Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/400 K.2025/189

...

DAVA

Teminat Mektubunun İadesi

DAVA TARİHİ : 02/06/2023

KARAR TARİHİ : 12/03/2025

KARAR Y.TARİHİ : 25/03/2025

...

DAVA

Teminat Mektubunun İadesi

DAVA TARİHİ : 02/06/2023

KARAR TARİHİ : 05/06/2023

...

DAVA TARİHİ : 02/06/2023

KARAR TARİHİ : 05/06/2023

Mahkememizde görülmekte olan Teminat Mektubunun İadesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

ASIL DOSYADA İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı şirket arasında 21/09/2018 tarihli sözleşme akdedildiğini, sözleşmeye istinaden 17/09/2018 ve 23/10/2020 tarihli iki adet kesin teminat mektubunun davalılara teslim edildiğini, davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı tüm edimlerini yerine getirerek ifa sürecinin tamamlandığını,

sözleşme konusu işin sonlandırılmasına müteakip davacı şirket tarafından davalı kuruma başvuru yapılmasına rağmen teminat mektuplarının iade edilmediğini beyan ederek davacı şirket tarafından davalı şirkete ibraz edilen 17/09/2018 tarihli ... tarafından düzenlenen ...numaralı 290.500,00-TL(iki yüz doksan bin beş yüz Türk lirası) bedelli kesin teminat mektubu, 23/10/2020 tarihli ...

Şubesi tarafından düzenlenen ... referans numaralı 3.039,00-TL(üç bin otuz dokuz Türk lirası) bedelli ek kesin teminat mektubu olmak üzere 2 adet kesin teminat mektubunun nakde çevrilmediği takdirde taraflarına iadesini, teminat mektuplarının haksız tutulması nedeniyle davacı şirket tarafından ödenmek zorunda kalan 15.000,00 TL bedelin davalıdan alınarak taraflarına ödenmesini, dava süreci içerisinde mektupların nakde çevrilmesi halinde ise mektup bedellerinin taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞEN ... SAYILI DOSYADA İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı şirket arasında 14/10/2020 tarihli sözleşme akdedildiğini, sözleşmeye istinaden 09/10/2022, 10/06/2022 ve 06/07/2021 tarihli üç adet kesin teminat mektubunun davalılara teslim edildiğini, davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı tüm edimlerini yerine getirerek ifa sürecinin tamamlandığını,

sözleşme konusu işin sonlandırılmasına müteakip davacı şirket tarafından davalı kuruma başvuru yapılmasına rağmen teminat mektuplarının iade edilmediğini beyan ederek davacı şirket tarafından davalı şirkete ibraz edilen 09/10/2020 tarihli ...Şubesi tarafından düzenlenen ... referans numaralı 564.200,00-TL(beş yüz altmış dört bin iki yüz Türk lirası) bedelli kesin teminat mektubu, 10/06/2022 tarihli ...

Şubesi tarafından düzenlenen ... referans numaralı 200.000,00-TL(iki yüz bin Türk lirası) bedelli kesin teminat mektubu, 06/07/2021 tarihli ...

Şubesi tarafından düzenlenen ... referans numaralı 46.500,00-TL(kırk altı bin beş yüz Türk lirası) bedelli ek kesin teminat mektubu olmak üzere 3 adet kesin teminat mektubunun, nakde çevrilmediği takdirde taraflarına iadesini, teminat mektuplarının haksız tutulması nedeniyle davacı şirket tarafından ödenmek zorunda kalan 15.000,00 TL bedelin davalıdan alınarak taraflarına ödenmesini, dava süreci içerisinde mektupların nakde çevrilmesi halinde ise mektup bedellerinin taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞEN ...SAYILI DOSYADA İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı şirket arasında 05/09/2019 tarihli sözleşme akdedildiğini, sözleşmeye istinaden 29/08/2019 ve 05/10/2021 tarihli iki adet kesin teminat mektubunun davalılara teslim edildiğini, davacı şirketin sözleşmeden kaynaklı tüm edimlerini yerine getirerek ifa sürecinin tamamlandığını, sözleşme konusu işin sonlandırılmasına müteakip davacı şirket tarafından davalı kuruma başvuru yapılmasına rağmen teminat mektuplarının iade edilmediğini beyan ederek davacı şirket tarafından davalı şirkete ibraz edilen 29/08/2019 tarihli,

...Şubesi tarafından düzenlenen ... numaralı 279.551,00-TL bedelli kesin teminat mektubu ile 05/10/2021 tarihli, ... tarafından düzenlenen ... numaralı 40.000,00-TL bedelli ek kesin teminat mektubu olmak üzere 2 adet kesin teminat mektubunun, nakde çevrilmediği takdirde taraflarına iadesini, teminat mektuplarının haksız tutulması nedeniyle davacı şirket tarafından ödenmek zorunda kalan 15.000,00 TL bedelin davalıdan alınarak taraflarına ödenmesini, dava süreci içerisinde mektupların nakde çevrilmesi halinde ise mektup bedellerinin taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir.

ASIL VE BİRLEŞEN DOSYALARDA SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin iktisadi devlet teşekkülü olduğunu, davacının teminatlarının iade edilmemesinin hukuka uygun olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereğince işçi alacaklarına ilişkin sorumluluğun davacı firmaya ait olduğunu, davacının işçiyi çalıştırdığı kendi dönemiyle ilgili olarak sözleşme hükümleri çerçevesinde usulüne uygun, kıdem tazminatları dahil bütün işçilik alacaklarını içerir ibranameleri davalı şirkete sunması gerektiğini, davacının bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davacıya teminatın iade edilebilmesi için idareye ve çalışanlara borcunun kalmadığının tespiti gerektiğini,

davacının işçilerinin davacı ve davalı aleyhine işe iade talepli iş davaları açtıklarını, açılan bu davalarda davacıların işlerine iadesine karar verildiğini ve kararların kesinleştiğini, bu şartlar altında davacı şirkete teminatının iadesinin sözleşmenin 12.4.1 ve 12.4.2 maddeleri gereği mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, asıl ve birleşen davalar yönünden davacı tarafından hizmet sözleşmesi hükümleri uyarınca davalıya verilen teminat mektuplarının iadesi ve ödenen komisyon bedellerinin davalıdan alınması istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık taraflarca imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca teminat mektuplarının iade koşullarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

Taraflar arasında davacı şirketin yüklenici konumunda olduğu

-... İhale Kayıt Numarası ile ...Gerçekleştirmek Üzere İşletme, Periyodik Bakım, Onarım Ve Revizyon İşlerinin 25 Kişiyle 3 Yıl Süreli Olarak Yaptırılması İşi"

-... İhale Kayıt Numarası ile ... İşletme müdürlüğüne bağlı ... Güvenlik Hariç Enerji Üretimini Gerçekleştirmek Üzere İşletme, Periyodik Bakım, Onarım Ve Revizyon İşlerinin 43 Kişiyle 2 Yıl Süreli Olarak Yaptırılması İşi" ve

- ... İhale Kayıt Numarası ile "... İşletme müdürlüğüne bağlı ... Üretimini Gerçekleştirmek Üzere İşletme, Periyodik Bakım, Onarım Ve Revizyon İşlerinin 25 Kişiyle 2 Yıl Süreli Olarak Yaptırılması İşi"ne ilişkin olarak farklı tarihlerde 3 adet hizmet sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmeler kapsamında davacı şirket tarafından davalı şirkete her bir sözleşme kapsamında ayrı ayrı teminat mektupları verildiği her iki tarafın da kabulündedir.

Taraflar arasında akdedilen ... İKN nolu sözleşmenin

7. Maddesinde.

"Sözleşme bedeline dahil olan giderler başlığı altında taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin işçilere ödenecek ücret ve ücret sayılan hertürlü işçi alacağı , ihale dökümanı kapsamında yüklenici tarafından karşılanması istenen her türlü alet, cihaz ve sarf malzemesi, temizlik, bakım onarım giderleri, personel taşımaya tahsis edilecek araçlara ilişkin her türlü yakıt, malzeme, zorunlu sigortalar ve karayolu taşıma mevzuatı kapsamında istenen her türlü bilgi ve belgeye ilişkin giderler abonelikler ile vergi , resim harç gibi masrafları sözleşme bedeline dahil edeceği..." 12.4.1. maddesinde;

"taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 6 ay içinde SGK'dan ilişiksiz belgesi getirilmediği taktirde, yüklenicinin ödenmemiş istihkakları ile kesin teminatı (nakit değilse nakde çevrilerek) bağlı bulunduğu ... gönderilebilir veya ... tarafından bloke edilebilir.

Yüklenici bu uygulamadan dolayı herhangi bir hak talebinde bulunamaz. ... alınan ilişiksizlik Belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve ek kesin teminatların tamamı, yükleniciye iade edilecektir. "

12.4.2. maddesinde; "Yüklenicinin bu iş nedeniyle, ... Kurumuna olan borçlarıyla, ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödememesi durumunda, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminat ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye iade edilir."

13.2 maddesinde; "Yüklenici bu sözleşme kapsamında çalıştırdığı tüm personelin işvereni olarak İş Kanunu, ... Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerinden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkındaki Yönetmelik, çalışma hayatı ile ilgili diğer kanun, tüzük ve yönetmeliklere göre; personelinin her türlü ücret, vergi, harç ... v.s tüm yasal yükümlülüklerini eksiksiz olarak süresi içinde yerine getirecek ve bunlarla ilgili belgeleri her ay düzenleyeceği faturanın ekinde işletmeye verecektir."

13.3 maddesinde; "İşçi ücretleri ( hakedişi aldığı günden itibaren 3 işgünü içerisinde ödemek zorundadır) ile iş kanunu ve/veya sözleşme uyarınca işçilere ödenecek diğer tüm ödemelerin herhangi bir bankada herbir işçi için banka hesabı açtırılarak bu hesaplara yüklenici tarafından ödenecektir. İstihkak ödemelerinde bir önceki ayın istihkak ödemelerinin işçilerin namı hesabına yatmış olduğunu gösterir banka ekstresinin işçi tahakkuk bordroları ekinde işletmeye verilecek ve kontrolünden sonra yükleniciye ödeme yapılacaktır."

13.4 maddesinde; "Yüklenici işin bitiminde çalıştırdığı tüm personelden usulüne uygun olarak alınmış bir ibnaranameyi ve bu ibranamede belirtilen miktarın yine banka hesabı aracılığı ile ödendiğini gösterir belgeyi işletmeye tevdii edecektir. Aksi takdirde yüklenicinin son istihkakı ödenmeyecektir. Usulüne uygun bir ibranamede ;

İbranamenin İş akdinin feshinden sonraki bir tarihi taşıması

İşçiden bu yönde alınacak ibranamede işçiye ücret, fazla mesai kıdem ve ihbar tazminatı, izin ücreti ve işçilik alacaklarına ilişkin ödeme yapılmış ise bu ödemelerin ayrıca ve açıkca kalem kalem gösterilmesi

Ödenen işçilik hakları açısından işvernin ibra edilmiş olması şartlarını içermesi gerekmektedir."

23. Maddesinde;"Yüklenicinin çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları düzenlenmiştir. Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları ilgili mevzuatın, bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri, aşağıda ve teknik şartnamede belirlenmiş olup yüklenici bunları aynen uygulanmakla yükümlüdür." düzenlemeleri mevcut olup, birleşen dosyalara konu ... İKN nolu ve ... İKN nolu hizmet alım sözleşmelerinde de bu maddelerin paralel şekilde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce uyuşmazlık konusunda ve teminatın iadesi koşulları değerlendirilerek iade koşullarının oluşup oluşmadığı ve teminat mektubu komisyon tutarının belirlenmesi konusunda bilirkişiden rapor istenmiş, alınan bilirkişi kök ve ek raporlarında özetle; ... kararlarında da görüleceği üzere sözleşmelerde geçen ibranamelerin emredici hukuk kuralarına aykırılığı yönünde verilmiş bir karar bulunmadığı, ibranamelerin alınıp alınmadığı irdelenerek kararlar verildiği, aynı şekilde ... dan ilişiksiz belgesi alınması koşulu mevcçut ise bu belgenin getirilmesi hususu incelenerek hükme varıldığı,

... kararlarında taraflar arasındaki sözleşmenin bertaraf edilmeyeceğinin kabul edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.4 maddesi gereği davacı yüklenicinin işçilerden ibraname alması ve ibranamede belirtilen bedelin banka kanalıyla ödenmiş olması gerektiği halde bu hükmün davacı tarafça yerine getirilmediği ve henüz teminatın iadesi şartları oluşmadığı bildirilmiştir.

Taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmeleri uyarınca davacı şirket tarafından davalı idareye kesin teminat ve ek kesin teminat mektupları verildiği, davaya dayanak her üç sözleşmede de 12 ve 13. maddelerde teminatın geri verilme şartları düzenlendiği, davacı yüklenicinin çalıştırılan işçilerden işçilik alacağına dair alınmış ibranameleri davalıya vermesi gerektiği, ayrıca ... ilişiksiz belgesi getirmesi gerektiği, davacı yanca davalı ile yapılan sözleşme hükümlerine uyulması halinde teminatın iadesinin istenebileceği anlaşılmakla;

davacı yüklenicinin taahhüdün sözleşme ve ihale hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığının tespiti ve SGK'dan alınacak ilişiksiz belgesinden sonra teminatın iadesinin düzenlendiği, yine aynı sözleşmede yüklenici tarafından işin bitiminde çalıştırdığı tüm personelden usulüne uygun olarak alınmış bir ibranameyi ve bu ibranamede belirtilen miktarın yine banka hesabı aracılığı ile ödendiğini gösterir belgeyi sunmadığı takdirde yüklenicinin son istihkakının ödenmeyeceğinin düzenlendiği,

davaya dayanak sözleşme gereğince yüklenici tarafından ...dan ilişiksiz belgesi sunulduğu ya da usulüne uygun olarak düzenlenmiş bir ibraname bulunduğunun ileri sürülmediği ve kanıtlanamadığı, bu nedenle teminat mektubunun iadesi koşullarının oluşmadığı sonucuna incelenen tüm dosya kapsamıyla ulaşılarak asıl ve birleşen davaların reddine ilişkin aşağıdaki karar verilmiştir.