Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1 K.2024/194

Davacı tarafından davalı hakkında açılan menfi tespit davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacının zilyedi ve meşru hamili olduğu .... Şubesinin .... İban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen, ... numaralı, 250.000,00 TL bedelli, 30/12/2021 keşide tarihli çekin kargoda kaybolduğunu, davacı tarafından ....

Esas nolu dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çek iptali davasında ödeme yasağı konulduğunu, 30/12/2021 tarihinde davalının dava konusu çeki bankaya ibraz ettiğini, ödeme yasağı sebebiyle çek bedelinin ödenmediğini, davalının çek iptali davasına müdahale talebinde bulunduğunu, dava konusu çek kargoda kaybolduktan sonra kötü niyetli cirolar yapıldığını ve bankaya bu şekilde ibraz edildiğini, ciro silsilesinde kopukluk bulunduğunu, 250.000,00 TL tutarındaki 1 çekin 4-5 gün içerisinde 3 defa ciro edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

davacı ile keşidecinin ciro silsilesinde bulunan cirantalarla hiçbir ticari faaliyette bulunmadığını, cirantalardan ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 13/09/2021, ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ise 20/09/2021 tarihinde kurulduğunu ileri sürerek davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine çekin istirdatına, davacının meşru hamil olduğunun tespitine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davalının iyi niyetli meşru hamil olduğunu, dava konusu çeki faturalı para alacağına karşılık çekin arkasında cirosu bulunan ... Malz. Elekt. Hırd. Metal San. ve Tic Ltd. Şti.'den ciro ile aldığını, davalının 4. sırada cirosunun bulunduğunu, davalının çekin kayıp olduğu iddiası ile hiçbir bilgisinin ve sorumluluğunun bulunmadığını, davalının çeki fatura alacağına karşılık ticari defterlerine de kaydedildiğini savunarak davanın reddine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... tarihsiz cevabi yazı ile dava konusu çekin davalının vekili tarafından ibraz edildiğini bildirmiştir. 12/04/2022 tarihli celsenin 5 numaralı ara kararı ile davacı vekiline dava konusu çekin iddia edildiği gibi kargoya verildiğini ispatlar belgeleri sunmak üzere iki hafta kesin süre verilmesine karar verilmiş, davacı vekili 26/04/2022 tarihli dilekçesi ekinde ... 07/01/2022 tarihli gönderi içeriği tarafımızca bilinmeyen ... fatura numaralı ... varışlı kargo henüz alıcı adresine teslim edilememiş olup kargo ile ilgili araştırmalarımız devam etmektedir yazılı belgesini sunmuştur.

01/12/2023 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davacı vekiline dava dilekçesinde dava konusu 250.000,00 TL bedelli çekten dolayı menfi tespit ve istirdat talebinde bulunulmasına karşın tevzi formunda harca esas değerin 10.000,00 TL olarak yazılması sonucunda dava açılırken 170,78 TL peşin harç ödenmiş olması ve sonradan eksik peşin harcın tamamlanmamış olması nedeni ile dava dilekçesinde dava konusu olan değere göre dava açılırken eksik ödenen 4.098,59 TL peşin harcı yatırması için iki hafta kesin süre verilmesine,

kesin süre içinde peşin harcın yatırılmaması durumunda Harçlar Kanununun 16. maddesinin 3. fıkrası ile 30. maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılmasına ve yenileme süresi içinde harç tamamlanamadığı takdirde ise davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına karar verilmiş, davacı vekili 13/12/2023 tarihinde eksik peşin harcı yatırmıştır.

01/12/2023 tarihli celsenin 2 numaralı ara kararı ile davacı vekiline dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılması nedeni ile davalıya dava konusu çekin bedelsiz olduğuna ilişkin ilişkin yemin teklif edip etmeyeceği hususunda beyanda bulunması ve yemin teklif edecek ise yemin metnini sunması için iki hafta kesin süre verilmesine,

kesin sürede beyanda bulunulmaması ve yemin metninin sunulmaması durumunda yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiş, davacı vekili kesin süre içinde yemin metnini sunmuş,

22/12/2023 tarihli celsenin 2 numaralı ara kararı ile davacı vekiline Hukuk Muhakemeleri Kanununun 225. maddesi gereğince yeminin konusunun yalnızca kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalar olması ve 226. maddesi gereğince yemin edecek kişinin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak vakıaların yemin konusu olmasının olanaklı olmaması nedenleri ile yemin metnini düzelterek sunması için iki hafta kesin süre verilmesine,

kesin sürede yemin metninin sunulmaması durumunda yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiş, davacı vekili kesin süre içinde yemin metnini sunmuş, davalıya yemin metni ekli, duruşma gününü ve saatini bildirir, geçerli bir özrü olmaksızın duruşma gününde ve saatinde mahkememize bizzat gelmediği veya gelip de yemini iade etmediği yahut yemini eda etmekten kaçındığı takdirde yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı ihtarlı davetiye tebliğ edilmiştir.

