Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/300 K.2019/751

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO : 2019/300

KARAR NO : 2019/751

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALILAR :1-

VEKİLİ

2- 3- .. .. 16- 17-

DAVA

İpoteğin Fekki

DAVA TARİHİ : 18/06/2019

KARAR TARİHİ : 27/11/2019

K.YAZIM TARİHİ : 29/11/2019

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatifin sahibi olduğu gayrimenkul üzerine 3.000.000.000YTL bedelle 13.10.1992 tarih ve ... yevmiye numarası ile ipotek tesis edildiğini, söz konusu ipotek bedelinin ödenmesine rağmen gayrimenkul üzerindeki ipoteğin kaldırılmadığını, müvekkilinin kooperatif gayrimenkul tapularını devir ederek tasfiye olmak istediğini, ancak söz konusu bedeli ödenen ancak tapu sicil müdürlüğünden kaldırılmayan ipotek nedeni ile mağduriyet yaşadığını belirterek, Ankara ili, ... ilçesi, ... mahallesi ... ada 1 parsel ve ... ada 1 parselde kain taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; mahkememizin davaya bakmaya görevli olmadığını, davacının her ne kadar söz konusu ipotek bedelinin ödendiği konusunda kooperatif kayıtlarının sabit olduğunu belirtmiş ise de; bu kayıtları dosyaya sunmadığını, herhangi bir şüpheye mahal verilmeksizin ödeme yapılmış olduğuna ilişkin belge sunulmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının her ne kadar söz konusu ipotek bedelinin ödendiği konusunda kooperatif kayıtlarının sabit olduğunu belirtmiş ise de; bu kayıtları dosyaya sunmadığını, herhangi bir şüpheye mahal verilmeksizin ödeme yapılmış olduğuna ilişkin belge sunulmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı kooperatif adına tapuda kayıtlı gayrimenkul üzerinde bulunan ipoteğin kaldırılması istemine ilişkindir.

Göreve ilişkin kurallar, dava şartıdır. (HMK m.114/1-c) Mahkeme, dava şartlarının yerinde olup olmadığını yargılamanın her aşamasında gözetir. Bu nedenle somut uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olup olmadığı hususu re’sen değerlendirilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde ticari davalar tanımlanmış ve sayılmıştır. Bu maddeye göre “her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları”, “ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri” ve “tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın aynı maddenin (a),(b),(c),(d),(e) ve (f) bentlerinde sayılan davalar ticari dava sayılır.

Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için ya tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması, ya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması, ya da açılan davanın maddede 6 bent halinde sayılan davalardan olması gerekir. Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.

e-imza e-imza e-imza e-imza

1163 sayılı Kooperatifler Kanunun'un 1. maddesinde kooperatifler “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklar” olarak tarif edilmiştir.

Maddede kooperatifin ortaklık (şirket) olduğu belirtilmiş ise de, bu ortaklığın “ticari nitelikte bir ortaklık” olduğu yönünde bir açıklama ve belirleme yapılmamıştır.

Maddedeki tariften anlaşılacağı üzere kooperatiflerde amaç, diğer ticaret şirketlerinden farklı olarak kazanç elde etmek ve bunu ortakları arasında paylaşmak olmayıp, ortakların ekonomik menfaatlerini, özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak ve gidermektir. Kooperatifler, kâr zarar amacından ziyade sosyal yönü ağır basan ortaklıklardır.

Bu tanıma göre kooperatiflerin tacir kabul edilip tacir sıfatının sonuçlarıyla sorumlu tutmak mümkün değildir. 6102 sayılı TTK'nın 124/1. maddesinde “kooperatifler” ticaret şirketleri arasında sayılmış ise de, aynı maddenin 2. bendinde kooperatifler “şahıs şirketleri” ve “sermaye şirketleri” arasında gösterilmemiştir.

TTK'nın 124. maddesinin 1 ve 2. bentleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 1. maddesi birlikte değerlendirildiğinde kooperatiflerin “ticaret şirketi” olmadığı, sosyal niteliği ağır basan kendine özgü bir ortaklık olduğu anlaşılmaktadır. Benzer hükümler, 6762 sayılı eski TTK'da da bulunmasına rağmen (md 18, 136), Yargıtay'ın kararlılık kazanan uygulamasında kooperatifler tacir olarak kabul edilmemiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere, davacı kooperatif olup, tacir niteliği taşımadığından, dava konusu da kanunda özel olarak düzenlenen hallere girmediğinden 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesi hükmünce davayı ticari dava saymak ve asliye ticaret mahkemesini görevli kabul etmek mümkün değildir. Bu bağlamda, somut uyuşmazlığa bakma görevi Ankara Batı Asliye Hukuk Mahkemelerine aittir. 6100 sayılı HMK’nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu dikkate alınarak, davanın usulden reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · e-imza e-imza e-imza e-imza