Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/121 K.2025/352

...

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 13/02/2025

KARAR TARİHİ : 06/05/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 11/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı...dava dilekçesinde özetle; Şirketi olan ...... Üretim Gıda ... AŞ.'nin yönetim kurulu karar defterini yapılan tüm arama ve araştırmalarına rağmen bulamadığını, defterin kaybolması nedeniyle ticari faaliyetlerinde ve yasal işlemlerde aksaklıklar yaşandığını, ilgili defterin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava; TTK'nın 82/7. Maddesine dayalı olarak açılan zayi belgesi istemine ilişkindir.

6102 Sayılı TTK'nın 82/7. maddesi; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir.

Zayi belgesi isteminin ileri sürülebilmesi için, defteri saklamakla yükümlü olan tacirin tüm özeni göstermesine rağmen engel olamayacağı sebeplerle (Doğal afet veya hırsızlık gibi) zayi olması, ayrıca zayiinden itibaren 15 günlük hak düşürücü sürede davanın açılması gerekmektedir.

TTK 82/7’de kanun koyucu defter ve belgeleri zayi olan tacire (ve diğer ilgililere) zayi belgesi verilebilmesi için, defter ve belgelerin “yangın, su baskını veya deprem gibi bir afet sebebiyle“ zayi olması gerektiğini belirtmektedir.

Bu düzenleme özellikle iki açıdan önem taşımaktadır: Kanun koyucu bu düzenlemeyle sadece mücbir sebep teşkil eden olayların söz konusu olması halinde zayi belgesi istenebileceğini ifade etmeye çalışmakta olup, ikinci olarak buradaki sayımın sınırlayıcı olmadığı, aksine örnekseme suretiyle yapıldığı, düzenlemede yer alan “gibi” ifadesinden anlaşılmaktadır.

Böylelikle kanun koyucu bu hallere benzeyen ve mücbir sebep teşkil eden başka durumlar için de zayi belgesi alınabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte zayi belgesi istenebilecek olan olayın da, tacirin faaliyet ve işletmesi dışında kalan, harici bir olay olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla defterlerin zıyaına neden olan olayla, bu olayın cereyan ettiği işletme arasında bir bağlantı olmamalı, mücbir sebep teşkil eden olay, kaynağını işletme dışında bulmalıdır. Yani diğer bir anlatımla, olay ile olayın meydana geldiği işletme arasında fonksiyonel bir bağ olmaması gerekmektedir.

Dosya kapsamına göre; davacı...şirket temsilcisi, şirkete ait karar defterinin şirketin merkez adresi olan ofisinde saklanmakta olduğunu, boşanma sürecinde eski eşi ile ofislerini ayırdıklarını defterin bu esnada kaybolmuş olabileceğini veya defter tasdiki sürecinde kaybedilmiş olabileceğini belirterek defterin kaybolduğunu ileri sürmüş ise de, TTK'nın 82/7. maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleştiği veya kanunda sayılan hallerin benzeri olağan dışı bir durumun bulunduğu hususu iddia edilmediği gibi, somut olayda TTK'nın 82/7. Maddesi anlamında bir durumun gerçekleştiğine dair herhangi bir delil veya emare de görülmemiştir.

Tacirin özen yükümlülüğü kapsamında tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin özenle korumasına karşın (...... esas ...... esas ... karar sayılı emsal içtihatları) kanunda belirtilen şekilde afet nedeniyle veya hırsızlık sonucu zayi olduğu ispatlanmamıştır.(Aynı yönde bkz. ..... E., ...... T.)

Hal böyle olunca zayi belgesi verilmesi talep edilen defterin, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıktığı anlaşılmıştır. (Benzer yönde bkz. ..... E.,.... K., 27/12/2024 T.)

Yapılan açıklamalar kapsamında somut olayda TTK'nın 82/7. Maddesi anlamında tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile defterin zıyaına neden olduğu kanaat edilmiş bu itibarla zayi belgesi isteminin yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza