Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/354 K.2022/73

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçelerinde, müvekkilinin, davalı şirketlerle, genel müdürlük binalarının genel temizlik işlerine ilişkin çeşitli dönemlere ait hizmet alımı sözleşmeleri imzaladığını, davalılardan ... Bilişim Eğitim Temizlik İnşaat Turizm Gıda Ltd. Şti. &... Sosyal Hizmetler Yemek Gıda Bilgi İşlem İnşaat Temizlik Eğtim Taahhüt Turizm Sanayi Ltd.Şti. adi ortaklığının taraflarından ... Bilişim Şirketi önce ünvan değişikliği ile yeni unvanının, ... Kurumsal Hizmetler İnş.

Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş olduğunu, müvekkili tarafından, davalı şirketlerin yüklenicisi olduğu sözleşmeler kapsamında çalıştırdıkları işçilerden, iş akdi, kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona eren ...'ya, 12 yıl 8 ay 13 günlük hizmetine karşılık, 38.839,08 TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını, taraflarla yapılan sözleşmelerde, işçilerin iş aktinden kaynaklanan her türlü tazminat (kıdem,ihbar,iş kazası vs.) ve ücret taleplerinden, yüklenicinin sorumlu olduğunun, idarenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığının, idarenin bu kapsamda işçilere veya üçüncü kişilere ödeme yapmak zorunda kalması halinde,

bunun yüklenici tarafından idareye ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davalılara, sorumlu oldukları tutarın iadesi konusunda yazıldığını, ancak ödeme yapılmadığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere. 7.890,55 TL'nin faiziyle birlikte davalı ... Temizlik Emlak ve İnş. Hizmetleri Tic. Ltd.Şti. den. 4.227,71 TL'nin faiziyle birlikte müşterek ve müteselsil sorumlu olmak üzere davalılar ... Kurumsal Hizmetler İnş. Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş ile ...

Sosyal Hizmetler Yemek Gıda Bilgi İşlem İnşaat Temizlik Eğitim Taahhüt Turizm Sanayi Ltd.Şti'den olmak üzere toplam 12.118,26 TL alacağın, işçiye ödeme yapılan 02.02.2018 tarihinden itibaren işleyen avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin müşterek ve müteselsil sorumlu olmak üzere davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ... Ltd.

Şti vekili cevap dilekçelerinde, dava dışı işçinin, müvekkil şirkete bağlı olarak BOTAŞ'ta 18.01.2007 tarihinde çalışmaya başladığını, davacı ile müvekkil şirketin hizmet alım sözleşmesinin, 09.08.2009 tarihinde sona erdiğini, dava dışı işçinin alacağının zamanaşıma uğradığını, müvekkil ile iş akdi sona eren işçilerin değişen alt işverenler nezdinde çalışmaya devam ettiklerini, hizmet sağlama sözleşmelerinin, başka şirketlerle devam ettiğini, müvekkili ile davacı arasındaki hukuki ilişkinin ortadan kalktığını, dolayısıyla müvekkil şirketin, davacı şirkete karşı herhangi bir borcu bulunmadığını, davacının,

aralarındaki ihale sözleşmesinden bahisle alacağın tamamını rücuen talep ettiğini, ancak bu sözleşmenin, TBK 1. Maddesine göre karşılıklı ve birbirine uygun irade şeklinde olmadığını, tüm sorumluluğu alt işverene yüklediği sorumluluk maddelerinin geçersiz olduğunu, davaya konu ödemenin 02.02.2018 tarihi olduğunu, dava tarihi göz önünde bulundurulduğunda, TBK 73. Maddesi uyarınca rücu alacaklarındaki 2 yıllık dava zamanaşımının dolduğunu, davacının, davalı şirketi dava tarihinden evvel temerrüte düşüren ihtarı ve dava konusu işçilik alacaklarına dair, dava dışı işçinin açmış olduğu davanın ihbarının söz konusu olmadığını belirterek;

davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılara, usulüne uygun şekilde meşruhatlı davetiye çıkarılmış olup; dosyaya yazılı ve sözlü savunma bildirilmemiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının, davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Arabuluculuk tutanağı, dekont örnekleri, taraflar arasında imzalanan sözleşme örneği, bilirkişi raporu ve diğer belgeler dosyada mevcuttur. Dosya üzerinde mahkememizce, rücu davalarında uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış olup, 18/01/2022 tarihli bilirkişi raporu dosyada mevcuttur.

