Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/750 K.2026/39

Ankara Batı 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/750

KARAR NO: 2026/39

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP

DAVACILAR

VEKİLİ

DAVALILAR

VEKİLİ

VEKİLİ

VEKİLİ

HMK'NIN 124/3 MADDESİ

GEREĞİ DAVANIN TARAFI

OLMAKTAN ÇIKARILAN

VEKİLİ

DAVA

Maddi ve Manevi Tazminat

DAVA TARİHİ : 25/02/2021

KARAR TARİHİ : 21/01/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 21/01/2026

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

03.10.2020 tarihinde davalı sigorta

şirketine trafik sigorta poliçesiyle sigortalı, davalı .... A.Ş.'nin işleteni olduğu, davalı ....’un idaresindeki ... plakalı araçla davacıların desteği ... idaresindeki ... plakalı aracın çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacıların desteği ...’nın vefat ettiğini, idaresindeki ... plakalı aracın pert olduğunu belirterek, davacı .... ve ... için şimdilik 5.000,00TL destekten yoksun kalma tazminatının, 1.000,00TL cenaze ve defin giderinin ve araçta oluşan hasar bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için

e-imza e-imza e-imza e-imza

100.000,00TL, ... için 100.000,00TL, .... için 50.000,00TL ve ... için 30.000,00TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; 07.04.2021 tarihli dilekçe ile davacıların manevi tazminat talepleri yönünden davadan feragat ettiklerini bildirmiş, 08/02/2023 tarihli dilekçe ile ... için talep etmiş oldukları 5.000,00TL destekten yoksun kalma tazminatını 282.531,17TL'ye, ... için talep ettikleri 5.000,00TL destekten yoksun kalma tazminatını, 195.634,98TL'ye, pert olan araç için talep ettikleri 9.000,00TL tazminat miktarını 22.500,00TL olarak ıslah etmiştir.

CEVAP

Davalı ...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde

özetle; dava konusu kazaya karışan .... plakalı aracın taraflarınca kiralanmış olduğunu, ancak ilgili Yargıtay kararları gereği sorumluluklarının bulunmadığını belirterek davanın öncelikle husumet yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ....Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketine

sigortalı olduğu ve sorumluluklarının da sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ölüm

ve sakatlanma halinde kişi başına 410.000,00TL, maddi zararlarda ise araç başına

41.000,00 TL poliçe limitiyle sınırlı olduğu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracı davalı .....şirketinden 16.09.2020 tarihli sözleşme ile kiraladıklarını, müvekkilinin kazada kusuru bulunmadığını, 1. Kaza ile 2. Kazanın araştırılması, müteveffanın ve dava dışı .... plakalı ticari araç sürücüsünün müterafik kusurunun değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Ölümlü Trafik Kazası Tespit Tutanağı, SGK kayıtları, hasar dosyaları, kazaya karışan aracın trafik tescil kayıtları, Ankara Batı CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyası, Ankara ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, 07/01/2022 tarihli kusur raporu, 11/10/2022 tarihli kusur ek raporu ile aktüerya raporu, 10/01/2023 tarihli hasar raporu, ıslah dilekçesi, 02/12/2025 tarihli bilirkişi raporu dosya arasına alınmıştır.

Trafik Kazası Tespit Tutanağında.

Sürücü ...'nın idaresindeki ... plakalı araçla ...Bulvarında çok şeritli yolda soldan 2.nci şeritte bilinmeyen bir nedenle yol ortasında durakladığı sırada, arka gerisinden gelen sürücü ...'ın idaresindeki ... plakalı aracıyla yol ortasında duran ... plakalı aracı son anda fark edip sağa doğru direksiyon tedbirine rağmen çarptığı, daha sonradan sürücü ...'nın aracına tekrar binip durduğu sırada yine arka tarafından gelen sürücüsü firari olan ... plakalı aracın da ... plakalı araca çarpması sonucu her iki aracın da yolun sağına doğru 50.10 metre savrulup no:... önlerinde duruşa geçtikleri,

... plakalı araç sürücüsünün de yaralanması şeklindeki kazanın meydana gelmesinde .... plakalı araç sürücüsü mütevvefa ...'nın 2918 sayılı KTY.nin 135. Maddesi kural ihlalini işlemiş olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...'ın 2918 sayılı KTK.nun 52/b. (tali) maddesi kural ihlalini işlemiş olduğu ve yaralanma olayı ile bağlantısı olmadığı, ... plakalı araç sürücüsü ...'un ise 2918 sayılı KTK.nun 52/b. maddesi kural ihlalini işlemiş olduğu belirtilmiştir.

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığınca ... soruşturma nolu dosya kapsamında alınan 03.12.2020 tarihli Adli Tıp Kurumu Ankara Adli Tıp Grup Başkanlığı raporunda özetle; dava konusu ölümlü kazanın kazanın 2.nci aşamasında meydana geldiği ve müteveffa sürücü ...'ın idaresindeki otomobilinin gerisine ilk kazadan sonra duba yerleştirildiği ancak yeterli tedbir alınmadan gerisinden gelen sürücü .... idaresindeki ... plakalı aracın kendisinin aracına çarpmasıyla kazanın meydana geldiği mütalaa edilerek, ... plakalı araç sürücüsücü...'un meskun mahalde gece vakit aydınlatması olan yol

e-imza e-imza e-imza e-imza

bölümünde hızını eğimli yol bölümü ile görüş mesafesine göre ayarlaması gerekirken aksine hareketle soldan ikinci şeritte arıza nedeniyle duran otomobile arkadan çarptığı kazanın oluşumunda asli kusurlu olduğu,... plakalı araç sürücüsü mütevvefa ...'nın gece vakti meskun mahalde bulunan olay yeri 5 şeritli yolda arızalanan aracının fark edilmesi bakımından tanık beyanından anlaşılmasıyla her ne kadar aracının gerisinde duba yerleştirilmiş ise de gerekli ve yeterli şekilde tedbir almamakla, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareketiyle tali kusurlu olduğu, .... plakalı araç sürücüsü ...'ın ise meydana geten 2.nci kazanın oluşumunda herhangi bir etkenliği olmamakla kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.

10.01.2022 tarihli kusur raporunda, ....plakalı araç sürücüsü ....'un meydana gelen kazanın oluşumunda, 2918 sayılı KTK' nın 47/d., 52/b. ve 84/d. Maddelerini ihlali nedeniyle %75, .... plakalı araç sürücüsü mütevvefa ...'nın meydana gelen kazanın oluşumunda KTY' nin Madde 135/a-1-2 maddeleri kural ihlali ile %25, .... plakalı araç sürücüsü ...'ın meydana gelen ölümlü kazanın oluşumu ile bir illiyet bağı veya bir etkenliği olmamakla kusurunun olmadığı belirlenmiştir.

11.10.2022 tarihli aktüer bilirkişi raporunda, TRH 2010 yaşam tablosu, progresif rant üzerinden desteğin geliri asgari ücret olarak kabulü ile yapılan hesaplamada, davacı ...’nın 195.634,98TL, ...’nın 282.531,17TL tutarında destekten yoksun kalma nedeniyle oluşan maddi zararlarının bulunduğu tespit edilmiştir.

Eldeki dosya mahkememize tevzi edilmeden önce. Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/04/2023 tarihli, .... Esas, .... Karar sayılı ilamı ile.

"Davacıların maddi tazminat davalarının KABULÜ ile, davacı ... için 282.531,17TL; ... için 195.634,98TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacılara yasal faizi ile ödenmesine, (Sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına) Davacılara ait araçta meydana gelen 22.500,00TL maddi hasarın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacılara yasal faizi ile ödenmesine, Maddi Tazminatlar açısından davalılar .... ve .....

AŞ yönünden faizin başlangıç tarihinin haksız fiil tarihi olan 03/10/2020 tarihi olarak; davalı sigorta şirketi yönünden ise 06/11/2020 olarak belirlenmesine, Davacı tarafın manevi tazminat talebinin feragat nedeniyle reddine," şeklinde karar verilmiş; davalılar vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi'nin 128/11/2024 tarihli ve 2023/882 E., 2024/1519 K. sayılı ilamı ile; "...araç kiralama işi ile iştigal ettiği anlaşılan davalı ...

A.Ş. vekili kazaya karışan aracın, kaza tarihini de kapsar şekilde uzun süre ile kiraya verildiğini iddia etmiş ve buna ilişkin kiralama sözleşmesi ve faturaları delil olarak dosyaya ibraz etmiştir.

Mahkemece, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kaza tarihinde kazaya karışan aracın kiralayanların fiili tasarrufunda bulunup bulunmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedellerinin ödenip ödenmediği, gerektiğinde davalı malik, kiraya veren ve kiracının varsa ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

yine kiralama sözleşmesinin Emniyet Genel Müdürlüğü Kiralık Araç Bildirim Sistemi'ne (KABİS) kaza tarihini kapsar kaydının olup olmadığı, buna göre davalı ...

A.Ş.'nin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları araştırılıp tartışılarak duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, aracın uzun süreli kiraya verildiğinin anlaşılması halinde davalı sigorta şirketinin de meydana gelen zarardan sorumlu olup olmayacağının tartışılıp değerlendirilmesi ve varılacak sonuca göre karar verilmesi..." şeklinde belirtilerek mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararından sonra yapılan yargılama sırasında dosya mahkememize tevzi edilerek mahkememizin yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapılmıştır.

Kaldırma kararından sonra alınan 02/12/2025 tarihli bilirkişi raporunda, ... şirketi muavin hesap dökümünde her ay için ..şirketine kira faturası şeklinde kira tahakkuku yapılmış olduğu, kira gelirlerinin Maliye Bakanlığı'na bilidirilmiş olduğu tespit edilmiştir. 2918 sayılı KTK'nın 85. Maddesi; “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, e-imza e-imza e-imza e-imza

motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir."

2918 sayılı KTK’nin 88/1 maddesinde ise. “Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulur.” şeklinde düzenlenmiştir. Müteselsil sorumluluk, zarara birden çok kişinin birlikte neden olması veya çeşitli nedenlere bağlı olarak birden çok kişinin aynı zarardan sorumlu bulunmaları halini ifade etmektedir. Trafik kazasında sürücü TBK.

49. maddesine göre haksız fiil faili, işleten 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 85. maddesi gereğince, işletenin sorumluluğunu üstlenen zorunlu mali sorumluluk sigorta şirketi ise yine aynı kanunun 91.maddesi gereğince sorumludur. Zarar gören veya onun halefi sıfatıyla zararı talep edenler davalarını müteselsil borçlulardan yalnız birine veya hepsine karşı yöneltebilir.

TBK’nin 163.maddesinde “Alacaklı, borcun tamamının veya bir kısmının ifasını, dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir” denilmek suretiyle zarar görene seçimlik bir hak verilmiştir. Müteselsil borçlulardan birinin borcu ödemesi halinde diğer sorumlularda ödenen miktar kadar borçtan kurtulur. Ödeme borcu sona erdiren sebeplerden olup yargılamanın her aşamasında mahkemece dikkate alınması gerekir.

Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davalı sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu, ...şirketi adına kayıtlı, davalı ....'un idaresindeki ... plakalı aracın, davacı ... ve ...'nın oğlu, diğer davacıların kardeşi olan ...'nın idaresindeki araca arkadan çarpmak suretiyle meydana gelen kazada davacılar desteği vefat ettiğinden davacı anne babanın destekten yoksun kalma tazminatı, araç bedeli ile cenaze defin gideri de olmak üzere tüm davacılar lehine manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, yargılama sırasında davacılar manevi tazminat taleplerinden feragat etmişlerdir.

Dava konusu trafik kazasına ilişkin düzenlenen kaza tespit tutanağında, arkadan gelen dava dışı ... plakalı ticari aracın, bilinmeyen sebeple soldan 2. Şeritte durakladığı esnada, desteğin idaresindeki araca çarptığı, desteğin 1. Kazadan sonra aracına tekrar binip durduğu sırada arkadan gelen davalı .... idaresindeki aracın çarpmasıyla her iki aracın yolun sağına 50 m savrulduğu belirtilerek ticari araç sürücüsünün KTK 'nın 52/1-b md. İhlalle birlikte yaralama ile bağlantısı olmadığı, müteveffanın idaresindeki .... plakalı aracın KTY'nin 135.md.

İhlal ettiği, davalı sürücünün ise firar olduğu tespit edilmiştir. Aynı günlü CD çözümlemesinde, davalı idareisindeki aracın kazanın etkisi ile kendi ekseni etrafında dönüp geri geri giderken diğer araca çarpıp kaldırıma çıktığı sürücüsünün olay yerinden uzaklaştığı belirlenmiştir.

Soruşturma aşamasında ATK' dan alınan kusur raporunda, (görgü tanıklarının ifadeleri de dikkate alınarak) Kaza tespit tutanağında olduğu gibi müteveffanın ölümünde 1. Kazanın etkisi bulunmadığından dava dışı ticari araç sürücüsüne kusur verilmemiş, öte yandan mütüveffanın duraklayan araç arkasına 50 m gerisine duba yerleştirdiğine ilişkin beyanlar var ise de, aracın bulunduğu yerin rampa olduğu, 150 m arka gerisinden görülebilecek ölçüde tedbir alınmamış olduğundan KTY'nin 135.

