayılı ilamı) davalıdan avans faizi ile tahsiline karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

DAVACI YARGILAMA GİDERLERİ

Peşin Harç 536,11 TL Başvurma Harcı 54,40 TL Vekalet Harcı 7,80 TL Tebligat ve Müzekkere giderleri 1.033,70 TL Bilirkişi ücreti 1.050,00 TL

TOPLAM 2.682,01 TL