Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/883 K.2025/247

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davavı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin .... ... ... adresine taşındığını, taşındığı binanın zemin + 3 Katlı her katında 2 daire olan bina olduğunu, binada tamamiyle başka aile şirketleri de bulunduğunu, TTK'nın 82.Maddesi uyarınca tutmak zorunda olduğu defteri binanın bodrum katında muhafaza edildiğini, 18.12.2024 tarihinde Pay defterine ihtiyaç duyulduğunu, defterin binanın bodrum katının su almasından dolayı tüm sayfalarının çürüdüğünü, tamamen zayi olduğunu beyanla müvekkili şirketin ortaklar pay defterinin zayi olduğuna dair belge verilmesini talep etmiştir.

Dava; TTK'nın 82/7. Maddesine dayalı olarak açılan zayi belgesi istemine ilişkindir.

6102 Sayılı TTK'nın 82/7. maddesi; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir.

Zayi belgesi isteminin ileri sürülebilmesi için, defteri saklamakla yükümlü olan tacirin tüm özeni göstermesine rağmen engel olamayacağı sebeplerle (Doğal afet veya hırsızlık gibi) zayi olması, ayrıca zayiinden itibaren 15 günlük hak düşürücü sürede davanın açılması gerekmektedir.

TTK 82/7’de kanun koyucu defter ve belgeleri zayi olan tacire (ve diğer ilgililere) zayi belgesi verilebilmesi için, defter ve belgelerin “yangın, su baskını veya deprem gibi bir afet sebebiyle“ zayi olması gerektiğini belirtmektedir.

Bu düzenleme özellikle iki açıdan önem taşımaktadır: Kanun koyucu bu düzenlemeyle sadece mücbir sebep teşkil eden olayların söz konusu olması halinde zayi belgesi istenebileceğini ifade etmeye çalışmakta olup, ikinci olarak buradaki sayımın sınırlayıcı olmadığı, aksine örnekseme suretiyle yapıldığı, düzenlemede yer alan “gibi” ifadesinden anlaşılmaktadır.

Böylelikle kanun koyucu bu hallere benzeyen ve mücbir sebep teşkil eden başka durumlar için de zayi belgesi alınabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte zayi belgesi istenebilecek olan olayın da, tacirin faaliyet ve işletmesi dışında kalan, harici bir olay olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla defterlerin zıyaına neden olan olayla, bu olayın cereyan ettiği işletme arasında bir bağlantı olmamalı, mücbir sebep teşkil eden olay, kaynağını işletme dışında bulmalıdır. Yani diğer bir anlatımla, olay ile olayın meydana geldiği işletme arasında fonksiyonel bir bağ olmaması gerekmektedir.

Dosya kapsamına göre, dava dilekçesi anlatımında; şirkete ait pay defterinin taşındığı binanın bodrum katında muhafaza edilmekte iken bodrum katın su alması nedeniyle defterin çürüdüğü ileri sürülmesine göre; defterin uygun katta, uygun konumda ve korunaklı bir biçimde muhafaza edilmediği açık olup, tacirin kendisinden beklenilen ölçüde gerekli muhafaza tedbir ve koşullarını sağlamadığı anlaşılmıştır. (Benzer yönde bkz. Ank. BAM 23. HD. 2018/343 E., 2018/320 K., 09.03.2018 T.)

Yapılan açıklamalar kapsamında somut olayda TTK'nın 82/7. Maddesi anlamında tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile defterin zıyaına neden olduğu kanaat edilmiş bu itibarla zayi belgesi isteminin yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · (E-imzalıdır) Hakim ... · (E-imzalıdır)