Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/386 K.2024/864

Av. .... Av. ....

DAVA : Tespit

DAVA TARİHİ : 28/05/2024

KARAR TARİHİ : 17/12/2024

GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 17/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, elektronik, elektromekanik sistem tasarımı/ üretimi ve çeşitli test cihazlarının tasarımı/ üretimi işi ile iştigal etmekte ve faaliyetlerini .... standardı kapsamında yürüttüğünü, bu kapsamda taraflar arasında 29/04/2021 tarihinde .... imzalandığını, iş bu sözleşmenin imzası ile birlikte müvekkili şirketin, Aşama-1 kapsamında ...'yi tasarlamayı ve içerisinde yazılım barındırmayan bir .... üretmeyi, Aşama-2 kapsamında ...'nin tüm detay tasarımlarını yaparak ürünü bütünüyle üretmeyi,

Aşama-3 kapsamında da ...'nin savaş yönetim sistemi denilen ayrı bir yazılım sistemi ile entegrasyonunu ve davalı taraf ile birlikte ...'nin kara ve deniz üzerinde gerçekleştirilecek test çalışmalarını yapmayı üstlendiğini, sözleşme kapsamında müvekkili şirkete yapılması gereken ödemelerin madde 13 kapsamında proje aşamaları ile paralel şekilde düzenlendiğini, bu kapsamda birinci ve ikinci ara ödemelere ilişkin yapılan işlemlerin tamamlandığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığını,

sözleşme iş tanımı gereği Aşama-2 kapsamında yer alan işlemlerin müvekkili şirket tarafından Sözleşme ve eklerine uygun şekilde ifa edildiğini ve ürünün üretimi tamamlanmış olmasına rağmen davalı tarafça Aşama-2'ye ilişkin Üçüncü Ara Ödemeden imtina edildiğini, ara hakedişin yapılmasını engelleyici şekilde davranıldığını, proje süreci uzatılarak Aşama-3'e geçişin sürüncemede bırakıldığını, davalı şirketin yalnız ödemeden imtina etmekle kalmadığını, buna ek olarak Sözleşme kapsamı ile bağdaşmayan talepleri sebebiyle de proje takvimi geciktirdiğini, davalı şirketten kaynaklı olarak yaşanan gecikmeler nedeniyle takvime uyulamadığını,

haliyle ilerleme kaydedilemeyen projenin sonuçlanamadığını, ... dokümanının davalı şirket tarafından onaylanması sürecinde tıkandığını, sürüncemede bırakıldığını ve neticede taraflar arasında muaraza meydana geldiğini, tüm bu sürecin nihayetinde, ...'nin üretiminin tamamlandığını, kara ve deniz testleri yapılabilecek durumda olmasına rağmen,

davalı şirketin değişen veya Sözleşme'de yer almayan talepleri nedeniyle ... dokümanı konusunda muaraza yaratılması ve teminat mektuplarını irat kaydetme niyetiyle suni gerekçeler yaratılarak önel verilmesi sebebiyle çekilmez hale getirilen sözleşmenin müvekkili şirket tarafından 07/05/2024 tarihinde haklı nedenle feshedilmek zorunda kalındığını belirterek müvekkili şirket ile davalı şirket arasında akdedilmiş 29/04/2021 tarihli, ......

Dönem-1 Sözleşmesinin müvekkili şirket tarafından haklı sebeple feshedildiğinin tespitini, iş bu sözleşmeden kaynaklı muarazanın giderilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 30/05/2024 tarihli açıklama dilekçesiyle dava değerini sözleşme bedelinin Türk Lirası karşılığı olan 62.841.480 TL olarak bildirmiş ve bu tutardan harç ikmalini sağlamıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı Yüklenici ile müvekkili şirket arasında, ... kapsamında, 1 adet Teknoloji Gösterim Prototipi ve 1 adet Kule, 2 adet Mühimmat Besleme Sistemi, 1 adet Elektro Optik Sensör Birimi, 1 adet Komuta Kontrol Biriminin ve çevresel testlerde kullanılacak gerekli Aparat ve Fikstürlerin tasarım, üretimi, entegrasyonu ve testleri ile müvekkili şirkete teslim edilmesi hususunda 29.04.2021 tarihinde 12 ay süre ile 1.950.000 USD bedelle sözleşme imzalandığını, sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olup toplamda 3 aşamadan oluştuğunu,

proje kapsamında davacı yüklenicinin ifa etmesi gereken borcun ...’yi (eseri) sözleşme ve eklerine uygun bir şekilde meydana getirerek tamamlayıp müvekkili şirkete teslim etmesi olduğunu, Aşama-2 kapsamında yer alan iş ve işlemlerin sözleşme ve eklerine uygun şekilde yerine getirilmediğini, ödemenin yapılmasının, üretimin tamamlanmasına bağlı olmayıp, ödeme için ifa edilmesi gereken yükümlülüklerin davacı tarafından yerine getirilmediğini, bu nedenle de Sözleşme’nin 13.1.2.3 maddesine göre ara ödeme yapılmasının da mümkün olmadığını, davacı le şartname maddelerinin nasıl doğrulanacağı ve başarı kriterleri üzerinde anlaşma sağlanamadığını,

ayrıca firmanın ürettiği ürünü müvekkili şirkete teslim etmemesinin, üzerinde hala çalışma yaptığı ve ürünü nihai hale getirmediğinin göstergesi olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme kapsamı ile bağdaşmadığı, ileri sürülen taleplerde bulunduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığını, sözleşme kapsamı ile doküman onay süreçlerinde yaşanan gecikmelerin davacı şirketin kusurlu davranışlarından kaynaklandığını, davacı şirketin, sözleşmede ve ekli teknik şartnamesinde belirlenen şartlar kapsamında ürünün üretimini tamamladığını ve çalışır hale getirildiğini iddia etmiş ise de, belirtilen ürünün nihai ürün olmadığını,

sadece fuarda gösterilmek için üretildiğini, gerekli testlerinin ve kabul işlemlerinin yapılmadığını, Aşama-2'den Aşama-3'e geçmek için gereken Test ve Değerlendirme Ana Planı doküman onayının müvekkili şirketce makul bir sebep olmaksızın onaylanmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, sözleşmeyi kendisine göre haklı nedenle fesheden tarafın, sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğinin tespitini mahkemeden talep edemeyeceğini, sözleşmenin feshinin haksız olduğu ve bundan dolayı zarara uğradığını iddia eden tarafın sözleşmenin haksız şekilde feshedildiğinin tespiti ile tazminat talep edebileceğini,

dolayısıyla davacının "sözleşmenin haklı sebeple feshedildiğinin tespiti"ni istemekte hukuki yararı bulunmadığını, davacı tarafın sözleşmesel ilişkiyi tek taraflı fesih ile sona erdirdiğini, sözleşmesel ilişki sona erdiği için mahkemece önlenebilecek bir muaraza/çekişme kalmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Dava; taraflar arasında imzalanan 29/04/2021 tarihli ... (...) Projesi Dönem-1 Sözleşmesinin davacı şirket tarafından haklı sebeple feshedildiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106. maddesinde tespit davaları düzenlenmiştir.

Sözü edilen maddenin birinci fıkrasında; tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesinin talep edilebileceği, ikinci fıkrasında ise; tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunması gerektiği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 114/1-h maddesinde de davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması gerektiği dava şartları arasında sayılmıştır. Bu husus olumlu bir dava şartı olup, varlığının mahkemece re'sen araştırılması gerekir. Hukuki yararın varlığı için öncelikle davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) ve ciddi bir tehditle karşı karşıya olması gerekir (Hukuk Genel Kurulu .... sayılı ilamı).

Şayet davacı, açacağı bir eda davasında iddia olarak ya da aleyhine açılan bir davada savunma olarak ileri sürebileceği hususları tespit davasıyla ileri sürmüşse korunmaya değer güncel bir hukuki yararının varlığından bahsedilemez. Tespit davaları ise ancak, korunmaya değer güncel bir hukuki yararın bulunması ya da eda davasının açılamayacağı hallerde açılabilir.

Somut olayda; taraflar arasındaki sözleşmenin davalı idarece yapılan feshinin haksız olduğunun tespiti suretiyle muarazanın giderilmesi talep edilmiş ancak, buna bağlı olarak herhangi bir eda talebinde bulunulmadığı gibi esasa yönelik olarak teminat mektuplarının nakde çevrilmesi işlemlerinin önlenmesi isteminde de bulunulmamış, giderilmesi istenen muaraza bir sonuca bağlanmamış, feshin haklı olup olmadığının tespitinin muaraza olarak öne sürüldüğü anlaşılmıştır (benzer yönde.... sayılı ilamı).

Bu halde sözleşmenin mahiyeti itibariyle idarenin tek taraflı olarak yaptığı fesih için tarafların anlaşmasına veya mahkeme kararına ihtiyaç bulunmadığından, bu feshin haksız olduğunun tespiti istemine ilişkin eldeki davada feshe bağlı hakların ödenmesi yani eda istemini içermeyen davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından, davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine (benzer yönde ....Dairesi'nin 02/05/2024 tarihli ...., 03/06/2013 tarihli .... sayılı ilamları) karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan .... · e-imza · Üye .... · e-imza · Üye .... · e-imza · Katip .... · e-imza