Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/613 K.2022/613

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili kurum tarafından yapılan 2014/49965 İKN ihale neticesinde, davalı firmadan temin edilen güç transformatörüne ait transformatör izleme sistemi ile ilgili olarak "TCU.v1.320-201403-90.0040" seri no.lu MTE-TCU marka TİS Ana kontrol Ünitesi, "53850" seri no.lu HYDROCAL marka Gaz Analiz Ünitesi ve ZTZ marka buşing izleme sistemlerinin gizli ayıplı olduğunu, davalı şirketin teşekkülün ihtiyacı ile ihale olunan "5 Adet 154/33,6 kV, 50/62,5 MVA Güç Transformatörü, 9 Adet 154/33,6 kV, 80/100 MVA Güç Transformatörü ve Yedek Malzemeleri" işini alan ve 04.11.2014 tarihinde bu iş için sözleşme imzalanan firma olduğunu,

ihale kapsamında transformatör yapım işi ile birlikte transformatörlerde meydana gelebilecek elektriksel olayların (akım, gerilim, kademe, buşing kapasiteleri vb.), ısıl değerlerin, izolasyon yağında ortaya çıkan arıza gazlarının ve gaz analizlerinin düzenli olarak izlenebilmesi amacıyla TİS'lerin temini yoluna gidildiğini, TİS'lerde yaşanan problemlerin çözümü için ilgili Bölge Müdürlükleri tarafından yüklenici firmalara bilgilendirmeler yapıldığını, sonrasında her firmaya toplu olarak TİS'lerle ilgili sorunların teşekkül tarafından bildirildiğini,

sorunların artarak devam etmesi neticesinde bir kez daha Transformatör üreticisi firmalara bildirilerek sorunların çözümü istendiğini ancak kalıcı çözüm getirilmediğini, bunun üzerine 17.03.2022 tarihinde İşletme ve Bakım Dairesi Başkanlığı tarafından transformatör üreticisi ilgili firmalara bir kez daha sorunlar bildirilerek arızaların ivedilikle giderilmesi için 1 ay içerisinde teşekkül ile iletişime geçilerek çalışmalara başlanılması, aksi takdirde konuyla ilgili hukuki süreçlerin başlatılacağının bildirildiğini, davalı Balıkesir Elektromekanik Sanayi Tesisleri A.Ş. firması,

20.06.2022 tarihli ve Ank.2022-51/154 sayılı yazısında garanti süresinin 36 ay olduğundan bahisle şirketin herhangi bir garanti yükümlülüğünün kalmadığını, usulüne uygun şekilde ayıp ihbarının yapılmadığını, TİS'deki sorunlara ilişkin detaylı bilgi verilmediğini, Türk Borçlar Kanunu uyarınca da herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığının cevaben bildirildiğini, gizli ayıpların ilk başta gözle görülemeyen veya basit bir muayene ile anlaşılamayan, sonradan kullanılmakla ortaya çıkan ayıp türü olduğunu, garanti süreleri içerisinde arızalı veya sorunlu cihazların,

belirlenen süreler içerisinde onarımı veya değişiminden yüklenici firmaların sorumlu olduğunu, arızaların maldan yararlanamama sonucunu ortaya çıkardığı için yüklenici firmanın malı veya ilgili üniteyi değiştirme sorumluluğu bulunmasına rağmen davalı firma tarafından sorunun çözümüne yönelik adım atılmadığını, satıcının cihazda yer alan ayıp/sorunları gidermemekte ısrar etmesinin ağır kusurlu olduğunu gösterdiğini, teşekkülün birçok kez ayıp/sorunları bildirmesine rağmen davalı tarafın söz konusu ayıpları gidermediğini ileri sürerek,

ayıbın giderilmediğinin tespitine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalı şirket tarafından teslim edilen transformatörlerin sorunsuz bir şekilde çalıştığını, davacının tespit talebi konusunun bu transformatörler üzerindeki trafoların çalışmasının izlenmesini sağlayan izleme sistemi olduğunu, tespit davası açanın bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunması gerektiğini, davacının tespit davasına konu yapılan hukuki ilişkinin hemen tespit edilmesinde hukuki yararının bulunması şartı olduğunu, TEİAŞ tarafından iddia olunan ayıp bakımından zamanaşımı süresinin dolduğunu,