Maddesini ihlalden kazanın meydana gelmesinde tali kusurlu olduğu bildirilmiş. 10.01.2022

e-imza e-imza e-imza e-imza

tarihli bilirkişi raporunda müteveffanın %25, davalı sürücünün %75 olarak kusur oranı belirlenmiş, kaza tespit tutunağı, kazanın oluş şekli ve alınan raporlar aynı doğrultuda olmakla belirlenen kusur oranları hükme esas alınmıştır.

Müteveffa ...'nın 02.11.2000 doğumlu olduğu, davacılar dışında destek alacaklısı bulunmadığı, gelirine ilişkin yapılan araştırma sonucunda asgari ücret üzerinde gelir elde ettiği ispatlanamadığından asgari ücret düzeyinde geliri olduğu kabulü ile, TRH 2010 yaşam tablosu progresif rant yöntemi kullanılarak destekten yoksun kalma tazminatı davacı anne için 282.531,17TL, davacı baba için 195.634,98TL olarak hesaplanmış, kısmi olarak açılan dava davacılar vekili tarafından harcı tamamlanarak 09.02.2023 tarihinde rapor doğrultusunda ıslah edilmiştir.

Davacıların araç bedeline ilişkin talepleri yönünden yapılan inceleme ve alınan makine bilirkişi raporunda, aracın ikinci el hasarsız değerinin 32.500TL olduğu, kaza sonucu pert total işlemi uygulandığından bu bedelden aracın gerçek sovtaj bedeli olan 2.500,00TL'nin mahsubu ile oluşan araç zararının 30.000,00TL olduğu, müteveffanın kusur indirimi (%25) yapılarak neticede davacı anne babanın 22.500TL tazminata hak kazandığı tespit edilmiştir.

Davacı anne ... ve baba ...'nın cenaze ve defin giderlerine ilişkin delil sunmamış, dava ispatlanamamıştır.

Kaldırma kararı gereği yapılan incelemede, dava konusu trafik kazasına karışan davalı .... idaresindeki.... plakalı aracın 16.09.2020 tarihli uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile ... şirketine kiraya verildiği, aracın 19.09.2020 tarihinde kiracıya teslim edildiği, KABİS kayıtlarına 05.10.2020 tarihinde alındığı, ... şirketi ve ...şirketi arasında kira ödemeleri ve faturaların düzenli şekilde yapıldığı tespit edilmiştir.

Netice itibariyle, meydana gelen trafik kazasında davacılar yakını ...'nın %25, davalı ....'un %75 oranında kusurlu olduğu, aracın kaza tarihinde davalı ... şirketinin fiili hakimiyetinde olduğu, HMK 124/3 maddesi uyarınca işletene yönelik tarafta değişiklik yapıldığı, dava konusu kazadan davalı sürücü, uzun süreli kiracı (... şirketi) ve zorunlu mali sorumluluk sigortacı şirketin müteselsilen sorumluluğu bulunduğu,

KTK'nın 95. Maddesi uyarınca davalı sigorta şirketinin Sigorta sözleşmesinden doğan tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, kanuni düzenlemelerde işleten kavramına yer verilmiş olup, aracın uzun süreli kiraya verilmesi suretiyle işletenin değişmesinde de zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğunda değişiklik olmayacağından davacı anne babanın davalı sigorta şirketinden, kaza tarihinde geçerli teminat limiti olan 410.000TL ile sınırlı garame ile belirlenen miktarlarda sorumlu olmak üzere, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline;

sigorta poliçesinde ölüm ve sürekli sakatlık teminat limiti 410.000TL'den ayrı şekilde maddi hasar teminat limiti 41.000TL olarak bulunmakla, davacıların araç bedeline ilişkin talebinin kabulü ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; davacıların cenaze defin giderinin ispatlanamadığından reddine, manevi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle reddine;

araç ruhsat kayıt maliki ... şirketi olduğundan bu şirkete karşı işleten sıfatına yönelik dava açılması anlaşılabilir ise de cevap dilekçesi ekinde uzun süreli kira sözleşmesi ve delillerini sunarak husumet itirazında bulunan ve davanın tarafı olmaktan çıkarılan ... şirketi lehine yargılamada vekille temsil edildiğinden HMK'nın 124/4 son cümlesi gereği lehine vekalet ücretine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.