Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/462 K.2021/818

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda; Dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE İSTEK

Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı ile davalı arasında akdedilen 15.10.2014 tarihli sözleşmeye istinaden, Ingersoll Rand marka DM 50 E tipindeki kaya delici makinenin satımı hususunda tarafların anlaşmış olduğunu, müvekkil firmaya teslim edilen sözleşme konusu makinede kısa sürede birçok arıza ortaya çıktığım, bu nedenle şantiyede çalıştıramadığım ve maddi zarara uğradığını, sözleşmenin “Makinelerin garanti süresi” başlıklı 8. Maddesinde, sözleşme tarihinden başlamak üzere 2 ay süreyle anza bakımları davalı tarafa ait olduğu,

sözleşme konusu makinedeki anzalann davalı tarafa bildirilmesine rağmen onanm yapılmadığı, 28.11.2014 tarihinde şantiye sahasına getirilen servisin yaptığı incelemede, “Makinenin hararet nedeniyle çalışmadığını, turbonun çok kızardığını, kompresörün arka kapaktan yağ kaçırdığım, motorun üst kapaktan yağ attığım, gergi zincirlerinin ayar tutmadığım, hidro pompa ayar valfınin ayar tutmadığını, otomotik tij değiştirme borusunun eğri olduğunu, toz emme sisteminin çalışmadığının tespit edildiğini ve tutanak altına alındığını, bu tutanağa istinaden Aliağa ...

Noterliğinin 11.12.2014 tarih, 9462 yevmiye no.lu ihtarnamesi gönderildiği ve bu anzalann giderilmesinin talep ve ihtar edildiğini, işbu ihtarnamelere cevap verilmediği gibi arızaların da giderilmediğini, davalı tarafça yapılan görüşmeler neticesinde davalının kusurunu kabul ederek makineyi kendilerine iade etmelerini, makinenin satılıp o tarihe kadar müvekkilinin yapmış olduğu ödemeleri iade edeceklerini taahhüt ettiğini, bunun üzerine söz konusu makinenin 02.04.2015 tarihinde tutanak karşılığı davalı tarafa gönderildiğini,

nakit ve çek olarak müvekkilce yapılan toplam 313.500,00 TL ödeme ve yükümlülüklerin yerine getirilmediği için haklı şekilde ödenmeyen ve davalı tarafından kötüniyetla yazdırılan 25.12.2014 tarihli, 168.500,00 TL tutarındaki çek göz önünde bulundurulduğunda müvekkili firmanın maddi ve manevi anlamda davalı tarafından telafisi imkansız zararlara uğratıldığını, davalıya yapılan 15.10.2014 tarihli 25.000,00-TL nakit, 22.10.2014 tarihli 120.000,00-TL çek, 25.11.2014 tarihli 168.500,00-TL çek olmak üzere toplam 313.500,00-TL tutarındaki ödemenin, ödeme tarihlerinden başlayacak ticari faizleri ile birlikte müvekkiline iadesine,

davalı tarafın yükmlülüklerini yerine getirmediği için ödenmeyen ve konusuz kalan 25.12.2014 tarihli 168.500,00-TL tutarındaki çekin müvekkiline iade edilmek suretiyle teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle.

Taraflara arasında 15.10.2014 tarihli satış sözleşmesi ile Ingersoll Rand marka DM 50 E tipindeki kaya delici makinenin davacı tarafa satıp teslim etme ve davacının da satış bedelini 25.000,00 TL’yi sözleşme tarihinde, bakiyeyi de 22.10.2014 tarihli ve 120.000,00 TL bedelli, 25.11.2014 tarihli 168.500,00 TL bedelli, 25.12.2014 tarihli 168.500,00 TL bedelli toplam üç adet çekle ödemeyi kabul ettiğini, davacı tarafın müvekkiline ...

Hatay/İZMİR şubesinin 24134 numaralı 2210.2014 tarihli ve 120.000,00 TL bedelli, aynı şubenin 24139 numaralı 25.11.2014 tarihli, 168.500.00-TL bedelli, aym şubenin 24140 numaralı 25.12.2014 tarihli 168.500,00 TL bedelli çekleri verdiğini, ancak bu çeklerden 22.10.2014 tarihli ve 120.000,00 TL bedelli ve 25.11.2014 tarihli, 168.500,00-TL bedelli çeklerin bankaya ibraz edildiğini, karşılıksız olması nedeniyle tahsil edilemediğini, bunun üzerine sözleşmenin “Çeklerin Koşullar” başlıklı 10. Maddesinde düzenlendiği üzere, çek bedellerinin ödenmemesi nedeniyle aracın satışı işlemi yerine kira ilişkisine döndüğünü,

bunun neticesinde karşılıksız çekler İle 25.12.2014 tarihli 168.500,00 TL bedelli çekin davacı yana iade edildiğini, davacı yanca ilk iki çekin ödenmemesini müteakip de kendince bu çekleri ödemekten imtina etmek için asılsız ayıp tespitlerinde bulunduğunu, ayıplan kabul etmenin mümkün olmadığını, dava konusu edilen makinenin davacı tarafça sözleşme gereği ücreti mukabil kiralık olarak kullanıldığını akabinde müvekkilince teslim alındığım, bu teslimatın davacının iddia ettiği anlamda iade olmadığını, kira süresinin (4 ay) dolması nedeniyle müvekkile teslim edildiğini, çeklerin davacı tarafa iade edildiğini,

nakit olarak alınan 25.000 TL'nin kira bedeline sayıldığım, davacı tarafın ihtarnamelerine karşılık Yenimahalle 3. yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiğini, davacı yanın makineyi kullanamamasının sebebinin makinede müvekkilden sadır bir ayıbın değil, kendi kusurundan kaynaklı kullanıcı hatası ve gerekli akaryakıt ve uzman personelin temin edilemediğinden kullanılamadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

-Satış sözleşmesi -Davacı şirketin ticari defter kayıtları -Dava konusu çek ile ilgili ....cevabi yazısı -Hesap ekstreleri ve bilirkişi raporları

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında tanzim edilen iş makinesi satış sözleşmesine istinaden davacının davalıdan satın aldığı makinenin arızalı ve ayıplı olduğu iddiasıyla ödenen bedel ve verilen çeklerin iadesi talebi konularına ilişkin olduğu anlaşıldı. Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı şirketin hesabının bulunduğu .... Hatay Şubesinden hesap hareketlerine ilişkin hesap ekstreleri celp edildikten ve taraf delilleri toplandıktan sonra makine mühendisi ve borçlar mevzuatında nitelikli hesaplama konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmış, dosyamıza sunulan 1.bilirkişi heyeti raporunda özetle;

dosyada mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde, “gizli ayıplı mal” iddiası ispatianamamış olup, dolayısıyla, davacı tarafından belirtilen anzaların, makinenin mutat kullanımından kaynaklandığını kabul edildiğine, satış sözleşmesi tarihi olan 15.10.2014’den itibaren, dosya kapsamındaki İlk servis tutanağında belirtilen söz konusu arızalann davalı tarafa bildirildiği 11.12,2014 tarihli ihtarname tarihine kadar davacı .... TAŞIMACILIK TURİZM İNŞAAT GIDA TEKSTİL SAN. VE TİC. LTD.

ŞTÎ.’nin kira bedelinden sorumlu olduğu, detayları yukarıda açıklandığı üzere, 15.10.2014 ile 11.12.2014 tarihleri arası toplam 57 günlük kira bedelinin 89.680,00-TL (KDV dahil) olduğuna, dosya kapsamında yapılan ödemelere ilişkin herhangi bir belge olmadığı, sözleşmenin akdedildiği tarihte davacı tarafın davalıya ödediği 25.000,00-TL bedelin tarafların kabulünde olduğu, iddia edilen diğer ödemelere ilişkin herhangi bir belgenin dosya münderecatmda bulunmadığı,

bu nedenle mahkemeniz kanaati doğrultusunda hesaplanacak iade bedelinden kira bedelinin mahsubu İle bakiye tutarın davalıdan alınarak davacı yana iadesine (89.680,00-TL - 25.000,00-TL = 64.680,00-TL), davacı .... Taşımacılık Turizm inşaat Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından davalı tarafa yönelik, Aliağa ....

Noterliğinin 11.12.2014 tarih ve 09462 yevmiye numaralı ihtarnamesinin tebliğ tarihinde davalı yanın temerrüt tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği ancak dosya kapsamında tebliğ tarihinin yer almadığı, bu nedenle temerrüt tarihinin tespit edilemediği, 25.12.2014 tarihli, 168.500,00-TL tutarındaki çekin, taraflar arasındaki ödeme ve sorumluluk tutarlarının mahsuplaşması neticesine göre, davacı yana iade edilmesine ya da davacı yanın borçlu olmadığının tespitine karar verilebileceği mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin gerekçeli itirazları doğrultusunda alınan ek raporda ise özetle. Aliağa .... Noterliğinin 11.12.2014 tarihli 9462 nolu ihtarnamenin davalı tarafa tebliğ edildiğine dair tebliğ mazbatası sureti dosyaya davacı tarafından ibraz edilmiştir.

Bu durumda davalı tarafın bu ihtara ilişkin olarak bilirkişi raporuna yönelttiği itirazın dayanağı bulunmadığından kök raporu bu yönden değiştirmeyi gerektiren bir hususun bulunmadığı, çeklerin davacıya gönderildiğine dair delil olarak dosyaya sunulan ... gönderi belgelerinin içeriğinde hangi belgelerin bulunduğu yazılı olmadığından bu gönderi içeriğinde davaya konu 25.12.2014 keşide tarihli 24140 seri nolu 168.500,00 TL bedelli çekin bulunduğunun tespit edilemediği,

bu nedenle bu gönderi belgesinin anılan çekin iade edildiğine dair delil olamayacağı, Vakıfbanktan gelen 08.04.2019 tarihli cevabi yazı da durumda bir değişiklik sağlamadığından bu nedenlerle kök raporu bu yönden değiştirmeyi gerektiren bir hususun bulunmadığı, davacının ödeme belgesi olduğunu ileri sürdüğü...Bankasından alındığı belirtilen 28.11.2014 tarihli 60.000,00 TL tutarlı hesaba ödeme belgesi ile ...’tan 28.11.2014 tarihinde gönderici ... Taşımacılık Ltd.

Şti., Alıcısı ...olan 168.500,00 TL tutarlı EFT belgeleri asılları olmayıp suretten ibarettir, ilgili bankalardan asılları ve karşı hesaba kayıt durumları araştırılarak gerçekliğinin tespiti gerekmekle birlikte; bu belgelerin gerçekliligi kabul/veya tespit edildiği durumda; tarafların ödendiği konusunda ihtilafı olmayan nakit olarak ödenen 25.000,00 TL ile birlikte 28.11.2014 tarihli 60.000,00 TL havale (+) 28.11.2014 tarihli 168.500,00 TL EFT toplamı 253.500 TL ödemeden kök raporda belirlenen 89.680,00 TL kira bedeli düşüldüğünde bakiye 163.820,00 TL’nin davacıya iadesinin gerekeceği belirtilmiştir.

1.Bilirkişi heyetinden taraf itirazları çerçevesinde temin edilen 2.ek raporda ise özetle; tarafların itirazları ve dosyaya ibraz edilen belgelerin incelenmesi sonucunda 60.000,00-TL ve 168.500,00-TL ödemelerin davacı tarafından davalı tarafa yapıldığının tespiti halinde bakiye 163.820,00-TL'nin davacıya iadesi gerektiği, bu miktarların ödenmediğinin tespiti halinde ise davacının dava konusu alacak miktarı yönünden talebinin haklı olmadığı mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi heyeti 2.ek raporu gözetilerek ek raporda bahse konu ödeme belgelerinin ve davacı şirkete ait ...

T.A.O.Hatay/İzmir şubesi ile Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.'den hesap ekstrelerinin celbinden sonra bilirkişi heyetinden davacı tarafın iade edilen dava konusu makineyi iade tarihine kadar kullanımı sonrasında mahsubu gereken 89.680,00-TL ödemenin mahsubundan sonra dava konusu ödemelerin davacıya iadesi yönünden 2.ek raporda yer alan tespit ile asıl ve 1.ek raporunda yer alan tespit ve değerlendirmelere yönelik olarak itirazları karşılar mahiyette 3.ek bilirkişi raporu temin edilmiş, sunulan 3.ek raporda özetle;

davalının da ikrarında olan 25.000,00-TL ödeme ile birlikte davacının 28/11/2014 tarihinde 60.000,00-TL ve 168.500,00-TL olmak üzere toplam 235.500,00-TL ödeme yapıldığının ispatlandığı, uyuşmazlığa konu makine davalıya iade edildiğinden anılan toplam ödeme miktarından kök raporda tespit edilen 89.680,00-TL kira bedeli düşüldüğünde bakiye 163.820,00-TL'nin davacıya iadesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

Mahkememizce taraf vekillerinin gerekçeli itirazları ve dosya kapsamı birlikte dikkate alınarak farklı bir bilirkişi heyetinden yeniden rapor alınmış, dosyamıza sunulan Mahkeme tarafından ..., İzmir (Hatay) şubesine yazılan 19.06.2019 tarihli müzekkereye verilen 24.06.2019 tarihli ve 706 nolu cevapta yer alan ödemenin ...

İzmir Alsancak Şubesi kaşeli olup kime ait olduğu tespit edilemeyen iki ayrı ıslak imza taşıyan “Hesap Hareketleri” isimli belgeye konu ödemeler ile örtüştüğü, bu açıklamalar ışığında, davacı alıcı şirket tarafından davalı satıcıya 28.11.2014 tarihinde 60.000,00-TL, ve 28.11.2014 tarihinde 168.500,00-TL olmak üzere toplam 228.500,00-TL EFT yoluyla ödeme yapıldığının tespit edildiğini, sözleşmenin imzalandığı 15.10.2014 tarihinde davacı alıcı şirket tarafından davalı satıcıya 25.000-TL nakit ödeme yapıldığı yönündeki davacı iddiasının davalının cevap dilekçesinde muaraza konusu yapılmadığını,

davacı tarafından davalıya yapılan toplam ödeme bedeli 228.500,00-TL + 25.000,00-TL = 253.500,00-TL olarak tespit edildiğini, toplam Sözleşme bedeli olan 25.000,00-TL + 120.000,00-TL + 168.500,00-TL + 168.500,00-TL = 482.000,00-TL tam, eksiksiz ve zamanında ödenmediğini, davalı satıcının, bakiye Sözleşme bedeli alacağının 229.000,00-TL olduğunu, sözleşmenin 10. Maddesinde düzenlenen “ÇEK BEDELLERİNİN ÖDENMEDİĞİ TAKDİRDE” şeklinde ifade edilen şartın gerçeklemediği açık olduğunu,

Sözleşmenin 10. Maddesinde düzenlenen şartın gerçekleşmemesi nedeniyle Sözleşmenin bir satış sözleşmesinden kira sözleşmesine dönüştüğü (tahvili) iddiasının sübuta ermediği belirtilmiştir.

Bu durumda, satış sözleşmesinde satıcının malın mülkiyetini geçirme ediminden bağımsız olmayan garanti taahhüdünün sona ermediğinin, varlığını sürdürdüğünün kabul edilmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu itibariyle kira hukukundan kaynaklı uyuşmazlıkta nitelikli hesaplama yapabilecek bilirkişinin atanması konusunda takdirin mahkemeye ait olduğunu belirtmişlerdir.

2.bilirkişi heyeti raporuna yönelik taraf itirazları ve asıl rapor ile önceki bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesini teminen alınan ek raporda ise özetle; sözleşmenin kira akdine döndüğü varsayımı üzerinden hareket edildiğinde Davacı tarafından fazladan yapılan 93.000,00 TL’nin Davalı tarafından Davacıya iadesi gerekeceği, Sözleşmeden dönüldüğü varsayımı üzerinden hareket edildiğinde ise: Sözleşmenin haklı nedenle feshi talebi yönünden.

Davacı alıcı iş makinasını 02.04.2015 tarihinde Davalı satıcıya iade etmekle dönme yönündeki yenilik doğuran hakkını kullanmış bulunduğundan, Sözleşmenin haklı nedenle feshini Sayın Mahkemeden talebinin konusuz kaldığı, İş makinasının Davalıya iadesi talebi yönünden.

Davacı alıcı, dava konusu INGERSOLL RAND marka, DM 50 E tipinde, 571856 şase nolu, 3713198 motor nolu, 1999 model kaya delici iş makinasını 02.04.2015 tarihinde Davalı satıcıya iade ettiğinden iş makinasının Davalı satıcıya iadesi talebinin konusuz kaldığı, 313.000,00 TL’nin iadesi talebi yönünden.

Davacı tarafından Davalıya yapılan 253.000,00 TL’nin Davalı satıcı tarafından Davacı alıcıya iadesi gerekeceği, 313.000,00 TL’nin faizinin iadesi talebi yönünden; dönmeye dair irade beyanının karşı tarafa ulaşması ile dönme sonuçları kendiliğinden doğacağından, artık iade borcunun muaccel hale geleceği, muaccel bir borcun borçlusunun ancak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşeceğinden ve dava dosyasında Davacının Davalıyı iade borcu bakımından temerrüde düşürmek maksadıyla TTK m. 18/3 dairesinde mevsuf şekli haiz halde ihtar ettiğini tevsike yarayan bir belgeye tesadüf edilmediğinden,

Davacının dava tarihinden önceki süre için faiz talebinin kabulünün Heyetimizce olanaklı görülmediği, bir an için faiz talebinin kabul edilebileceği düşünüldüğünde, faiz türü/oranı bakımından, Davacı ticari faiz talep etmekle birlikte iade yükümlülüğünün ticari bir iş olmayıp kanundan doğan bir yükümlülük olması nedeniyle, 3095 sayılı Kanun dairesinde yasal faize hükmedilmesinin söz konusu olacağı, 25.12.2014 tarihli ve 168.500,00 TL bedeli haiz çekin iadesi talebi yönünden.