sözleşme kapsamında imal edilen transformatör ve TİS’lere ilişkin olarak davalı şirket tarafından üstlenilen 36 aylık garanti süresinin dolduğunu, davalı şirketin hukuki hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını, davalı şirketin Balıkesir’de Ağır Sanayi Bölgesi ve Organize Sanayi Bölgesi’ndeki 185.000 m2 açık ve 50.000 m2 kapalı olmak üzere modern tesislerde yüksek ve güvenilir ürünler ürettiğini, hem yurtiçi kamu ve özel sektörün transformatör ihtiyacının karşılandığını, ayrıca transformatör ve şönt reaktör üretimi noktasında iç pazarda önemli bir konumu bulunduğunu,

sözleşme kapsamında belirlenen garanti süresi içerisinde davalı şirket ve TİS sisteminin temin edildiği MTE firması tarafından davacı TEİAŞ’ın talepleri doğrultusunda inceleme ve teknik destek sağlandığını, TİS’lerin kullanımının davacı TEİAŞ tarafından sorunsuz bir şekilde yerine getirildiğini, davacı TEİAŞ tarafından iddia olunan ayıbın niteliğinin somut olarak hiçbir zaman davalı şirkete bildirilmediğini, ayıp ihbarında ayıbın somutlaştırılması gerektiğini, davalı şirketin TİS’lere ilişkin olarak herhangi bir hukuki sorumluluğunun kalmadığını, transformatörlerde hiçbir sorun meydana gelmediğini savunarak,

davacı tarafından ikame edilen davanın davacının tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmaması ile usul ve esasa ilişkin yönler bakımından reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı kurum tarafından yapılan ihale neticesinde davalı firmadan temin edilen güç transformatörüne ait transformatör izleme sistemi ile ilgili olarak gizli ayıp bulunduğu ve bu ayıbın davalı tarafından halen giderilmemiş olduğunun tespiti istemine ilişkindir. İncelenen tüm dosya ve evrak kapsamı itibari ile; Davacı tarafından açılan işbu davada, yapılan ihale sonucu davalı firmadan temin edilen transformatör izleme sistemi ile ilgili olarak TİS ana kontrol ünitesi, gaz analiz ünitesi ve buşing izleme sistemlerinin gizli ayıplı olduğu ile bu ayıpların davalı tarafından halen giderilmemiş olduğunun tespitine karar verilmesi istenmektedir.

Tespit davaları, 6100 sayılı HMK'nun 106. Maddesinde düzenlenmiştir.Anılan madde hükmü "Tespit davası yoluyla, mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir. Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz." şeklinde düzenleme içermektedir.

Maddenin ilk fıkrasında, tespit davası yolu ile bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesinin talep edilebileceği, ikinci fıkrasında tespit davası açanın kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunması gerektiği belirtilmiştir.Tespit davasına ilişkin yasal düzenleme incelendiğinde, ilk fıkrasında tespit davasının açık bir tanımının yapılmayıp, tespit davası ile talep edilebilecek, tespit davasına konu olabilecek hususların düzenlendiği,

tespit davalarının konusunun bir hak veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğu ile bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi amacıyla açılabileceğinin belirtildiği, ikinci fıkrasında ise istisnai durumlar dışında, esasen her davada varlığı aranan ve mevcudiyeti gereken dava açmaktaki hukuki yararın bulunması gerekliliği belirtilmiştir.

Maddenin ilk iki fıkrasında, tespit davasının olumlu koşulları, bir başka anlatımla, tespit davası açılması mümkün durumlar, tespit davasına konu olabilecek hususlar ile hukuki yararın varlığı düzenlenmiş iken maddenin son fıkrasında tek başına tespit davasına konu oluşturamayacak husus düzenlenmiştir.

Maddenin son fıkrası incelendiğinde, maddi vakıaların tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamayacağı açık şekilde düzenlenerek, maddi vakıaların bir tespit davasına konu edilmesine hukuken olanak tanınmamıştır.

Somut olayda; davacı, davalı firmadan temin edilen transformatör izleme sistemi ile ilgili olarak TİS ana kontrol ünitesi, gaz analiz ünitesi ve buşing izleme sistemlerinin gizli ayıplı olduğu ile bu ayıpların davalı tarafından halen giderilmemiş olduğunun tespitine karar verilmesini istemiş olmakla, tespite konu hususların tamamen maddi vakıalara ilişkin bulunduğu, maddi vakıaların ise anılan yasal düzenleme uyarınca tek başına tespit davasına konu oluşturamayacağı anlaşılmakla, davacının yasal koşulları taşımayan davasının usulden reddine karar vermek gerekmekle, varılan hukuki sonuca ve yapılan açıklamalara uygun olarak davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm fıkrası oluşturulmuştur.

Katip.... · ¸e-imzalıdır. Hakim..... · ¸e-imzalıdır.