Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/152 K.2024/56

2-... DAVACILAR VEKİLİ : AV. ..... DAVALI : ...

DAVA

Menfi tespit

DAVA TARİHİ : 01/03/2022

KARAR TARİHİ : 23/01/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 22/02/2024

Davacılar tarafından davalı hakkında açılan menfi tespit davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle davalı tarafından 29/09/2021 tarihinde kesilen toplam 205.374,05 TL tutarlı 6 adet fatura borcunun teminat almak için aynı tarihte davacı şirket tarafından 212.000,00 TL tutarlı bononun ödeme tarihi yazılmaksızın düzenlenerek davalı yetkilisine teslim edildiğini, bu bononun düzenlenmesinden sonra davacı şirketin 29/11/2021 tarihinde davalının banka hesabına cari hesaba mahsuben açıklaması ile 75.000,00 TL ödeme yaptığını, teslim esnasında borcun vadesinin 29/12/2021 tarihi kararlaştırılmış olmasına karşın davalının bono düzenleme tarihinin anlaşmaya aykırı şekilde 02/12/2021 olarak doldurduğunu,

75.000,00 TL tutarlı ödemeyi bono ile teminat altına alınan borçtan mahsup ettiğini, kalan kısmı için ....

Esas nolu dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlattığını, takibin başlatılmasından sonra davacı şirketin davalıya 24/01/2022 tarihinde cari hesaba mahsuben açıklaması ile 100.000,00 TL haricen ödeme yaptığını, 26/01/2022 tarihinde davacı şirket tarafından davalı şirkete ... elektrik tesisatı, çevre aydınlatması ve altyapısı yapım işi için satışı yapılan malzemelere ilişkin 79.101,30 TL tutarlı satış faturası kestiğini, davacı şirketin bu satış bedeli ile bakiye takip tutarı üzerinden 26/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere takas beyanında bulunduğunu,

dava konusu icra takibi ile talep edilen alacağın ödeme ve takas işlemleri sonucunda ödenmiş olmasına rağmen durumun davalı tarafından icra dairesine bildirilmediğini, dava konusu icra takibinin haksız şekilde sürdürüldüğünü, ayrıca borçlu sıfatı bulunmamasına karşın davacı ...'nun da borçlu olarak gösterilerek hakkında açılan icra takibinin kesinleştiğini ileri sürerek davacıların dava konusu bonodan dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, dava konusu senedin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya dava dilekçesi ile duruşma günü ve saati Tebligat Kanununa uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı davaya cevap vermemiş, vekillikten çekildiği için gerekçeli karar başlığına davalı vekili olarak yazılmayan davalı vekili 20/09/2022 tarihli beyan dilekçesi ile dava dilekçesinin Tebligat Kanununa uygun olarak tebliğ edilmediğini belirterek yeniden tebliğ edilmesini talep etmiş, ayrıca 24/11/2022 tarihli dilekçesi ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Esas nolu dosyasında davalı tarafından davacılar hakkında 17/12/2021 tarihinde 29/09/2021 düzenleme, 01/12/2021 vade tarihli ve 212.000,00 TL tutarlı bonodan dolayı 145.608,44 TL asıl alacak, 436,83 TL komisyon ve 1.166,86 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 147.212,13 TL alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili talebi ile icra takibi başlatılmıştır. Davalıya Hukuk Muhakemeleri Kanununun 222. maddesi gereğince ticari defter ibraz emri tebliğ edilmiş, davalı ticari defterlerini sunmamıştır.

Bilirkişi ... davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonrasında hazırlığı 01/09/2022 tarihli raporunda davacı şirketin defter kayıtlarına göre ticari alım satımı muamelelerinde bulunan davanın taraflarının ticari malları alan ve buna karşılık ödeme yapan ve uyuşmazlığa konu bonoyu tanzim eden ... Elk. Elektronik Sistemleri Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... Elk. San. ve Tic. Ltd.

Şti. olduğunu ve dolayısıyla diğer davacı ...’nun bu ticari ilişkide yer almadığını, davacı ...’nun ... Elk. Elektronik Ltd.

Şti.’nin kanuni temsilcisi sıfatını taşımakta olduğunu, usulüne göre tutulan davacı şirketin ticari defter kayıtlarına göre davalıdan 33.492,86 TL cari hesap bakiyesi üzerinden alacaklı bulunduğunu, davacının ticari defter kayıtlarında Muhasebe Sistemleri Uygulama Genel Tebliği uyarınca “teminatlar” faslında kayda alınmış olan, menfi tespite konu, 29/09/2021 tanzim tarihli 212.000,00 TL tutarlı bononun incelenen ticari ilişki sonucuna göre yeni ve farklı bir alacak doğurmadığını bildirmiştir.

Bilirkişi ... 11/11/2022 tarihli ek raporunda davalının düzenlemiş olduğu fatura tutarının 220.608,44 TL, davalının nakit ödemeleri ile iade fatura toplamının 254.101,30 TL olduğunu, bakiye olarak davacının 33.492,86 TL alacaklı olduğunun görüldüğünü, bu sonuca göre 29/09/2021 tarihli 212.000,00 TL tutarlı teminat senedin tahsili işleminin dayanağının bulunmadığını ve tarafların 29/09/2021 tarihinden öncesine ait herhangi bir ticari ilişki içerisinde bulunmadıklarını bildirmiştir.

Bilirkişi ... 12/05/2023 tarihli ek raporunda 17/12/2021 tarih itibariyle davacıların davalıya 145.608,44 TL tutarında borçlu bulunduklarını, davacıların davalıya olan borçlarına mahsuben ... Bankası üzerinden 24/01/2022 tarihinde 100.000.00 TL havale yapmış olduğunu, bu tarih itibariyle davalıya 45.608,44 TL bakiye borcunun bulunduğunu, davacının davalı adına 26/01/2022 tarihinde 79.101,30 TL tutarında fatura düzenlemiş olduğunu ve sonuçta davalıdan (79.101,30-45.608,44) 33.492,86 TL alacaklı konumuna geçmiş olduğunun tespit edildiğini bildirmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, bonoya dayalı olarak açılan icra takibine konu bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti için açılan menfi tespit davasıdır.

İcra ve İflas Kanununun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.

Türk Medeni Kanununun 6. maddesine göre “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.”.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.”.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer, davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillerden davacı şirketin 29/09/2021 düzenleme, 01/12/2021 vade tarihli ve 212.000,00 TL tutarlı bonoyu düzenleyerek teminat olarak davalıya verdiği, davalının .... Esas nolu dosyası ile davacılar hakkında 17/12/2021 tarihinde dava konusu bonodan dolayı 145.608,44 TL asıl alacak, 436,83 TL komisyon ve 1.166,86 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 147.212,13 TL alacağın tahsili talebi ile icra takibi başlattığı, usulüne uygun olarak tutulan davacı şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporları ile dava konusu bononun icra takibine konularak tahsil edilmesinin gerektirir bir alacak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Davada ispat yükünün menfi tespit davasına konu bononun temel ilişkinin teminatı olarak düzenlendiği ve sonrasında ödeme ile bedelsiz kaldığı vakıasını ileri süren davacıda olması, Türk Ticaret Kanununa uygun olan davacı şirketin ticari defterlerine göre dava konusu bonodan dolayı icra takibi tarihi itibari ile davalının alacağının bulunmaması, davacının ispat yükünü ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonrasında hazırlanan bilirkişi raporları ile yerine getirmesi, diğer davacı ...’nun ise davacı şirketin yetkilisi olması, ayrıca dava konusu bonoda adının yazılı olmaması,

dava konusu icra takibinin kısmi açılmış olmasının da davacının iddiası ile uyumlu olması nedenleri ile ispatlanan davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, dava tarihinden ve mahkememizin 02/03/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararınden sonrası 11/03/2022 tarihinde dava konusu icra takibinin borcunun icra dosyasına yatırılmış olup bu paranın alacaklıya ödenmemiş olması nedeni ile İcra ve İflas Kanununun 72. maddesinin 5. ve 6. fıkraları gereğince bu hususta bir karar verilmemiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip .... · e-imza Hakim .... · e-imza