Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/483 K.2025/218

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacı kuruluşa ai.... .... .... plakalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğunu, kazanın akabinde davacı kuruluşun Hasar Saptama Komisyonu tarafından 2.991,04 TL. kuruluş zararı olduğunun tespit edildiğini, zararının tamamından karşı tarafın sorumlu olduğunu, karşı taraf aleyhine 2.991,04 TL Asıl Alacak (Kuruluş zararı) ve iş bu asıl alacağa kaza tarihinden (6098 Sayılı BK 117/2 Maddesi Uyarınca) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili için, .... ... ....

Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, icra takibine davalı tarafca itiraz edilmesi üzerine takibinin durduğunu beyanla itirazın iptaline, davalı hakkında %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ve dava masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının olayın oluş şekli ve sonrasında yaşanan süreçteki beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, kötü niyetle, kazadan sonra her iki aracın da kaza yerinden ayrıldıktan sonra tek taraflı olarak ve yine gerçeği yansıtmayacak şekilde tutanak tutulmasına neden olduğunu, müvekkiline kusur atfedilen raporların yine kendilerine ait kuruluşlarca hazırlanmış olduğunu ve bu rapora dayanarak müvekkiline karşı kötü niyetle icra takibi başlattığını, dava dilekçesindeki iddialarını kanıtlar nitelikte beyan ve yazılı kanıtlarının olmadığını beyanla davanın reddine, davacının takip miktarının %20’ından az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gider ve vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

-Trafik kazası tespit tutanağı, -Davacı kurum tarafından tanzim edilen hasar saptama tutanağı, -Takip dosyası, -Bilirkişi raporu

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; trafik kazasından kaynaklanan hasar nedeniyle maddi zararın tazmini amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın esasından önce görev hususu irdelendiğinde; sermaye şirketi olan davalınn tacir olduğu tartışmasız olup davacı yönünden yapılan değerlendirmede;

6102 sayılı TTK'nın 12/(1). maddesine göre, "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir." 16. maddesinde ise, kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlarının dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir. Davalı ... Genel Müdürlüğü ile ilgili yasal düzenlemeler dikkate alındığında, tacir olduğunun kabulü gerekir. (...'nun tacir vasfında olduğu husunda aynı yönde bkz. Ank. BAM 35. HD. 2022/2093 E., 2022/495K., 23/11/2022 T.)

Hal böyle olunca her iki tarafın tacir olduğu ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu değerlendirilerek mahkememiz görevli görüldüğünden işin esasına geçilmiştir.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış kusur hususunda bilirkişi raporu alınmıştır.

Adli trafik uzmanı bilirkişi tarafından tanzim edilen 07/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "Davalı ...otomasyon şirketinin maliki ve işleteni olduğu ... .... .... plakalı Opel marka kamyonetin dava dışı olay yerinden ayrılan kimliği belirsiz sürücüsün dava konusu itirazın iptaline ilişkin trafik kazasının oluşumunda Tamamen Kusursuz Olduğu, Davacı ...” YA ait 06BE7442 plakalı Man marka toplu taşına aracı olan belediye otobüsünün dava dışı sürücüsü .... ... .... ; dava konusu itirazın iptaline ilişkin maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda Tamamen % 100 ( YÜZDE-YÜZ ) Orannında Kusurlu Olduğu" hususları belirtilmiştir.

Raporun denetime elverişli hazırlandığı, dosya kapsamına, kaza tespit tutanağına ve olayın oluş şekline uygun düştüğü görülmekle rapor hükme esas alınmıştır.

Trafik kazasından kaynaklanan zararların tazmini bakımından üç tür sorumluluk gündeme gelebilmektedir. Bunlar; Haksız fiil sorumluluğu, tehlike sorumluluğu ve sözleşmeden doğan sorumluluktur. Kural olarak haksız fiil sorumlusu olan sürücünün sorumluluğu TBK’nın 49. maddesinde düzenlenen kusur sorumluluğudur. Bir motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluk ise tehlike sorumluluğudur.

İşletenin sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesinde düzenlenmiştir. KTK’nın 85/1. maddesi, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni bu zarardan sorumlu olur." hükmü ile zarara, motorlu aracın işletilmesinin sebep olması hâlinde, işleten hakkında tehlike sorumluluğunu öngörmüştür.

Bu hükme göre, sorumluluk, motorlu taşıt aracının işletilmesine bağlanmıştır. Bu itibarla, işletenin sorumlu olması için, zarara, aracın işletilmesinin sebep olması gerekir. Burada sorumluluğun temeli, işletme tehlikesi, türü ise, tehlike esasına dayalı işletme sorumluluğudur. İşletme tehlikesi gerçekleştiği anda, işletenin sorumluluğu doğar.

KTK’nın 3. maddesine göre, "İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya relini gibi hallerde kiracı, ariyet ve rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.".

Hemen belirtmek gerekir ki, zarar gören dava ve iddiasını işletene karşı kusur sorumluluğuna dayandırsa bile KTK'ya dayalı talepler bakımından KTK'nın 85. Maddesinin uygulanması ve sorumluluk bakımından tehlike sorumluluğu kapsamında değerlendirme yapılması gereklidir. Eldeki davada, tazminat istemi kazaya karışan karşı aracın işletenine KTK uyarınca yöneltildiğine göre somut olayda davalı işletenin sorumluluğunun tespiti için tehlike sorumluluğunun irdelenmesi gerekmiştir.

KTK’nın 85. maddesine göre, işletenin, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararlardan doğan sorumluluğu, kusur sorumluluğu olmadığı gibi, objektif özen ödevinin ihlâline dayanan olağan sebep sorumluluğu da değildir. Bu itibarla, işleten hiç bir kusuru bulunmasa bile, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararları tazmin etmek zorundadır. Sorumluluk kusura dayanmadığı için, kendisi veya eylemlerinden sorumlu olduğu kimseler, temyiz kudretine sahip olmasalar da işleten, doğan zarardan sorumludur (Eren, s. 631 vd.; Kılıçoğlu, A.: Borçlar Hukuku, 10. Baskı, s. 264 vd.).

2918 Sayılı KTK'nın 86. maddesinde, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma şartlarına yer verilmiştir. Değinilen yasal düzenleme:

"İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilir." şeklinde olup bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek;

sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Anlatılan ilkeler ışığında somut olay ele alındığında; hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre dava konusu olayın davalı işletenin kusuru veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin(olayda davalı yan araç sürücüsünün) kusuru bulunmaksızın, davacı yanın (zarar görenin) tam ve ağır kusurundan ileri geldiği anlaşıldığından, davalı işletenin KTK'nın 86. Maddesi gereği sorumluluktan kurtulduğu kanaat edilmiştir.

Yapılan açıklamalar kapsamında dava konusu olayda araç işleteni olan davalı yanın KTK'nın 86. Maddesi gereği sorumluluktan kurtulduğu gözetilerek davaya konu tazminat isteminden hukuken sorumlu tutulamayacağı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Bununla birlikte dosya delil durumuna göre davaya konu takipte davacının kötüniyetli olduğu ispatlanmadığından kötüniyet tazminatına hükmedilmemiştir.

Katip ... Hakim ... E-İmzalıdır E-İmzalıdır