Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/530 K.2024/231

Av. .... DAVALI : 1- .... VEKİLİ : Av. .... .... DAVALI : 2- ... VEKİLİ : Av. ....

DAVA

5846 Sayılı Kanun'dan Kaynaklanan İhlal

DAVA TARİHİ : 05/12/2023

KARAR TARİHİ : 22/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 29/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan 5846 Sayılı Kanun'dan Kaynaklanan İhlal davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 05/12/2023 tarihli dava, 05/01/2024 ve 21/01/2024 tarihli replik dilekçelerinde özetle.

Tecavüz konusu kitapların üniversiteleri tarafından telif edilmiş olduğunu ve tüm haklarının müvekkili üniversiteye ait eserler olduğunu, bu eserlerin üzerinde de .... ibaresinin bulunduğunu, kitapların satışa çıkarılmasının da yayma hakkı kapsamında bir hak olduğunu, bu hakkın ise münhasıran eser sahibine ait olduğunu, eser sahibinin izni olmaksızın kitabın satışa çıkarılmasının yayma hakkına tecavüz olarak addedilmekte olduğunu, davalılar ile üniversiteleri arasında ise davalıların fiillerini meşrulaştıracak herhangi bir anlaşma bulunmadığını, mali hakları tecavüze uğrayan eser sahibi müvekkilinin tecavüzün kaldırılmasını,

müstakbel tecavüzlerin önlenmesini dava edebileceğini, davalıların müvekkili üniversitenin yayma hakkına ve diğer haklarına tecavüz etmiş olmaları nedeniyle vaki tecavüzlerinin kaldırılmasını, müstakbel tecavüzlerin önlenmesini ve Kanun'un 68'ini maddesi kapsamında rayiç bedel talep ettiklerini beyan etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili 22/12/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilinin 2016 Yılında ...

Ltd Şti'den devralmış olduğunu, müvekkilinin devraldığı kitapların içinde davacının bahsettiği ... kitabının 2011 baskısı da olduğunu, müvekkilinin 2023 yılında ikinci el statüsünde olan 2011 baskısı ... kitabını ... platformunda satışa koymuş olduğunu, ... kitabının üzerinde bu kitap yalnızca ... tarafından satılabilir diye bir ibare olmadığını, ticaret kanununa göre kitabın, alınan ve satılabilen bir eşya olduğunu, ... bu kitapları satarken alıcılara, aldıkları kitapları 3.kişilere satılamayacağına dair bir sözleşme imzalatmamış olduğunu, ...'nin müvekkil ile veya müvekkilinin kitapçı dükkanını devraldığı ...

Ltd Şti ile ... yayınlarını 3.kişilere satılamayacağına dair bir sözleşmesi olmadığını, müvekkilinin .... aldığı yetkiye göre Türkiye Cumhuriyeti'nde basılan tüm kitapları satma yetkisi olduğunu, davacının dosyaya sunduğu ....

D.İş sayılı tespitinde müvekkili hakkında tespit edilen tek şeyin ... kitabını ... platformunda satışa sunduğunu, yapılan bu tespitte; ... kitabının basım yılı, içeriği, müvekkilinin nasıl temin ettiğini, müvekkilinin satma hakkı olup olmadığı hususlarının tespit edilmemiş olduğunu, yetkili ... Mahkemeleri'nde açılmayan davaya karşı yetkiye itirazlarının kabulünü, usul ve yasaya aykırı olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ŞİRKETİ vekili 03/01/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilinin kayıtlı adresi ... olup, davayı görmeye ... Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, müvekkili ...

Şirketi'nin, Türkçe yayınların yanında İngilizce yayınlar satan ilk ve tek butik kitapevi olma özelliğine sahip, 1991 yılından itibaren faaliyet gösteren ve gün geçtikçe büyüyen kitap sektöründe oldukça köklü bir kitabevi olduğunu, halihazırda davacı tarafından piyasaya sürülmüş olduğu ve satışı gerçekleşmiş kitapların söz konusu olduğunu ve müvekkili şirket tarafından eserleri izinsiz çoğaltma, izinsiz çoğaltılan nüshaları yayma gibi bir eyleminin söz konusu olmadığını,

somut olayda delil tespiti talep eden "...'den yazılı hiçbir izin alınmaksızın ve Üniversitemiz ile manevi ve mali hakların devrine ilişkin hiçbir sözleşme yapılmaksızın izinsiz olarak satışının yapılması" gerekçesi ile tecavüz iddiasında bulunulmuş olduğunu, bu iddia ile: "Hak sahibinin rızası olmadan çoğaltılan ve piyasaya sunulan kitapların satışının" mı yoksa "hak sahibinin rızası ile çoğaltılıp piyasaya sunulan kitapların izinsiz bir şekilde satılmasının" mı kast ettiğinin açık olmadığı,

aleyhine tespit istenen kişilerin, (iddia edildiği üzere dava konusu kitapların eser sayılması durumunda) hak sahibinin rızası olmadan çoğaltılmış kitapları satmaları, (gerekli şartlar söz konusu ise) bir hak ihlaline sebep olabileceğini, ilgili delil tespitinde de iddialarını doğrular yönde kanaat oluşturulmuş müvekkili şirketin kitap evi olduğu göz önünde bulundurulduğunda satış anında kitapların satılamayacağına ilişkin hiçbir şerh düşmeyen davacı tarafın satış sonrası dava yolu ile tazminat talep etmesinin yalnızca kötü niyet olarak yorumlanabileceğini, üniversitelerin görevinin ilim yaymak olduğunu,

ticari menfaat amacıyla hareket etmek olmadığını, davaya delil olan ....