Davacının 25.11.2014 tarih ve 24139 seri nolu çekin bedelini 28.11.2014 tarihli EFT ile Davalıya ödediği dosya kapsamından anlaşıldığı, ilaveten ...

Hatay/İzmir Şubesinin 08.04.2019 tarihli cevabi yazısı ekinde sunulan çek fotokopisinden anlaşılabildiği kadarıyla çekin arka tarafında dört (4) adet ciro işleminin tespit edildiği, çekin en son hamil tarafından bankaya (takas merkezine) ibrazı ile çekin karşılıksız işlemi gördüğü, tamamen karşılıksız işlemi gören çekin Çek Kanunu m. 3/5 gereğince ön ve arka yüzünün birer fotokopisinin Banka tarafından saklanması, aslının ise hamiline iadesi gerekeceği, dolayısıyla çekin keşideci olan Davacıya iadesi söz konusu olamayacağı, bu nedenle çekin iadesini talebi bakımından davacının hukuki yararının bulunmadığı mütala edilmiştir.

Bu bağlamda, yapılan yargılama tüm dosya kapsamına göre; davacı Şirket ile davalı arasında imzalanan 15/10/2014 tarihli sözleşme gereğince sözleşme konusu kaya delici makinenin davacıya satımının kararlaştırıldığı, dosyamıza sunulan ve Mahkememiz'ce de denetime elverişli görülmekle birlikte kısmen benimsenen 2.bilirkişi heyeti ek raporu dikkate alındığında; taraflar arasındaki sözleşmenin 10.m. gereğince dava konusu iş makinesinin satım bedeline karşılık olarak keşide edilen çekler tamamen ödenmediğinden,

taraflar arasındaki hukuki ilişkide davalı satıcının davacı alıcıdan talep edebileceği miktarın aylık 40.000,00-TL kira bedeli üzerinden 4 aylık kira bedeli olacağı, davacı alıcının davalı satıcıya 160.000,00-TL kira bedelini ödemekle yükümlü olup sözkonusu miktarın davacının ayıplı olduğu toplanan deliller ile sabit olan makinenin kendisine satımı nedeni ile istirdaden talep edebilecği miktardan mahsubu gerekecği,bu durumda ise;

davacının davalıya yaptığı sabit ve tarafların kabulünde olan toplam 253.000,00-TL ödeme miktarından 160,000,00-TL ödemenin mahsubu halinde davacının davalıdan 93.000,00-TL ödemenin fuzulen yapıldığı kanıtlanmakla istirdadını talep edebileceği, ancak ek raporda belirtilen 93.000,00-TL miktarındaki ödemeden satım sözleşmesinin 8/2.maddesinde yer alan;

" Makinanın Nakliye bedelleri Alıcı Firma tarafından karşılanacaktır" düzenlemesi gereğince davacı alıcının sorumluluğunda olduğu halde davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 01/06/2015 tarihli fatura ile davacı yerine ödendiği sabit olan 11.000,00-TL'nin de davacı alacağından mahsubu ile davacı alıcı lehine istirdat isteminin kısmen kabulü gerektiği anlaşılmakla; davanın kısmen kabulü ile; dava konusu (93.000,00-TL-11.000,00-TL) 82.000,00-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacının sözleşmenin fesih talebi yönünden satıma konu iş makinesinin davalı alıcıya iade edilmekle;

konusuz kaldığından fesih talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, yine dava konusu iş makinesinin dosyaya sunulan deliller ile 02/04/2015 tarihinde davalı satıcıya iade edildiği anlaşılmakla; bahse konu talep hakkında konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu 25/12/2014 tarihli ve 168.500,00-TL bedelli çekin iadesi talebi yönünden ise; anılan çekin ibrazı sonucunda karşılıksız şerhi konulduğu ve 5941 sayılı Çek Kanununun 3/5.m. gereğince karşılıksız işleminden sonra çek aslının ibraz eden çek hamiline iadesi, çekin ön ve arka yüzünün bankada saklanmasının yasal zorunluluk olduğu dikkate alındığında;

bahse konu talebe ilişkin dava şartı niteliğindeki hukuki yarar mevcut olmadığından, talebin HMK 114/1-h ve 115/2 m.gereğince usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

YARGILAMA GİDERİ DÖKÜMÜ

1- Posta ve davetiye gideri : 317,30-TL 2- Bilirkişi gideri :6.500,00-TL

TOPLAM :+6.817,30-TL