Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/811 K.2024/33

4- 5- 6-

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 22/11/2018

KARAR TARİHİ: 11/01/2024

K.YAZIM TARİHİ: 08/02/2024

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili; müvekkili Belediye Başkanlığı ile yapılan sözleşmeler uyarınca davalı diğer şirketlerde çalışan ... tarafından Ankara Batı ... İş Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile açılan davada davacının 2004-2014 yılları arasında Belediye Başkanlığı bünyesinde taşeron şirketler nezdinde işçi olarak çalıştığı belirtilerek ödenmeyen işçilik alacaklarının belediyeden tahsilinin talep edildiği, davada husumetin belediye başkanlığı İle davalılardan ...

A.Ş.'ye yöneltildiği, ancak, diğer davalılarında işveren konumunda bulunduğu, yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın Ankara ...

İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası üe takibe üzere toplam 42.560,23TL ödendiği, mahkeme kararında davacı belediyenin üst işveren olarak müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulduğu, ancak işveren sıfatının dava dışı işçiyi istihdam ettikleri sürelerle sınırlı olmak üzere davalı şirketlere ait olduğu, belirtilerek dava dışı işçi ...'ye ödenen 42.560,23TL'nin şimdilik 300,00TL'sinin ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre işleyecek faizi ile birlikte, 50,00TL'sinin ...

Şti., 50,00TL'sinin ... A.Ş., 50,00TL'sinin ... Şti., 50,00TL'sinin ... Şti., 50,00TL'sinin ... Şti. -... A.Ş. Ortak Girişimi, 50,00TL'sinin ... A.Ş.'den dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemlere göre İlam ve icra takibinden kaynaklanan ödeme kalemlerine ilişkin ise davalıların eşit oranda sorumluluklarının belirlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 16/10/2020 tarihli ıslah dilekçesinde; ıslah talepleri doğrultusunda Ankara Batı ... İş Mahkemesinin ... Esas-...K Sayılı ilamında belirtilen taraflar arasındaki hizmet alım sözlemesi uyarınca, dava dışı işçi ...'ye ödenen 42.560,23TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle ve 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanacak faizi ile birlikte rücuen tahsiline, davalıların sorumluluk miktarlarının belirlenmesinde işçilik alacakları yönünden dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemlere göre, ilam ve icra takibinden kaynaklanan ödeme kalemlerine ilişkin ise davalıların eşit oranda sorumluluklarının belirlenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Şti. vekili; davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açıldığı, dava dışı işçi ... tarafından Ankara Batı ... İş Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasıyla açılan davanın henüz kesinleşmediği, 6552 sayılı Kanun hükümlerine göre davacı belediyenin rücu hakkının bulunmadığı, davacı belediye ile davalılar arasında müteselsil sorumluluk hükümlerinin geçerli olduğu, davacı kurumun asıl İşveren konumunda bulunduğu, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2018/3066 Esas, 2018/7520 Karar sayılı ve 02.07.2018 tarihli kararının da bu yönde olduğu, davalı şirket tarafından dava dışı işçinin çalıştığı döneme ilişkin olarak kıdem tazminatı ödemesi yapıldığı, yapılan ödeme tutarının 5.952,55TL, bu tutara işlemiş faizin ise 3.136,13TL olduğu,

bu nedenle davalı şirket tarafından dava dışı işçiye ödenmesi gereken bir kıdem tazminatının bulunmadığı, dava dışı işçinin yıllık izin alacaklarına İlişkin talebinin davalı şirkete yöneltilmesinin hatalı olduğu, yıllık izin ücreti alacaklarından sorumluluğunun son işverene ait bulunduğu, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 2016/1786 Esas, 2017/29497 Karar ve 19.10.2017 tarihli kararının da bu yönde olduğu, yargılama giderlerinden davalı şirketin sorumluluğunun bulunmadığa davalı şirketin işçilik tazminat ve alacaklarına ilişkin davada taraf olmadığı belirtilere davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı ... Şirketi (Eski unvanı: ...

A.Ş.) vekili; dava dışı ...'nin 2006 yılında 1 ay süreyle davalı şirkette çalıştığı, cevap dilekçesinde dava dışı ... yerine zaman zaman ...'ten bahsedildiği, 4857 sayılı Kanunun 2. maddesine göre, asıl işveren ve alt iş verenin işçilik tazminat ve alacaklarından birlikte sorumlu olduğu, 7166 sayılı Kanun hükümlerine göre davalı şirkete karşı açılan davada davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerektiği, îş Kanunu hükümlerine göre asıl işveren ile alt işveren arasında birlikte sorumluluğun asıl olduğu, bunu ortadan kaldıracak her türlü anlaşmanın geçersiz olduğu,

kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretinin sözleşme giderleri ve genel giderler arasında yer almadığı, 4734 sayılı Kanun uyarınca yayınlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin 78. maddesi hükmünün de bu yönde olduğu, davacı belediye ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmelerin tip sözleşme niteliği taşıdığı, bu nedenle 6098 sayılı Kanunun 20. maddesi kapsamında genel işlem koşullan açısından değerlendirilmesi gerektiği, 6552 sayılı Kanun hükümlerine göre kıdem ta/jrtinatı ödeme yükümlülüğünün davacı belediyeye ait olduğu,

davalı şirketin faiz, vekalet ücreti, icra masrafları nedeniyle bir sorumluluğunun bulunmadığı belirtilere davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

Diğer davalılar tarafından dosyaya herhangi bir cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLER

Ankara Batı ... İş Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası, Ankara Batı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı görevsizlik kararı, 03/09/2019 tarihli bilirkişi raporu, 30/10/2019 tarihli bilirkişi ek raporu, 16/10/2019 tarihli ıslah dilekçesi, Mahkememizin 2020/125 esas, 2020/194 sayılı görevsizlik kararı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 2020/782 esas, 2020/752 sayılı ilamı, mahkememizin 2021/395 esas sayılı dava dosyası, 13/12/2023 tarihli bilirkişi ek raporu ile tüm dosya kapsamı.

Bilirkişi ek raporunda, davada, davalı şirketlerin ihale dönemlerine göre sorumluluk miktarlarının Davalı ... Şti yönünden 01/02/2004-30/12/2004/05/01/2005-31/12/2005 tarihleri arasında 4.863,27 TL, davalı ... A.Ş. Yönünden 01/01/2006-01/03/2006 tarihleri arasında 425,98 TL, davalı ... Şti. yönünden 02/03/2006-31/12/2006/01/01/2007-18/09/2009/19/09/2009-31/12/2010 tarihleri arasında 12.339,22 TL, davalı ... Şti.

Yönünden 01/01/2011-31/03/2011/01/04/2011-31/12/2012 tarihleri arasında 5.118,86 TL, davalı .... Şti.-... A.Ş. Ortak Girişimi yönünden 01/01/2013-30/09/2014 tarihleri arasında 4,465,69 TL ve ... A.Ş. Yönünden 01/10/2014-17/08/2016 tarihleri arasında 4.742,58 TL ve 10.604,62 TL olduğu, davalılardan ... Şti. ile ... A.Ş.'nin 4.465,69TL'den müştereken ve müteselsilen sorumlu bulunduğu, davalılardan ...

A.Ş. ile davacı belediye arasında imzalanan ve 01.10.2014-30.09.2017 dönemini kapsayan ... ihale kayıt numaralı sözleşme kapsamında alınana teminat mektuplarının, davalı şirketin kıdem tazminatı borçlarına ilişkin olarak nakde çevrildiğinin davacı belediye tarafından bildirildiği, dosyada dava dışı işçi yönünden nakde çevrilen teminat mektubu bedelinden mahsup yapıldığına dair belgenin bulunmadığı; ayrıca ... Şti. ile ...

A.Ş.'nin ortak girişim olarak üstlendiği dönem yönünden de kıdem lazminatının nakde çevrilen teminat mektubu bedelinden karşılandığının kabul edilmesi halinde davalı ... A.Ş.'nin bir sorumluluğunun olmayacağı, dolayısıyla ortak girişim olarak üstlenilen dönem yönünden diğer davalı ... Şti.'nin de bir sorumluluğunun bulunmayacağı belirtilmiştir.

GEREKÇE

Dava, taşıma ve hizmet edimlerini bir arada içeren karma nitelikteki sözleşmeden kaynaklanan alacağın rücuen tahsili istemine ilişkindir. Mahkememizce yapılan yargılama sonunda; mahkememizin 12/01/2021 tarihli 2020/370 esas, 2021/3 karar sayılı kararı ile; "davanın kısmen kabulüne " karar verilmiştir.

Mahkememizce verilen kararın istinaf edilmesi üzerine, istinaf incelemesini yapan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 12/07/2023 tarihli ve 2021/966 esas, 2023/966 karar sayılı ilamında; "...Öte yandan, davalılar ... AŞ ve ...

Şti. tarafından, davaya konu edilen alacak nedeniyle davacıya verilen teminat mektuplarının nakde çevrildiği ve işbu dava yoluyla kendilerinden mükerrer tahsilat yoluna gidildiği savunulmuş olup, teminat mektuplarının dava konusu alacak ile ilgili olarak da nakde çevrildiğinin anlaşılması halinde bu bedelin, davacının alacağından mahsup edilmesi gerekmektedir. Ancak mahkemece bu hususta herhangi bir araştırma yapılmadan yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Bu itibarla, borcu söndüren işlemlerden olan ödemenin yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağı da gözetilerek, mahkemece dava konusu alacak nedeniyle anılan davalılardan alınan teminat mektuplarının nakde çevrilip çevrilmediğinin ve bu suretle borcun tahsil edilip edilmediğinin araştırılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, somut uyuşmazlığın çözümünde esasa etkili delil niteliğinde olan hususların değerlendirilmediği anlaşıldığından, taraf vekillerinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülebilmesi için mahkemesine iadesine, kararın niteliğine göre, taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir." denilmekle mahkememizden verilen karar kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı uyarınca ... Belediye Başkanlığı'na müzekkere yazılmış ve teminat mektubunun nakde çevrilip çevrilmediği, tahsilat yapılıp yapılmadığı sorulmuştur. Belediye başkanlığınca verilen 26/10/2023 tarihli cevabı yazı, 27/10/2023 tarihli cevabı yazı ile davacı vekilinin 31/10/2023 tarihli beyan dilekçesinden teminat mektuplarının nakde çevrildiği ancak emanet hesabında tutulduğu, zira teminat mektubunun iadesi ve depo edilmesi davasının henüz kesinleşmediği, bu itibarla davadışı işçi ...'ye söz konusu teminat mektuplarından herhangi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla işbu dosyadaki davalılar ... A.Ş. ve ... Şti.'nin sorumluluklarının devam ettiği ve davacının bu davalılara rücu talebinin yerinde olduğu değerlendirilmiştir.

Kaldırma kararına uygun bir hesaplama yapılmak üzere bilirkişiden 07/12/2023 tanzim tarihli ek rapor alınmış, düzenlenen ek raporun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu değerlendirilmekle hükme esas alınmıştır.

Uyuşmazlık, asıl işveren olan davacı tarafından dava dışı işçi ...'ye ödenen işçilik alacaklarının taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında davalı alt işverenlerden rücuen tahsilinin talep edilip edilemeyeceği ile her bir davalının sorumlu olduğu tutarın ne olduğu hususundadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

Dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçilere karşı) müseselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise İş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.

Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167. maddesinde düzenlenen, “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.

İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Taraf iddia ve savunmaları ile tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafça dava dışı işçiye yapılan ödemenin kıdem tazminatı, yıllık izin ücretine yönelik olduğu, kıdem tazminatından davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak davacıya karşı sorumlu oldukları, yıllık izinlerin kullanılmaması halinde ancak fesihle ücrete dönüşeceği, bu nedenle dava dışı işçinin fesihle ücrete dönüşen yıllık izin ücretinden son alt işveren olan davalı ...

A.Ş.'nin sorumlu olduğu, taraflar arasında tanzim edilen sözleşme ve eki teknik şartnamedeki düzenlemeler gözetilerek davalıların davacı tarafça dava dışı işçiye yapılan ödemenin tamamından sorumlu oldukları kabul edilmiş ve 07/12/2023 tanzim tarihli ek rapor doğrultusunda tespit edilen sorumluluk tutarları yönünden davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davacı yan hüküm altına alınacak miktara 6183 sayılı Kanun uyarınca faiz işletilmesini talep etmişse de hüküm altına alınan bedel 6183 sayılı Kanunda belirtilen şekilde amme alacağı mahiyetinde kabul edilemeyeceğinden bu talebi kabul edilmeyerek hükmedilen bedele yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.

Katip Hakim · e-imzalı e-imzalı