Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/742 K.2024/578

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO

2023/742 Esas

KARAR NO : 2024/578

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI : 1-

VEKİLİ

DAVALI : 2-

VEKİLLERİ

DAVALI : 3-

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 11/07/2023

KARAR TARİHİ: 30/05/2024

K. YAZIM TARİHİ: 14/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle.

Davalı sürücü ... yönetimindeki ... plakalı araç ile müvekkili ...'a ait sürücü ... yönetimindeki ... plakalı araç arasında trafik kazası meydana gelmiş olduğunu, polis memurlarınca düzenlenen tespit tutanağı kapsamında kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'in 2918 sayılı KTK'nun Yönetmeliği 57/1-a maddesi kuralını ihlal ettiğinin belirtildiğini, meydana gelen kaza aşamasında müvekkiline ... plakalı araç üzerinde 149.928,63 TL bedelli hasarın meydana gelmiş olduğunu ve bu hasar nedeniyle de anılan araçta değer kaybının ve aracın tamir süresi içinde de araç mahrumiyet zararının meydana gelmiş bulunduğunu,

süreç içinde davalı ... sigorta şirketine ihbarda bulunulmuş olmasına rağmen kendilerine herhangi bir ödemenin yapılmamış olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın kabulüne, fazlaya ilişkin sakları saklı kalmak kaydıyla; müvekkilinin aracında meydana gelen değer kaybı zararı için şimdilik 100 TL nin kaza tarihi olan 13.03.2023 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte ZMM sigorta limiti kadarı için ... Sigorta A.Ş.'den, ZMM limitini aşan kısım için araç sahibi ...

Şti. ve araç sürücüsü ...'den müşterek ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin saklarımız saklı kalmak kaydıyla; müvekkil aracında meydana gelen araçtan mahrum kalma tazminatı için şimdilik 100 TL nin kaza tarihi olan 13.03.2023 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte araç sahibi ... Şti. ve araç sürücüsü ...den müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri, dava masrafları ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesi ile özetle; Davanın kabulüne, müvekkili aracında meydana gelen değer kaybı zararı için 16.469,85 TL nin kaza tarihi olan 13.03.2023 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte ... Sigorta A.Ş. (ZMM sigorta limiti kadarı için), araç sahibi ... Şti. ve araç sürücüsü ...'den müşterek ve müteselsilen tahsiline, müvekkili aracında meydana gelen araçtan mahrum kalma tazminatı için 4.725,00 TL'nin kaza tarihi olan 13.03.2023 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte araç sahibi ... Şti. ve araç sürücüsü ...'den müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri, dava masrafları ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Şti vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkilinin ... İlinde Araç Kiralama sektöründe faaliyet göstermekte ve araçlarını kısa ve uzun süreli kiralama yaptığını, mülkiyeti müvekkiline ait olan ... plakalı araç 31..12.2022 tarihinde ... vergi numaralı ... ŞTİ.'ye bir yıl süre ile kiralandığını, dava dışı ... ŞTİ.'nin kazaya karışan ... plakalı aracı ...

İhale Kayıt Numaralı 2023 Yılı Hizmet Aracı Kiralama İşi Hizmeti alımına ait Sözleşme kapsamında dava dışı ... 'ne kiraladığını, aralarında müvekkilin ait ... plakalı araç da dahil olmak üzere 24 adet aracı ...'ye 01.01.2023 tarihinde teslim ettiğini, bu nedenlerle müvekkilinin işleten olmadığını, diğer davalı ...'in de ... personeli olduğunu, bu davalı ile müvekkili şirketin herhangi bir işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, işleten sıfatının müvekkilinde olmadığı ortada olup müvekkili yönünden pasif husumete ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesi ile özetle; Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 09.06.2023 tarihli yazısında kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiğini, kullanımında olan ... plakalı aracın 2023 Yılı ... tarafından, ... Şti. firmasından kiralandığını, bu nedenlerle üzerime atılı suçlarda sorumluluğu bulunmadığını,yaşanan kaza nedeniyle davacı tarafın belirtmiş olduğu hasar bedelleri ile ilgili tarafın, aracın sigortaları (Ttafik ve Kasko Sigortaları) ve Yüklenici firmanın kabul edilmesi ve hasar bedellerinin taraflardan karşılanmasını, konu ile ilgili yargılama giderlerinin karşı tarafa yüklenmesine ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesi ile özetle; kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili Şirketin bu poliçeden doğan sorumluluğunun, kaza tarihi itibariyle maddi araç başına azami 120.000,00-TL, kaza başına azami 240.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirket tarafından 25.07.2023 tarihinde davaya konu kaza kapsamında ...'a 6.030,50 TL değer kaybı ödemesi, 14.06.2023 tarihinde ise ...

Sigorta AŞ'ne 111.959,81 TL maddi hasar tazminatı ödemesi olmak üzere toplamda 117.990,31 ödeme yapıldığını, ödemeler nedeniyle müvekkili şirketin tüm sorumluluğunu yerine getirdiğini, davanın reddi gerektiğini, huzurdaki davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının yasaya aykırı olduğunu, şirketinin sorumluluğundan bahsedebilmek için, sigortalı araç sürücüsünün kusurunun tespit edilmesi gerektiğini, davayı ve davacıların iddialarını kabul anlamına gelmemek kaydıyla;

sigortacının temerrüde düşmesi ve dolayısıyla faizden sorumlu tutulabilmesi için, kendisine yapılan başvuruya rağmen sekiz işgünü içerisinde bu giderlerin karşılığını ödememiş olması gerektiğini, ancak davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili şirket tarafından davaya konu kaza kapsamında ödeme yapılmış olduğundan müvekkili yönünden temerrüt hali oluşmadığını, faiz talebini kabul etmediklerini, avans faizi talebinin de reddi gerektiğini, tüm bu nedenlerle davanın reddi ile yargılama giderleri, ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Sigorta poliçesi, hasar dosyası, trafik kazası tespit tutanağı, araç trafik tescil kayıtları, tramer kayıtları, kiralama sözleşmesi, KABİS kayıtları, bilirkişi rapor ve ek raporu ile tüm dosya kapsamı.

Bilirkişi 24/12/2023 tarihli raporu ile özetle; meydana gelen trafik kazasında, ... plakalı aracın sürücüsü ...'in %100 (Yüzde Yüz) oranında tamamen kusurlu olduğunu, ... plakalı aracın si icüsü ...'in ise tamamen kusursuz olduğunu, ... plakalı araçta sadece dava konusu kaza aşamasında oluşan hasar nedeniyle 30.000,00 TL (Otuz Bin Lira) reel değer kaybı bedelinin oluşacağını,

davalı sigorta şirketi tarafından araç malikine yapılmış olduğu beyan edilen 6.053,50 TL değer kaybı bedelinin rapor kapsamında tespit edilen 30.000,00 TL reel değer kaybı bedelinden tenzil edilmesi sonrasında ödenmesi gereken bakiye değer kaybı bedelinin ise 23.946,50 TL (Yirmi Üç Bin Dokuz Yüz Kırk Altı Lira Elli Kuruş) (30.000,00 TL -6.053,50 TL) olacağını, ... plakalı araç üzerinde oluşan hasarın tamiratının 15 (On Beş) gün çerisinde giderilebileceğini,

belirlenen 15 günlük tamirat sürecinde ... plakalı araçtan sağlanan hizmetin aksamaması muadil nitelikte bir aracın kiralanması bedelini ise tenzil edilmesi gereken her türlü bedeller değerlendirilmek üzere 15 gün için 6.300,00 TL (Altı Bin Üç Yüz Lira) olacağını bildirmiştir.

Bilirkişi 01/03/2023 tarihli ek raporu ile özetle; meydana gelen trafik kazasında; ... plakalı aracın sürücüsü ...'in %75 (Yüzde Yetmiş beş) oranında kusurlu olduğunu, ... plakalı aracın sürücüsü ...'in ise %25 (Yüzde Yirmi Beş) oranında kusurlu olduğunu, ... plakalı araçta sadece dava konusu kaza aşamasında oluşan hasar nedeniyle 30.000,00 TL (Otuz Bin Lira) reel değer kaybı bedelinin oluşacağını,

davalı sigorta şirketi tarafından araç malikine yapılmış olduğu belirlenen 6.030,15 TL değer kaybı bedelinin rapor kapsamında tespit edilen 30.000,00 TL reel değer kaybı bedelinden tenzil edilmesi sonrasında ödenmesi gereken bakiye değer kaybı bedelinin ise 23.969,85 TL (Yirmi Üç Bin Dokuz Yüz Kırk Altmış Dokuz Lira, Seksen Beş Kuruş) (30.000,00 TL -6.030,15 TL) olacağını, ... plakalı araç üzerinde oluşan hasarın tamiratının 15 (On Beş) gün çerisinde giderilebileceğini,

belirlenen 15 günlük tamirat sürecinde ... plakalı araçtan sağlanan hizmetin aksamaması için muadil nitelikte bir aracın kiralanması bedelini ise tenzil edilmesi gereken her türlü bedeller değerlendirilmek üzere 15 gün için 6.300,00 TL (Altı Bin Üç Yüz Lira) olacağını bildirmiştir.

GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeni ile araç değer kaybı, araç mahrumiyet bedeli tazminat talebine ilişkindir.

Davaya konu olay davalı Sürücü ..., 13.03.2023 günü saat 08:13 sıralarında, yönetimindeki ... plakalı aracı ile ... İli, ... İlçesi, ... mahallesinde ... Caddeyi takiben seyirle geldiği ... Cadde kavşak alanında, ... Cadeye katılmak için sağa döndüğü süreçte yönetimindeki aracın sağ ön kısmı ile ...

Caddeyi takiben düz istikamette seyir halinde olan sürücü ... yönetimindeki davacıya ait ... plakalı aracın sağ yan ön çamurluk ve köşe kısmına çarpması şeklinde yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Meydana gelen çarpışma aşamasında yaralanma ve araçlarda maddi hasar meydana gelmiştir.

Kusur yönünden yapılan değerlendirmede;Kaza sürecinde olay yeri dört yönlü kontrolsüz kavşak alanına yönetimindeki ... plakalı araç ile giriş yaparak dönüş eylemine başlayan davalı sürücü ...'in 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 57.Maddesi ve aynı Kanuna bağlı olarak çıkartılan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 109.Maddesinde belirtilen “Kavşaklarda geçiş hakkı” kuralları gereği dönüş yapmakta olduğu dört yönlü kontrolsüz kavşak alanına düz istikamette seyir ile gelen sürücü ... yönetimindeki davacıya ait ... plakalı araca ilk geçiş hakkını vermediği araçlar arasında oluşan çarpışma noktaları itibariyle tespit edilmektedir.

Anılan Kanun'un 84.Maddesinde de “Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller” belirtilmektedir. Bu madde içeriğinde ise “Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama” hallerinde sürücülerin asli kusurlu sayılacakları belirtilmektedir.

Açıklanan kural ihlalleri gereği kavşak alanı içinde dönüş yapmakta olan sürücü ... yönetimindeki ... plakalı aracının ön kısmı ile kavşak alanı içine düz istikamette seyir halinde olan sürücü ... yönetimindeki ... plakalı aracın ise sağ yan ön çamurluk ve köşe kısmı arasında çarpışma şeklinde meydana gelen kazanın oluşumunda, ... plakalı aracın sürücüsü ...'in %75“ASLİ KUSURLU” olduğu kanaatine varılmıştır.

Davacıya ait ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın dava konusu kazanın gerçekleşmemesi için gereken önleyici tedbirleri yeterince almadığı özellikle araçlar oluşan çarpışma bölgeleri itibariyle tespit edilmekte olup bu süreçte de kavşak alanına girişi esnasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 52.Maddesinde belirtilen kurallar itibariyle yönetimindeki aracın seyir hızını yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmadığı belirlenmektedir.

Açıklanan kural dışı davranışlar ve önleyici tedbir eksikliği kusuru nedeniyle de meydana gelen trafik kazasının oluşumuna kısmen katkıda bulunduğu anlaşılan davacıya ait ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın ise 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 52.Maddesi gereği meydana gelen dava konusu trafik kazasının gerçekleşmesinde %25 oranında “TALİ KUSURLU” olduğu kanaatine varılmıştır.

İşleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hâkimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Uzun süre kavramı, belirli bir gün sayısı ile sınırlı olmayıp, her somut olayın özelliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Ayrıca bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarına halel getirecek bir sonuç oluşturmaması şarttır.Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Bu kapsamda ispat yükünün davalı ...

Şirketi olduğu hususu nazara alınarak yapılan değerlendirmede kaza tarihi olan 13.03.2023 tarihinde kazaya karışmış ... plaka sayılı aracın 31.12.2022 tarihli 12 ay uzun süreli kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... A.Ş.’ye kiralandığı, kazaya karışan ... plaka sayılı aracın fiili hakimiyetinin dava dışı ... A.Ş.’de bulunduğundan talep edilen tazminattan sorumluluğunun bulunmadığı nazara alınarak davalı ...

Şirketi yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. Maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”.

Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu, böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd..

Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd). Bu kapsamda davacı, davalılardan talepte bulunmuştur.

Yargıtay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı,

tarafların iddia ve savunmaları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeriyle kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının hesaplanması ilke olarak kabul edilmesine,bu ilkeye uygun hesaplama ile davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybının reel piyasa koşullarına göre 30.000 TL oluşacağı %25 kusurun ve davalı sigorta şirketi tarafından araç malikine yapılmış olduğu beyan edilen 6.053,50 TL değer kaybı tenzil edilmesiyle16.469,85 TL değer kaybı tazminatının davalı sigorta yönünden 15/05/2023 tarihinden itibaren

işleyecek avans faizi ile, diğer davalı ... yönünden ise kaza tarihi olan 13/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (davalı sigorta şirketi sorumluluğunun bakiye poliçe limiti olan 2.009,69 TL ile sınırlı tutulmasına) karar verilmiştir.

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve bu suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği açık olmakla birlikte; bu zararın, kazadan kaynaklanan dolaylı zarar mahiyetinde olduğu ve davalı trafik sigortacısının sadece doğrudan zararlardan sorumlu olduğu, bu zararın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve poliçe özel şartları uyarınca teminat kapsamında bulunmadığından Araç mahrumiyet bedeli 4.725,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan 13/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim · e-imzalı e-imzalı