... Mahkemesinin getirilen ... Esas nolu dosyasında davacı ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı ... Ltd. Şti. hakkında 03/03/2022 tarihinde .... Esas nolu dosyasına konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti talebi ile menfi tespit davası açılmış olup dava halen derdesttir.

... 18/05/2023 tarihli cevabi yazı ile ... şubesine ait, ... çek nolu, 30/12/2021 keşide tarihli, 250.000,00 TL bedelli, keşidecinin ... Şirketi ve lehdarın ... olduğu çek aslını göndermiştir.

... Mahkemesinin getirilen .... Esas nolu dosyasında davacı ... tarafından hasımsız olarak 22/12/2021 tarihinde dava konusu çekin kaybolduğu iddiası ile iptali talebi ile açılan davanın yargılaması sonunda 17/01/2022 tarih ve ... nolu karar ile mahkememiz dosyası ile istirdat davası açıldığı gerekçesi ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Davalı vekili 26/02/2024 tarihli dilekçesi ile yemin işlemlerinin davalının yetkilisinin yerleşim yeri mahkemesi tarafından yerine getirilmesi için istinabe yazısı yazılmasını talep etmiş, 05/03/2024 tarihli duruşmada davalı vekilinin 26/02/2024 tarihli dilekçesindeki talebinin geçen celsenin 3 numaralı ara kararına göre çıkartılan davetiyenin davalının ... tarafından bildirilen adresine tebliğ edilmesi, davetiyede davalının yetkilisi ile ilgili ihtar bulunması ve dava konusunun niteliğine göre davalıyı temsile yetkili kişinin yemin için çağrılmasının gerekli olmaması, ayrıca dilekçeye davalının temsilcisinin mazeretine ilişkin delil eklenmediğinden geçerli bir özür de bulunmaması nedenleri ile Hukuk Muhakemeleri Kanununun 232. maddesinin 2. fıkrası gereğince reddine karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kargoda kaybolduğu ileri sürülen dava konusu çekten dolayı açılan menfi tespit ve istirdat davasıdır.

Davacı gerçek kişi olmakla birlikte dava konusu çekin Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş olması nedeni ile Türk Ticaret Kanununun 4. ve 5. maddeleri gereğince mahkememiz görevli kabul edilmiştir.

Davacı dava konusu çekin kargoda kaybolduğu, ciro silsilesinin kopuk olduğu, bedelsiz olduğu vakıalarını ileri sürmüş ve davalıya borçlu olmadığının tespitine, çekin istirdatına, davacının meşru hamil olduğunun tespitine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ise faturalı alacağına karşılık dava konusu çeke iyi niyetli meşru hamil olduğunu savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 6. maddesine göre “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.”.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.”.

Türk Ticaret Kanununun 792. maddesine göre çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer, davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.

İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delilerden davacının dava konusu çekin lehdarı, davalının ise kopuk olmayan ciro silsilesine göre son ciranta olduğu, davalının dava konusu çeki 30/12/2021 tarihinde muhataba ibraz ettiği, davacının açtığı çek iptali davasında verilen ödeme yasağı kararına göre çek bedelinin davalıya ödenmediği sonucuna varılmıştır.

Türk Ticaret Kanununun 792. maddesine göre davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat yükü altında olan davacı vekilinin 12/04/2022 tarihli celsenin 5 numaralı ara kararı ile dava konusu çekin iddia edildiği gibi kargoya verildiğini ispatlar belgeleri sunmak üzere kendisine verilen kesin süre içinde sunduğu 26/04/2022 tarihli dilekçesi ekindeki yazının dava konusu çek ile ilgili olduğunun belirli olmaması, davacının başka delil sunmaması,

davacı vekiline dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılması üzerine yemin deliline başvurması ve davalıya yemin davetiyesinin Tebligat Kanununa uygun olarak tebliğ edilmesine karşın davalının temsilcisinin duruşmaya katılmaması nedenleri ile Hukuk Muhakemeleri Kanununun 229. maddesinin 1. fıkrası gereğince yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılan davalı hakkındaki menfi tespit davanın kabulüne, davacının dava konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının istirdat talebinin ise dava konusu çekte başkaca borçluların da bulunması nedeni ile reddine,

davalının dava konusu çekten dolayı davacı hakkında icra takibi başlatmamış olması nedeni ile davacının kötü niyet tazminatı talebinin İcra ve İflas Kanununun 72. maddesinin 5. fıkrası gereğince reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, davanın menfi tespit talebi açısından tamamen kabulüne karar verilmesi nedeni ile yargılama giderlerinin hesabı davanın tam kabulüne göre yapılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza