Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/557 K.2025/95

...

DAVA

Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/08/2023

KARAR TARİHİ : 03/03/2025

KARAR Y.TARİHİ : 14/03/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

I-İDDİALAR

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı iş sahibi idare ile imzalanmış olan sözleşme uyarınca "... bir kısmı yine dava dışı müteahhit tüzel kişilik ve bir kısmı ise iş ortaklığı tarafından üstenildiğini, söz konusu projelerde, müteahhitler ile imzalanan sözleşmeler uyarınca projelere dair "havalandırma tesisatı yapımı işlerini" müvekkili şirket tarafından üstlenildiğini, müvekkilinin üstlenmiş olduğu edimlerin ifası amacıyla davalı ile 26.12.2022 tarihli malzeme ve işçilik dahil olacak şekilde anahtar teslim ve götürü bedel sözleşmesi imzalandığını,

sözleşme uyarınca davalıya gerçekleştirilecek ödemeler için ileri düzenleme tarihli çekler düzenlendiğini ve teslim edildiğini, yine son ödeme olan 200.000,00 TL'nin ise, işi bitimi el birlikte muaccel hale geleceğinin kararlaştırıldığını, dava tarihine kadar davalı taraf, sözleşmede belirtilen ve ibraz günü gelen çek bedellerinin herhangi bir aksama olmaksızın tahsil ettiğini, davalı tarafın, sözleşmenin imzalanması tarihi olan 26.12.2022 tarihinden bu yana sözleşme konusu edimlerini, belirli dönemlerde ve herhangi haklı sebebi olmaksızın yerine getirmediğini, davalı bünyesinde sigortalı olan dava dışı bir işçi,

14.07.2023 tarihinde iş sahasında iskeleden düştüğünü ve bacağını kırdığını, iş kazası tarihi olan 14.07.2023 tarihinden bu yana davalı iş sahasında herhangi bir faaliyette bulunmadığını, iş yerine getirmemekte direndiğini, davalı şirkete ihtarname keşide edildiğini, davalı tarafın cevabi ihtarnamesinde somut durumun ikrar ettiğini, müvekkilinin ihtarın gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle gönderilen ihtarname ile ileri düzenlenme tarihli çeklerin derhal iadesinin talep edildiğini, ancak davalı şirket tarafından çeklerin iade edilmediğini, taraflar arasında imzalanan 26.12.2022 tarihli sözleşme,

anahtar teslim ve götürü bedel şekilde düzenlenmiş olup ortaya çıkacak eser ile ilgili malzeme ve işçilik giderlerinin bütününü kapsadığını, davalı alt yüklenici, sözleşme ile üstlendiği edimini gereği gibi yerine getirmediğini, davalı alt yüklenicinin geçerli haklı bir sebebi de bulunmadığını, davalı alt yüklenicinin işe devam etmemesi,

müvekkilinin başta olmak üzere işin tüm paydaşları bakımından bir takım zararlara sebebiyet verdiği gibi an itibariyle iş sahibi idare tarafında uygulanacak cezaların da söz konusu olacağını, bu nedenle müvekkilinin sözleşmeden beklediği menfaati de edememesi nedeniyle sözleşmeden haklı nedenle döndüğünü, davalı şirkete gönderilen ihtarname ile 15.08.2023 düzenleme tarihli 200.000,00 TL bedelli, 31.08.2023 düzenleme tarihli 200.000,00 TL bedelli, 15.09.2023 düzenleme tarihli 200.000,00 TL bedelli çeklerin bedelsiz kalmış olduğundan davalıdan iadesinin talep edildiğini ancak söz konusu çeklerin iadesinin gerçekleştirmediğini,

müvekkilinin haklı sebeple sözleşmeden döndüğü tarihe kadar davalıya gerçekleştirilen ödemeler toplamının 1.200.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin sözleşmeden dönme iradesinde, davalı tarafından tamamlanan işleri, fazladan ifaya dair istirdat hakkını saklı tutmak kaydıyla gerçekleştirdiği itfaya saydığını, itfa, işin davalı tarafından tamamlanan kısmından fazlasına takebul ettiği için müvekkili tarafından gerçekleştirilen fazladan itfanın iadesi gerektiğini belirterek dönme tarihi itibariyle pursantajlar dikkate alınarak işin henüz yarısının tamamlandığı söz önünde bulundurularak,

henüz ibraz süreleri gelmemiş olan ve davalı uhdesinde bulunan 15.08.2023 düzenleme tarihli 2000.000,00 TL bedelli, 31.08.2023 düzenleme tarihli 200.000,00 TL bedelli, 15.09.2023 düzenleme tarihli 200.000,00 TL bedelli çek ile ilgili tedbir kararı verilmesini, yargılama sonucunda davalının, temel borç ilişkisi olan sözleşme ilişkisinde üstlenmiş olduğu edimini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin sözleşmeden haklı sebeple ve davalının kusuru nedeniyle döndüğünün tespitine, çeklerin bedelsizliği nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iadesine,

sözleşme ile iş bitiminde muaccel hale geleceği kararlaştırılan 200.000,00 TL bakımından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, sözleşmeden dönme tarih itibariyle işin tamamlanması oranları (pursantajlar) dikkate alınmak suretiyle davalıya fazladan ödenen ve istirdadını talep ettikleri şimdilik 50.000,00 TL 'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-SAVUNMALAR

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili arasında 26.12.2022 yürürlüklük tarihli "Alt Yüklenici Sözleşmesi " düzenlendiğini, sözleşme kapsamında sözleşmenin 3. Maddesinin (a) bendinde sayılan işlerin yapılmasının kararlaştırıldığını, davacı taraf sözleşmede kararlaştırılan işlerin yapılması karışlığında sözleşmenin 4. Maddesinin (d) bendinde belirlenen çekleri tanzim ederek müvekkiline verildiğini, müvekkilinin sözleşmeye uygun olarak montaj işine başladığını, proje için kullanılan tüm malzemeler için sözleşme gereği teslim alınan ciro edilerek kullandığını ve malzemelerin tamamı müvekkilince şantiyeye teslim edildiğini,

tüm imalatların tamamlandığını ve yapılması gereken montajın %80 ' ı bitirdiğini, ancak 14.07.2023 tarihinde yaşanan iş kazası neticesinde projede ekip başı olarak görev olan işçinin yaralandığını ve montaj işlemlerinin bir süre yavaşladığını, iş kazasının ardından yeni bir ekibin şantiyeye yönlendirildiğini ancak davacı tarafça ekibin çalışmasına müsaade edilmediğin, projedeki gecikmenin sebebinin davacının yeni ekibin çalışmasına mani olmasının olduğunu, davacı şirkete ihtarname keşide edildiğini, ancak ihtarname neticesinde bir dönüş ve uzlaşma sağlanamadığını, davacı tarafça işin gecikmesinde bahisle ihtarname keşide edildiğini,

ancak somut uyuşmazlıkta davacının yüklenici, müvekkilinin alt yüklenici konumunda olduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasında akdedilen alt yüklenicilik sözleşmesine istinaden müvekkili tarafından yüklenilen işin belli bir vadede tamamlanmasının kararlaştırılmadığını, davacının idare veya üçüncü kişiler le yapmış olduğu sözleşmelerin müvekkilini bağlamadığını, sözleşmenin nespiliği ilkesi gereği davacı tarafından kararlaştırılmamış olmasına rağmen işin zamamında tamamlanamayacağı gerekçesi ile sözleşmenin feshinin mümkün olmadığını, davacı tarafından açılan davanın iyi niyetten yoksun olduğunu,

davacının iş veren söz konusu yükümlüklerine aykırı davrandığından ortada bir gecikme olduğu kabul edilse dahi söz konusu gecikmeye kendisinin sebebiyet verdiğini, ödeme yasağı verilen çeklerin müvekkilince ticari faaliyete konu edilmiş ve üçüncü şahıslara cirolandığını, taraflar arasında kesin vadeli bir sözleşme bulunmadığını, teslimat için bir süre öngörülmediğini, davacı tarafın iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının yükümlüklerine aykırı davranması sebebiyle iş kazasına sebebiyet vermesi ve iş organizasyonunu kendi kusurlu hareketleri sebebiyle yavaşlatılması,

müvekkilince görevledirilen yeni ekibin davacı tarafça çalışma sahasına alınmaması, üstlenilen işin neredeyse bitim aşamasına gelmesi durumları değerlendirildiğinde davanın haksız olduğunu savunmuş davanın reddini istemiştir.

III-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

1.Tarafların arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığına dair arabuluculuk son tutanağı.

2.... yev. nolu ihtarname, ... yevmiye nolu ihtarname, ...yevmiye numaralı ihtarname,... yevmiye numaralı ihtarname örnekleri.

4. ...kayıtları.

5. .... sayılı dosyasının uyap evrakları.

6.Bilirkişi raporları.

a) Mahkememize alınan bilirkişi kurulu kök ve ek raporlarının sonuç kısmında özetle; Davacı iş sahibi ile davalı alt taşeron arasında 26.12.2022 tarihinde Anahtar Teslimi

Havalandırma Tesisat Yapım işleri Alt Yüklenici Sözleşmesi düzenlendiği; Bu Sözleşmeye

göre davalı taşeronun “... Yeni

Hizmet Binası Havalandırma Tesisat Yapımı İşini” , “...Tesisat Yapımı İşini “ sözleşmenin eki proje, mahal listesine uygun

şekilde anahtar teslimi olarak KDV dahil 2.000.000-TL götürü bedelle yapmayı ve işi geçici ve

kesin kabule uygun olarak eksiksiz teslim etmeyi taahhüt ettiği; Davacının, davalı taşeronun edimini yerine getirmemesi nedeniyle davalıya 04.08.2023

tarihinde tebliğ edilen ihtarname ile sözleşmeden döndüğü,

davalı taşeronun 14.07.2023 tarihinde meydana gelen iş kazasından sonra 28.07.2023

tarihinde tebliğ aldığı ihtara rağmen Sözleşmenin 5/e maddesi gereğince şantiyede hazır

bulunmadığı ve işin yapımına devam etmediği bu nedenle davalı taşeronun sözleşmenin 5/e

maddesine aykırı davrandığı; buna karşılık davacı iş sahibinin sözleşmedeki edimlerini yerine

getirdiği, davacının Sözleşmeden dönmesinin haklı olup olmadığına konusunda nihai hukuki

değerlendirme ve takdir Sayın Mahkemeye ait olduğu, davalı taşeronun sözleşme kapsamında yaptığı olduğu imalatların ...

Derslik ... için %56,52 ve ...24 Derslik İlkokulu için %56.09 oranında olduğu

Tapu Kadastro Bölge Hizmet Binasında ise herhangi bir imalat yapmadığının tespit edildiği, buna

göre davalının gerçekleştirmiş olduğu bu imalat oranlarına göre davacıdan talep edebileceği

sözleşme bedelinin KDV dahil 1.207.628,18-TL olduğunun hesaplandığı; davacının, davalıya

tahsil edilen çeklerle 1.400.000-TL ve davaya konu edilen tahsil edilmeyen çeklerle 400.000-TL

olmak üzere toplam 1.800.000-TL ödeme yaptığı, bu itibarla davacının, davalıya borcu olmadığı

ve 592.371,82TL fazla ödeme yaptığının tespit edildiği,

Bu nedenlerle davacının;

tahsil edilmeyen davaya konu ... sayılı

200.000-TL tutarındaki çek ve 15.09.2023 tarih ve... numaralı 200.000-TL tutarındaki çekten

dolayı davacıya borcu olmadığı, Sözleşme gereğince kesin kabulde ödenecek sözleşme bedelinin

%10 luk kısmına denk gelen 200.000,00-TL bakiye sözleşme bedelinden dolayı da davalı

taşerona borcu olmadığı, davalıdan istirdatını talep edebileceği alacak miktarının KDV dahil 192.371,82-TL olduğu hesaplandığı, davacının rapora itirazı doğrultusunda fatura düzenlemesi gerekip

gerekmeyeceğinin tespiti konusunda hukuki takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere;

1.207.628,18-TL KDV dahil tutarındaki davalı şirketin gerçekleştirmiş olduğu imalat bedelinin

Sayın Mahkeme tarafından kabul görmesi halinde, bu imalat bedeli ile 182.192,04.-TL KDV dahil

tutarındaki daha önce sözleşme kapsamında davalı şirketin düzenlemiş olduğu fatura bedeli

arasındaki (1.207.628,18-182.192,04=) 1.025.436,14.-TL KDV dahil tutarındaki farkın, davalı

şirket tarafından davacı şirkete fatura düzenlenmesi gerekeceği tespit edildiği şeklinde görüş bildirilmiştir.

IV- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE

Dava; taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesinden dönmesi uyarınca menfi tespit ve istirdat taleplerine ilişkindir.

Davacı şirket; davacı dışı idare ve yükleniciler arasında ...

Ortaokul Anahtar Teslimi Yapım İşi Sözleşmeleri düzenlendiğini, dava dışı yüklenicilerle

imzalanan Sözleşmeler uyarınca bu Sözleşmelere konu “havalandırma tesisatı yapım

işlerinin ” yapımını üstlendiğini, uhdesindeki bu edimin ifası için davalı ile 26.12.2022

tarihinde malzeme ve işçilik dahil anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi düzenlendiğini,

davalı şirkete bu sözleşme gereğince muhtelif tarihli 200.000-TL tutarında toplam 2.000.000-TL çek verildiğini, ileri tarihli çekler dışında davalıya toplam 1.200.000,00-TL

ödeme yapıldığını, fakat davalının keşide edilen ihtarnameye rağmen şantiyede meydana

gelen 14.07.2023 tarihli iş kazasından sonra edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle

03.08.2023 tarihli ihtarname ile sözleşmeden haklı sebeplerle dönüldüğünü belirterek;

Sözleşmeden haklı sebeplerle davalının kusuru ile dönüldüğünün tespitini,

... ait 15.08.2023 tarihli ve ... sayılı 200.000-TL,

31.08.2023 tarihli ve ... sayılı 200.000-TL ve 15.09.2023 tarihli ve ... sayılı

200.000-TL çeklerin bedelsizliği nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin iadesini,

sözleşme ile iş bitiminde muaccel hale geleceği kabul edilen 200.000-TL

bakımından borçlu olmadığının tespitini,

Sözleşmeden dönme tarihi itibariyle işin tamamlanma oranları dikkate alınarak

davalıya fazla ödenen 50.000-TL’nin istirdatını talep etmiştir.

Davalı şirket ise, davacının sözleşmenin 4 /d maddesindeki çekleri tanzim ederek kendisine teslim ettiğini ve bu çekler ciro ederek kullanıldığını, işin yapımında kullanılacak malzemelerin tamamının şantiyeye teslim edildiğini, işin %80 ‘inin bitildiğini, 14.07.2023

tarihli iş kazası nedeniyle şantiyeye yeni bir ekip gönderildiğini fakat davacının bu ekibin

çalışmasına izin vermediğini, bu nedenle 16.08.2023 tarihli ihtarname gönderildiğini ama

uzlaşma sağlanamadığını, sözleşmede işin yapımı için herhangi bir süre belirlenmediğini bu

nedenle sözleşmenin işin zamanında tamamlanmadığı gerekçesi ile fesih edilemeyeceğini,

yine davacının iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemi almadığını, bir gecikme

olduğu kabul edildiğinde bu gecikmeye davacının sebep olduğunu ve davacının sözleşmeyi

haksız nedenlerle sona erdirdiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, incelenen taraf ticari defterleri, takip dosyası ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; Davacı iş sahibi ile davalı alt taşeron arasında 26.12.2023 tarihinde Anahtar

Teslimi Havalandırma Tesisat Yapım İşleri Alt Yüklenici Sözleşmesi düzenlendiği, bu

Sözleşmeye göre davalı taşeronun “... Tesisat Yapımı İşini “ sözleşmenin eki proje,

mahal listesine uygun şekilde anahtar teslimi olarak KDV dahil 2.000.000-TL götürü bedelle

yapmayı ve işi geçici ve kesin kabule uygun olarak eksiksiz teslim etmeyi taahhüt etmiştir.

Davacının, davalı taşeronun edimini yerine getirmemesi nedeniyle davalıya

04.08.2023 tarihinde tebliğ edilen ihtarname ile sözleşmeden döndüğü,

davalı taşeronun 14.07.2023 tarihinde meydana gelen iş kazasından sonra

28.07.2023 tarihinde tebliğ aldığı ihtara rağmen Sözleşmenin 5/e maddesi gereğince

şantiyede hazır bulunmadığı ve işin yapımına devam etmediği bu nedenle davalı taşeronun

sözleşmenin 5/e maddesine aykırı davrandığı; buna karşılık davacı iş sahibinin

sözleşmedeki edimlerini yerine getirdiği, görülmekle davacının sözleşmenden dönmekte haklı olduğu anlaşılmıştır.

Davalı taşeronun sözleşme kapsamında yaptığı olduğu imalatların ... 24 Derslik İlkokulu için %56.09 oranında olduğu

, Tapu Kadastro Bölge Hizmet Binasında ise herhangi bir imalat yapmadığının tespit edildiği,

buna göre davalının gerçekleştirmiş olduğu bu imalat oranlarına göre, davacıdan talep

edebileceği sözleşme bedelinin KDV dahil 1.207.628,18-TL olduğu anlaşılmıştır.

Davacının, davalıya tahsil edilen çeklerle 1.400.000-TL ve davaya konu edilen

tahsil edilmeyen çeklerle 400.000-TL olmak üzere toplam 1.800.000-TL ödeme yaptığı,

davacının, davalıya borcu olmadığı ve çekler dahil 592.371,82-TL fazla ödeme yaptığının

tespit edildiği, tahsil edilmeyen davaya konu ... Bankasına ait 31.08.2023 tarih ve...

sayılı 200.000-TL tutarındaki çek ve 15.09.2023 tarih ve ... numaralı 200.000-TL

tutarındaki çekten dolayı davacıya borcu olmadığı, sözleşme gereğince kesin kabulde ödenecek sözleşme bedelinin %10 luk

kısmına denk gelen 200.000,00-TL bakiye sözleşme bedelinden dolayı da davalı taşerona

borcu olmadığı, davalının istirdatlını talep edebileceği miktarın KDV dahil 192.371,82-TL

olduğu, anlaşılmakla davacının davalıya dava konusu edilen çeklerden ayrı ayrı borçlu olmadığının tespiti ile söz konusu çekler çıktıktan sonra davacının yaptığı fazla ödeme olan 192.371,82 TL 'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan istirdat ile davacıya verilmesine karar verilmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur.