Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/526 K.2023/1376

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/526

KARAR NO : 2023/1376

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALILAR : 1-

2- 3-

VEKİLİ

DAVA

Tazminat (Kooperatif Yönetim Ve Denetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğundan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/07/2021

KARAR TARİHİ: 27/12/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 22/01/2024

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; davalıların ...

Kooperatifi'nin yönetim kurulu üyeleri olduğunu, kooperatifin ... ...'da kırmızı solucan gübresi üretim ve pazarlaması ile iştigal ettiğini, 2020 yılında üretim kapasitesinin arttırılması amacıyla farklı illerde üretim tesisi açılacağı iddiası ile bir çok kişinin kooperatif ortaklığına alındığını, müvekkilinin de durumdan bilgi sahibi olması üzerine ...'da 37 kişi ile birlikte kooperatif hissesini satın alarak kooperatife ortak olduğunu, ...'da bulunan bu kişilerden 7.250,00 TL para toplandığını, ayrıca aidat ödediklerini,

kooperatife ödenen bu paralara ek olarak ... ortaklarının kurulacak tesis için 7.000,00-7.500,00 TL haricen masraflar yaparak kırmızı solucan temin ettiklerini, akabinde gübre üretimi için kendi bütçelerinden karşılamak suretiyle bir yer kiralandığını ve çalışmaya başlandığını, bu süreçte kooperatif yönetiminin birçok kooperatif ortağı ile kira ve hizmet sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşmeler ile ...'daki tesise gübre üretimi için makine ve malzeme alınacağı ile sigortalı işçi temin edileceği taahhüt edilmesine rağmen hiçbir yükümlülüğün yerine getirilmediğini,

üretim için gerekli "ısıl işlem makinesi"nin teslim edilmesi gereken tarihten sonra fahiş bir rakamla fatura edilerek gönderildiğini, yapılan araştırmada fatura sahibi şirketin paravan şirket olduğunun ve böyle bir makine üretmediğinin öğrenildiğini, davalıların bu yolla menfaat temin ettiğini, gerekli tedbirlerin alınmaması sonucunda binlerce kiralık solucan gübresinin çalındığını ve bu suretle zarara uğranıldığını, bu sırada kooperatif yönetimince ... ortakları tarafından bir yönetim ekibi oluşturmaları istenmişse de

e-imza e-imza e-imza e-imza

önerilen kişilerin hiç birinin kabul edilmediğini, bu hususun bahane edilerek ... tesisinin kapatılmasıyla ortakların tehdit edildiğini, buna paralel olarak ortakların istifaya zorlandığını ya da hukuka aykırı surette ortaklıktan çıkarıldıklarını, bu konuda davalar açıldığını, ortaklara gönderilen harcama tablosu incelendiğinde usulsüz ve belgesiz harcamaların bulunduğunun görüldüğünü, ortaklardan toplanan paraların belgesiz ve dayanaksız olarak başkalarının hesaplarına geçirildiğini ve defalarca hazırlanan bilançoya göre ...un ortaklarından toplanan paraların elden belgesiz olarak ödendiğini,

kar edilemediği belirtilerek kar payı ödemesi yapılmadığını, toplanan paralar hakkında hiçbir bilgi verilmediğini, ... ortaklarının bireysel çabaları ile ürettiği gübrelerin çeşitli bahanelerle alınmadığını, sonrasında 1/20 oranında bir bedelle alınabileceğini söylediklerini, bu suretle 100 Ton gübrenin telef olduğunu, yöneticilerin kendi şahsi banka hesaplarına kooperatif adı altında para topladıklarını, 02/03/2020 tarihinde ... adına 2.000,00 TL para yatırıldığını, bazı fuar ve satış işlemleri için sadece bazı ortakların haberdar edildiğini ve bunlara ... tarafından 5.130,00 TL ödeme yapıldığını,

defter ve kayıtlar gereği usulsüz işlem yapılması nedeniyle Kahramankazan C.Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, Savcılık tarafından inceleme yapılmadan takipsizlik kararı verildiğini, karara bir üst mahkemede itiraz edildiğini, salgın nedeniyle 2020 ve 2021 yılları genel kurulunun yapılmadığından geçerli bir ibra kararının bulunmadığını belirterek, şimdilik davalılar tarafından verilen 1.000,00 TL tutarındaki zararın davalılardan tahsili ile yasal faizi ile birlikte kooperatife ödenmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalılar vekili, cevap dilekçesinde özetle; kooperatifin 2016 yılında solucan gübresi üreten küçük üreticilerin tarafından kurulduğunu, üretilen ürünler konusunda ortaklarına destek olunduğunu ve ürünün pazarlanmasında çatı organizasyon görevinin üstlenildiğini, kuruluş ve denetimi itibariyle Ticaret Bakanlığı'nın düzenlemelerine tabi olmakla birlikte, ürettiği ürün kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı'nın denetimine tabi olduğunu, 2018 yılı Şubat ayından sonra ürüne bazı standartlar getirilmesi ve bu konuda bir yönetmelik düzenlemesi karşısında üretim için yeni yatırım yapılmasını zorunlu kıldığını,

düşük sermayeli ortakların yönetmelik standardına uygun üretim yapabilmeleri için kooperatif bünyesinde ..., ... ve ...'da 3 adet tesis kurulduğunu, ... ve ... tesislerinin (şube statüsünde) sorunsuz şekilde yürürken ... tesisinin 37 ortağı arasında anlaşmazlıklar doğduğunu ve yönetim oluşturulamadığını, çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle ödemelerin yapılmamaya başlanması sonucunda sözleşmelerin feshedildiğini, ...

Kooperatifi'nin her ne kadar Ankara Ticaret Odasına bağlı olsa da bir şirket olmayıp farklı illerde yine o illerin ticaret odalarına tescilli şekilde kurulmuş olan şubeler ile faaliyet yürüttüğünü, şubelerin yönetim fonksiyonunun ortaklarca seçilen şube yetkilisi sorumluluğunda ortaklar tarafından yürütüldüğünü, bu kapsamda kooperatifler mevzuatı ve ilgili ana sözleşme hükümlerine tabi olduğunu, davaya konu ...

Şubesi yetkilisinin ise ... olduğunu, sözleşmenin 5. Maddesi İ bendinde belirtilen ödemelerin tesis ortaklarının çoğu tarafından aksatılması, ödenmemesi ve geç ödenmesi nedeniyle sürecin başarılı bir şekilde ilerleyemediğini, üretim tesisinin tam olarak faaliyete geçemediğini, iddiaların haksız ve hukuka aykırı, asılsız olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, Kahramankazan C.Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, mahkememizin 2020/474 esas sayılı dosyası, Ankara Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü cevabi yazısı, Ticaret Sicil kayıtları, Ankara Ticaret İl Müdürlüğü cevabi yazısı, 18/04/2022 tarihli bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı. e-imza e-imza e-imza e-imza

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 17/05/2022 tarihli ve 2021/536 esas, 2022/440 karar sayılı ilamı ile; "davanın reddine" karar verilmiştir.

Mahkememizce verilen karara itirazı edilerek İstinaf kanun yoluna başvurulmuş, İstinaf inceleme yapan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 28/04/2023 tarihli ve 2023/741 esas, 2023/748 karar sayılı ilamı ile; "kooperatif yöneticilerine karşı açılan sorumluluk davasının bir başkan ve iki üye ile toplanacak heyetçe yürütülüp sonuçlandırılması gerekirken, tek hakimle yürütülüp sonuçlandırılması doğru olmamıştır" denilmek suretiyle mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiş, gönderilen dosya mahkememizin yukarıda belirtilen esas sırasına kaydı yapılmıştır.

GEREKÇE

Dava, kooperatif yöneticilerinin hukuki sorumluluğu bulunduğu iddia edilerek kooperatif yararına tazminat istemine ilişkindir.

Davanın konusu, ... Kooperatif yöneticilerinin kooperatifi uğrattıkları zarar nedeniyle tazminat talebine yöneliktir. KK. ve 6102 sayılı TTK.'nun 553. maddesiyle getirilen sorumluluk hali kusura dayanmaktadır. Kanımızca çözülmesi gereken konu, kooperatifin zarara uğratılmasında davalıların sorumlu olup olmadığı hususudur.

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 55. maddesinde, yönetim kurulunun kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetini yürüten ve onu temsil eden icra organı olduğu hükme bağlanarak 62. maddesinde de yönetim kurulu üyelerinin hukuki ve cezai sorumlulukları düzenlenmiştir. Yasanın 42/4 üncü maddesinde yönetim kurulunu ibra etme yetkisinin genel kurulda olduğu; genel kurulun, bu yetkisini devredemeyeceği hüküm altına alınmıştır. 1163 sayılı KK. ‘nun 98. maddesi hükmü ile bu kanunda açıklık olmayan hususlarda Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlere ait hükümlerine gönderme yapılmıştır.

6762 sayılı TTK.’nun 320. maddesi uyarınca yönetim kurulu üyelerinin şirket işlerinde gösterecekleri dikkat ve basiret hakkında Borçlar Kanunu gereğince yönetim kurulu üyelerinin bir vekil gibi sorumlu olacakları açıktır.

6762 sayılı TTK. ‘nun 380 inci maddesinde de, bilançonun tasdikine ilişkin genel kurul kararının yönetim kurulu üyelerinin ibrasını kapsadığı; bununla birlikte bilançoda bazı hususların belirtilmemesi ve şirketin gerçek durumunu görülmesine engel hususları içermesi durumunda ise bilançonun tasdiki ile yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmiş olmayacakları hükme bağlanmıştır.

İbra hukuki bakımdan, kooperatifin ilgililere karşı tazminat talep etme hakkından vazgeçtiği anlamını taşımaktadır. Dolayısıyla, ibranın reddi bu hakların saklı tutulmak istendiğini gösterir. Yöneticilerin ibra edilmemesinin doğal sonucu, aleyhlerine kooperatif tarafından sorumluluk davası açılmasıdır. Eğer, genel kurul ibrayı reddetmiş ise aynı genel kurulun kararı ile tazminat davası yoluna gidilmesi normaldir.

Fakat, ibranın reddi, mutlaka sorumluluk davası açma yoluna gidileceği şeklinde yorumlanamaz. Genel kurul, dava yoluna gitmeden de ibrayı reddedebilir. İbranın reddi ile birlikte sorumluluk davası otomatik olarak açılmaz. 6762 sayılı TTK. 341 inci maddesi uyarınca genel kurulun ayrıca karar alması gerekir (Doç.

Dr. Zühtü Aytaç, Anonim Ortaklıklarda İbra, Ankara,1982 Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayını No: 142 s: 167).Yönetim kurulu üyelerinin ve tasfiye memurlarının sorumluluğu 6102 sayılı TTK.'nun 553. maddesinde işlenmiştir. Söz konusu maddeye göre bu kişiler şirkete, pay sahiplerine, ya da şirket alacaklarına karşı vermiş oldukları zararlardan dolayı sorumludurlar.

6102 sayılı TTK 553/3’e göre, sorumluluğun doğabilmesi için sorumluluğu oluşturan eylemin o kişinin kontrolü içinde olması gerekmektedir.

Şirketin uğradığı zararın tazmini için açılacak davada davacı, ya 555/1’e göre şirket olmalıdır ya da herhangi bir pay sahibi olabilir. Eğer dava pay sahibi tarafından açılıyorsa pay sahibi, aynı madde gereğince davada hükmedilecek tazminatın şirkete ödenmesini talep e-imza e-imza e-imza e-imza

edecektir. 6102 sayılı TTK’da şirket adına dava açmak yetkisi denetçilere tanınmadığı için şirketin herhangi bir nedenle dava açmaması halini öngören yasa koyucu şirket pay sahiplerine de dava açma hakkını tanımıştır. Diğer yandan kooperatif yönetim kurulunun görevi, kooperatifin başarısı ve amacına ulaşması için kanun ve anasözleşme hükümleri dâhilinde tüm hukuki, ticari iş ve işlemlerin yapılması olarak özetlenebilir. KK.’nun 55. maddesi ile getirilen hüküm doğrultusunda yönetim kurulu, kooperatifi yönetecek ve temsil edecektir.

KK.’nun 62. maddesine göre, yönetim kurulu, kooperatif işlerinin yönetimi için gereken titizliği göstermek, kooperatifin başarısı ve gelişmesi yolunda tüm gayretini sarf etmekle yükümlüdür. Dolayısıyla yönetim kurulunun, tüm faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir. Bu durumda, kooperatif yönetim kurulu üyelerinin, işin mahiyet ve önemine göre gereken titizliği göstermeleri gerekeceği açıktır. KK.’nun 62/3. maddesi ile.

“Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif memurları, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar.” hükmü getirilmek suretiyle, bunların hukuki sorumluluk halleri açıklanmıştır. Bu hükme göre, kooperatif yönetim kurulu üyelerinin hukuki sorumluluklarına gidilebilmesi için, üyelerin kusurlu bir hareketleri sonrasında kooperatifin bir zarara uğraması gerekmektedir.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda; davalı kooperatif yöneticilerinin herhangi bir sorumluluğunun tespit edilemediği belirtilmiştir. İtiraz üzerine aynı görüşü tekrarlayan bilirkişi dava dilekçesinde belirtilen bütün iddiaları tek tek incelemiştir. Bu rapor hüküm kurmaya ve denetime elverişlidir. Buradan hareketle davalı kooperatif yöneticilerinin belgesin ve dayanaksız para topladığına, menfaat temin ettiğine, kooperatifi zarara uğrattığına, kar payı ödemesi yapmadığına, geçerli bir ibra bulunmadığına ilişkin iddiaların kanıtlanamadığı, davacı tarafın buna ilişkin iddiadan öte somut delil sunamadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip · e-imza e-imza e-imza e-imza