Dosya içerisinde toplanan deliller, davacı ile davalılar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri, teknik şartnameler, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre.

09/03/2005-31/12/2017 tarihleri arasında, çeşitli hizmet alım işlerinin yürütülmesi için davacı ile davalı şirketler ve bir kısım başka alt işverenler arasında sözleşmeler imzalandığı, dava dışı işçi ...'nın bu sözleşmelere konu işlerde, davalı şirketler işçisi ve dava dışı şirketler işçisi olarak davacı asıl işveren işyerinde çalıştırıldığı,

işçinin iş akdinin, emeklilik nedeniyle sona ermesi nedeniyle davacı kurumun işçiye 02/02/2018 tarihinde net 38.839,08 TL ödeme yaptığı, damga vergisi ile birlikte davacı uhdesinden 39.136,12 TL çıktığı, davacı kuruluş tarafından, davalı şirketlere 29/05/2018 tarihinde gönderilen yazı ile paylarına düşen kıdem tazminatlarının ödenmesinin istendiği, ancak sözleşme adreslerine yapılan iadeli taahhütlü tebligatların, muhatapların adreslerden ayrılması nedeniyle tebliğ edilemediği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin ekinde yer alan Teknik Şartnamenin 4/d Maddesinde; Yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin, kıdem, ihbar ve her nevi tazminat taleplerinde tek sorumlu olduğu, İdarenin bu konuda hiçbir yükümlülüğünün bulunmadığı, Sosyal Güvenlik Mevzuatı ile her türlü işçi işveren hakkındaki mevzuata göre işçi alınması; işçi haklarının ödenmesi işçi çıkartılması ve sair konulardaki tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğu, İdarenin bu konuda sorumlu olmayacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 21.12.2020 tarih ve 2019/2279 esas, 2020/4436 karar sayılı ilamı).

Davadaki uyuşmazlığın, alt işverenlerin bünyesinde çalışan dava dışı işçi ...'ya, davacı kurum tarafından ödenen 38.839,08 TL kıdem tazminatının 12.118,26 TL'lik kısmından davalıların sorumlu olup olmadığı, sorumlu iseler ne miktarı konularında toplandığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin ekinde yer alan Teknik Şartnamenin 4/d maddesinde, yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin, kıdem, ihbar ve her nevi tazminat taleplerinde tek sorumlu olduğunun, idarenin bu konuda hiçbir yükümlülüğünün bulunmadığının düzenlendiği,

asıl işverenin (idarenin) sorumlu olacağına dair sözleşmede hüküm bulunmadığı anlaşılmakla, alt işverenlerin sorumluluğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Dava dışı işçinin, tazminat ve hesaplamalara esas çalışma döneminin 09/03/2005-31/12/2017 tarihleri arası olduğu, bu tarihler arasında, davalı alt işveren şirketlerin işçiyi çalıştırmış olduğu toplam sürenin 1417 gün olduğu, davalılar yönünden kendi dönemlerine düşen kıdem tazminatı payı hesaplandığında; ... Tem. Emlk. İnş.

Tic. Ltd. Şti'nin 923 gün karşılığı olmak üzere sorumlu olduğu tutarın 7.895,62 TL; ... Kurumsal Hizmetler İnş. Otomotiv San. Ve Tic. A.Ş-... Sos. Hiz. Tem. Ltd. Şti adi ortaklığı'nın 494 gün karşılığı olmak üzere sorumlu olduğu tutarın 4.225,83 TL olduğu anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne, ... Tem. Emlk. İnş. Tic. Ltd. Şti'den taleple bağlı kalınarak 7.890,55 TL'nin; ... Kurumsal Hizmetleri İnş. Otomotiv Sanayi ve Tic. A.Ş ile ...

Sosyal Hizmetler Yemek Gıda Bilgi İşlem İnş. Temizlik Eğitim Taahhüt Turizm Sanayi Ltd. Şti iş ortaklığından 4.225,83 TL'nin 02/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Anlatılan nedenlerle,