Değişik İş numaralı dosyasına ait delil tespiti kararı öncesinde davacı tarafın, müvekkili şirkete telif haklarının tecavüze uğradığına ilişkin herhangi bir talepte veya bildirimde bulunmamış olduğunu, ilgili delil tespitinin müvekkili şirkete tebliği üzerine davaya konu kitapların internet sitesinde satışının görünmediğini, müvekkili şirkete ait internet sitesi üzerinden de (....) görüleceği üzere müvekkili şirketin önlenmesi gereken herhangi bir fiili bulunmadığını, bu sebeple davacı tarafın son derece mesnetsiz olan "tecavüzlerin kaldırılması ve müstakbel tecavüzlerin önlenmesine" dair taleplerinin tümden reddini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava, 5846 Sayılı Kanun'dan Doğan İhlal iddialarından kaynaklı hukuki korunma istemlerine yöneliktir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Yetki ilk itirazlarının yerinde olup olmadığı, davaya konu "...." isimli kitaplardan kaynaklı olarak, davalının, davacıya ait eser sahipliğinden doğan mali hakları ihlal eylemlerinin bulunup bulunmadığı, varsa bu eylemlerin men-i, ref'i ve telif tazminatı istemlerinin yerinde olup olmadığı, hakkın tükenmesi koşulunun somut olayda oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı olarak tebliğ edilmiş, dilekçe teati aşaması tamamlanmış, tarafların ibraz ettiği deliller alınmış, ....

D.İş sayılı dosyası iş bu dosya arasına alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilmiş, bundan sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek yargılamaya katılan taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Tarafların iddia ve savunmaları, ibraz ettikleri deliller, .... D.İş sayılı dosya içeriği ve tüm dosya kapsamına göre;

İlk olarak belirtilmesi gerekir ki; eldeki davada telif tazminatı istemi de ileri sürüldüğünden ve telif tazminatı istemi hukuki niteliği itibariyle ref yöntemlerinden biri olduğundan, 5846 sayılı Kanun m.66/5 hükmü uyarınca mahkememizin iş bu davaya bakma konusunda yetkili olduğunun tespitine, bu nedenle davalı tarafından ileri sürülen görev ve yetki itirazlarının reddine karar verilmiştir.

.... D.İş sayılı dosyası ile yapılan delil tespiti işlemi sonrası tanzim edilen bilirkişi raporu incelendiğinde; davalı ... şirketinin "...." ibareli internet sitesinde iş bu davaya konu "..." isimli kitapların satışını yaptığı, davalı ...'nun "..." ibareli online pazaryerinde "İzkitap" satıcı ünvanı ile iş bu davaya konu "..." isimli kitabın satışını yaptığı tespit edilmiştir.

Davacı vekili iş bu davada her ne kadar davalıların tespit edilen eylemlerinin müvekkilinin eser sahipliğinden kaynaklı haklarına tecavüz oluşturduğunu ileri sürse de, somut olayda böyle bir durumun söz konusu olmadığı, davaya konu tespiti yapılan kitapların ilk elden piyasaya satışının davacı ... tarafından yapıldığının davacı vekilinin mahkememize sunduğu 05/04/2024 havale tarihli beyan dilekçesi ve eklerinden anlaşıldığı, somut olayda, tespiti yapılan kitapların ilk olarak davacı tarafından piyasaya sunulması ile birlikte 5846 sayılı Kanun m.23/2 son cümle hükmü uyarınca, ilk satışı veya dağıtımı yapılan eserlerin yeniden satışa sunulması eylemlerinin eser sahibinin yayma hakkını ihlal etmeyeceği, zira bu hususun Telif Hukuku'nda "Tükenme İlkesi" olarak adlandırıldığı tespit edilmiştir.

Tükenme ilkesi, eser sahibi veya onun rızasıyla üçüncü bir kişi tarafından belirli bir coğrafi bölgede piyasaya sunulan eserlerin dolaşımının, yayma hakkına dayanılmak suretiyle engellenememesini ifade eder. Eserin ilk satımı ile birlikte yayma hakkı tükenir, bundan sonraki satımlara eser sahibi bu hakkı ileri süremez. Bunun sonucu olarak yayma hakkı, yayımlanmış eserin sahibini eserin ticareti ve dağıtımı konusunda tekel konumuna sokamaz. Eser sahibinin bu nedenle eserin son alıcıya geçmesine kadar geçecek süre içinde yapılacak satışları ve satışların koşullarını düzenleme ve yasaklama yetkisi mevcut değildir (...).

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olayda yapılan incelemede; iş bu davaya konu edilen kitapların ilk elden dağıtımının davacı tarafından yapılmasıyla FSEK m.23/2 hükmü uyarınca yayma hakkının tükendiği, davalıların, yayma hakkı tükenen kitapları yeniden satışa arz etmeleri eyleminin davacıya ait eser sahipliğinden kaynaklı hakları ihlal mahiyetinde olmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E imzalıdır Hakim ... · E imzalıdır