Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/291 K.2025/240

Davacı tarafından davalı hakkında açılan menfi tespit ve istirdat davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle keşidecisi ...

Şirketi, lehdarı kendisi olan, ...... şubesine ait, ... seri nolu, 30/12/2021 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli çekin kargo ile davacıya gönderilirken kargoda kaybolduğunu, davacıya teslim edilmediğini, üçüncü kişilerin eline geçtiği bilgisinin keşideci tarafından davacıya bildirildiğini, davacının sahte kaşesi yapılarak cirolanmak suretiyle piyasaya sürüldüğünü, ....Esas nolu dosyası ile çek iptali davası açıldığını, ....

Soruşturma nolu dosyası ile belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından yürütülen soruşturmanın devam ettiğini, ....

Esas nolu dosyası ile icra takibine konu edildiğini, davalının dava konusu çeki iktisab ederken ve icra takibine konu ederken basiretli bir tacir gibi davranmadığını, sözlü olarak dahi gereken bilgiyi edindiği halde ağır kusurlu ve kötü niyetli davrandığını ileri sürerek çekin istirdadına, davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davalının ağır kusuru veya çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğini kanıtlama yükünün davacıya ait olduğunu, dava dışı ... Şirketi ile yaptığı ticari faaliyet sonucunda dava konusu çekin davalıya geçtiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

....Mahkemesinin getirilen .... Esas nolu dosyasında davacı tarafından 11/09/2021 tarihinde hasımsız olarak, ... ve ... seri nolu çeklerin iptali talebi ile dava açılmış, yargılama sonunda 21/04/2021 tarihinde .... nolu karar ile ... seri numaralı çek yönünden talebin reddine, ... seri numaralı çek yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

.... getirilen ....Esas nolu dosyasında icra takibine konu edilen dava konusu çekin keşidecisi ... Şirketi, lehdarı ile cirantası ... Şirketi, keşide tarihi 30/12/2021, tutarı 75.000,00 TL olup davalı dördüncü cirantadan çeki iktisap ve muhatap bankaya ibraz edendir.

... Şirketi 01/11/2022 tarihli cevabi yazı ile dava konusu çekin kargo teslimat nüshası arşiv kayıtlarına ulaşılamadığını bildirmiş, kargoya ait kargo gönderim formu ve kargo bilgi formunu göndermiştir.

.... getirilen ....Soruşturma nolu dosyasında davacı tarafından dava konusu çekin de bulunduğu 2 adet çekten dolayı resmi belgede sahtecilik, çek hırsızlığı ve dolandırıcılık suçlarından 16/09/2021 tarihinde .... suç duyurusunda bulunulmuş, .... 23/09/2021 tarih ve ....nolu kararı ile .... yetkili olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiş, .... 12/10/2021 tarih ve .... Karar nolu kararı ile dosyanın .... Soruşturma nolu dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiş .... 17/08/2022 tarih ve .... Karar nolu kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş, .... 06/09/2022 tarih ve ....Değişik İş nolu kararı ile kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı müşteki tarafından yapılan itirazın reddine karar verilmiştir.

12/11/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davacı vekiline Hukuk Muhakemeleri Kanununun 74. maddesine göre vekaletnamesinde yemin teklif etme yetkisinin bulunması ve dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılması nedeni ile dava konusu çekin kargoda kaybolduğuna ve bedelsiz olduğuna ilişkin yemin teklif edip etmeyeceği hususunda beyanda bulunması ve yemin teklif edecek ise yemin metnini sunması için iki hafta kesin süre verilmesine, kesin sürede beyanda bulunulmaması ve yemin metninin sunulmaması durumunda yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiştir.

Davacı vekili 25/11/2024 tarihinde yemin metnini sunmuş, yemin metni davalının yetkilisine tebliğ edilmiştir.

Davalının yetkilisi 26/03/2025 tarihli duruşmada yemini eda etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi ile sahtecilik nedenine dayalı olarak açılan ve istirdat davasına dönüşen istirdat ve menfi tespit davasıdır.

Davacı dava konusu çekin davacıya ulaşmadan kargoda kaybolduğu, sahte imzası ile ciro edildiği vakıalarını ileri sürmüş ve davalıya borçlu olmadığının tespitine, çekin istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ise davacının ileri sürdüğü vakıaları kabul etmemiş, dava dışı bir şirket ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında dava konusu çeki iktisap ettiğini savunmuş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 6. maddesi gereğince kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

Türk Ticaret Kanununun 792. maddesine göre çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Davacının Türk Ticaret Kanununun 792. maddesine göre davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat yükünü toplanan deliller, özellikle dava konusu çekte ciro silsilesinin düzgün olması, dava dosyası, soruşturma dosyası ile ...

Şirketinin 01/11/2022 tarihli cevabi yazısı ile yerine getirememesi, bu delillerde davalının kötüniyet ve ağır kusura ilişkin bilgi olmaması, dava dilekçesinde yemin deliline dayanan davacı vekilinin 12/11/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile verilen sürede, 25/11/2024 tarihinde sunduğu yemin metni üzerine davalının yetkilisinin 26/03/2025 tarihli celsede yemini eda etmesi,

yeminin eda edilmesi sonucunda Hukuk Muhakemeleri Kanununun 229. maddesinin 1. fıkrası gereğince yemin konusu vakıaların aksinin kesin delil ile ispat edilmiş olması nedenleri ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, davacı ile davalının tazminat talepleri olmadığından bu konularda karar verilmemiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip.... · e-imza Hakim .... · e-imza