Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/677 K.2023/60

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA; Davacı dava dilekçesinde özetle; Sahibi bulunduğu ... Tarım Ticaret İnş. Ltd. Şti. adına ... Bankasından almış olduğu ve ekte numaraları sunmuş olduğu çekleri kaybettiğinden dolayı çeklerin iptali talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava hasımsız olarak açılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; TTK.nun 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757 md. vd. maddeleri gereğince açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

6102 sayılı TTK 757 madde hükmünde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenlemede iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. TTK.

758 madde hükmünde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine halinde iade davası için uygun bir süre verir. Verilen süre içinde dava açılmazsa mahkeme muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. TTK 759 madde hükmünde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

Kıymetli evrakın iptali isteminde bulunan kişi poliçe elindeyken ziyaa uğradığını inandırıcı delillerle ispatlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Poliçe ile ilgili yapılan bu düzenlemeler TTK 818/1.fıkra (s) bendinde yapılan düzenleme uyarınca çek hakkında da uygulanır.

Kıymetli evrak iptali veya çekin zayii edilmesi nedeniyle iptalini talep etme hakkı TTK 757 madde hükmünde yapılan açık düzenleme uyarınca kıymetli evrak (bono, poliçe, çek) elinden çıkan kişi yani yetkili hamil bu davayı açma hakkına sahiptir. Ödemeyi yapması nedeniyle çek eline geçen keşideci yetkili hamil olarak kabul edilemez.

Bu nedenle haricen yaptığı ödeme nedeniyle verdiği çeki geri alan ve bu sırada çeki zayii eden keşideci kaybettiği çekin iptali için zayii nedeniyle iptal davası açamaz.eşidecinin ödeme nedeniyle çeki geri alması durumunda alacaklı ve borçlu sıfatı birleşir ve çekten kaynaklanan hak sona erer.

Yargıtay yerleşik uygulaması da bu yöndedir (Yargıtay 11. H.D.23/06/2014, 2014/6252 E, 2014/11909 K; 11 H.D.14/01/2015, 2014/14490 E, 2015/283 K. 01/06/2016, 2015/11491 E, 2016/6040 K; 20/04/2016, 2016/9918 E, 2016/4430 K; 25/04/2018 tarih 2016/9861 E, 2018/3112 K; Ankara BAM 22. HD, 25/10/2019, 2019/1645 E, 2019/1674 K)).TTK'nun 651. maddesinde "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir," hükmü bulunmaktadır.

Boş çek yaprağı hamilinin iradesi dışında elinden çıkması halinde, henüz kıymetli evraktan söz edilemeyeceğinden zayi nedeniyle iptal davası açmada hukuki yarar olmadığı gibi TTK'nun 818/S maddesi yollamasıyla aynı Yasa'nın 757 ve devamı maddeleri gereğince çek keşide eden tarafından çekin zayi nedeni ile iptali istenemeyeceği, TTK'nun 757 maddesi gereğince zayi nedeniyle iptal isteminde bulunma yetkisi hamile ait olup keşidecisinin iptal isteme hakkı bulunmadığından; HMK'nın 1bulunma yetkisi hamile ait olup keşidecisinin iptal isteme hakkı bulunmadığından davanın reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

Hakim ... · ¸[e-imzalıdır]