Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/853 K.2025/685

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket, ... Bankası ... Şubesi'nin ... çek numaralı, 15/09/2023 keşide tarihli 300.000,00TL tutarındaki çek ile ... Bankası ...

Şubesi'nin ... çek numaralı, 30/09/2023 keşide tarihli 300.000,00TL tutarındaki çeklerin lehtarı ve yetkili hamili olduğunu, söz konusu çeklerin ödeme tarihlerinin yaklaşması nedeni ile müvekkili tarafından hazırlanmak istendiğinde çeklerin kasada ve ofiste bulunmadığı fark edildiğini, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, mezkûr çekler müvekkilinin uhdesinde bulunduğu sırada çalındığını veya kaybolduğundan ... ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasında görülen çek iptali konulu dava ikame edildiğini, çek bedelinin bankadan alınmaması için yukarıda yazılı dosya kapsamında dava konusu çekler hakkında ödeme yasağı konulduğunu, bu esnada davalı ... tarafından müvekkili şirket yetkilisine haricen ulaşılarak çeklerin kendi uhdesinde olduğu bilgisi verildiğini, oysaki somut olayda taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı gibi söz konusu çekler davalı yana usulüne uygun bir ciro zinciri ile de geçmediğini, dolayısı ile müvekkili şirketin ofisinden kaybolmuş veya çalınmış bulunan dava konusu çekler usulsüz şekilde davalı yanın yedinde bulunduğunu,

müvekkili şirketin davalı yana dava konusu çekler nedeniyle herhangi bir borcu bulunmadığını, bu husus tarafların ticari defter ve kayıtları ile dava konusu çeklerin ciro zinciri incelendiğinde sübut bulacağını, tüm bu nedenlerle, fazlaya ilişkin talep ve sair tüm yasal hakları saklı kalmak kaydıyla; öncelikle yukarıda bilgisi verilen çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesine, müvekkilinin meşru hamili olduğu çekinin haksız ve hukuka aykırı şekilde uhdesinde bulunduran davalıdan istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; çek istirdadına dayalı olarak dava açılmış ise de huzurdaki dava yetkisiz mahkemede açıldığını, davanın müvekkili yerleşim yerinde açılması gerektiğini, müvekkili yerleşim yerinin ...

Adliyesi sınırları içerisinde bulunduğunu, dosya hakkında yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacı tarafın, dava konusu çeklerin istirdadına yönelik talebinin kabulü mümkün olmadığı, dava konusu çekin davacılar ile akrabalık bağı bulunan ... ile aralarındaki ticari ilişki sebebi ile alındığını, davacı taraf çeklerin kaybolduğu ve/veya çalındığını iddia etmiş ise de söz konusu durumu ispatlayacak nitelikte hiçbir delil dosyaya sunmadığını, ... ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasında görülen çek iptali konulu dava ile işbu davaya müteakip huzurdaki çek istirdatı konulu dava ikame edildiğini, tüm iddialar soyut isnatlardan ibaret olduğunu, bahsedildiği üzere dava konusu çekler davacıların yakınen tanıkları ... tarafından ciro edilerek müvekkiline verildiğini, yine söz konusu ciro ise müvekkili ile ... arasındaki araç alım satın işlemleri sebebi ile müvekkiline verildiğini, davacı tarafın iddiaları asılsız nitelikte olduğunu, zayi olan çekin istirdadı istemine ilişkin iş bu davada ispat yükü davacıda olduğunu, davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu,

senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle davanın yetkili mahkemede Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmadığı gözetilerek yetkisilik kararı ile birlikte dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini, esasa ilişkin değerlendirme yapılması halinde ise davacı tarafın davanın ispatına yönelik delil sunulamadığı gözetilerek davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyası, ... ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyası, ... ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... ve ... esas sayılı dava dosyaları. Davacı yanın ticari defter ve kayıtları, ... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası, ... Genel icra Dairesinin ... esas sayılı dosyası, banka kayıtları, 07/04/2025 tarihli bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı.

Bilirkişi raporunda, dosya kapsamı ve davacı kayıtlarının incelenmesi neticesinde, dava konusu çeklerden, Keşidecisi ... lehtarı ......olan .../.../... keşide tarihli 300.000,00TL tutarlı ... nolu çekin 10.10.2023 tarihli ... nolu yevmiye maddesi ile hem giriş kaydının hem çıkış kaydının hem de ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı icra dosyasına 386.530,51TL olarak ödeme kaydının yapıldığı, dosya kapsamından ilgili tutar için Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E., ...

K. sayılı 19.07.2024 tarihli karar ile “davalıya haksız yere ödendiği tespit edilen 386.530,51TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine” karar verildiği, dava konusu çeklerden, Keşidecisi ... lehtarı ... olan 30.09.2023 keşide tarihli 300.000,00TL tutarlı ... nolu çekin davacının kayıtlarına giriş kaydının bulunmadığı, ancak 20.10.2023 tarihli ... yevmiye maddesi ile ... Genel İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı icra dosyasına 386.054,29 TL olarak ödeme kaydının yapıldığı, dosya kapsamından ilgili tutar için ... ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E., ...

K. Sayılı 19.07.2024 tarikli karar ile “davalıya haksız yere ödendiği tespit edilen 386.054,29TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine” karar verildiği, davacının kayıtlarında davalı ... ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunduğuna dair kaydın yer almadığı, dava konusu çeklerin keşidecisi ...'nın şirketin ortağı olduğu ve şirketle hem ortaklık hem de ticari ilişkisinin bulunduğu, davalının iddiaları kapsamında yer alan dava konusu çeklerde cirosu hulunan dava dışı ... ile ilgili davacı kayıtlarında ticari ilişkiyi gösteren herhangi bir kaydın yer almadığı,

davalının iddiaları kapsamında yer alan davalı tarafından satılan ... plakalı aracın davacı kayıtlarında yer almadığı, ayrıca aracın alıcısı olduğu ifade edilen dava dışı ... ile ilgili herhangi bir ticari kaydın da yer almadığı belirtilmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nın 818/1 yollamasıyla 758. maddesi uyarınca çek istirdadı istemine ilişkindir.

... ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı yetkisizlik kararı ile mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi HMK 119. maddesinde yazılı unsurları içerdiği anlaşılmakla, mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilmiştir.

Uyuşmazlık konusu çeklerin incelenmesinde;

-... Şubesi'ne ait ... numaralı .../.../... tarihli 300.000,00TL tutarlı çekin keşidecisinin ... , lehtarının ... Şirketi olduğu, çekin önce ...'e cirolandığı, daha sonrasında ise ...'a cirolandığı, çekin hamilinin ... olduğu, çekin ... tarafından ... ve ... Şirketi aleyhine ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe konulduğu, ... ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında davacının ... Şirketi olduğu, davalının ... olduğu, davanın takip sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti ve icra tehdidi altında ödenen bedelin istirdadı olduğu, yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verildiği, kararın istinaf aşamasında olduğu henüz kesinleşmediği,

-... Şubesi'ne ait ... numaralı .../.../... tarihli 300.000,00TL tutarlı çekin keşidecisinin ... , lehtarının ... Şirketi olduğu, çekin önce ...'e cirolandığı, daha sonrasında ise ...'a cirolandığı, çekin hamilinin ... olduğu, çekin ... tarafından ... ve ... Şirketi aleyhine ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe konulduğu, ... ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında davacının ... Şirketi olduğu, davalının ... olduğu, davanın takip sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti ve icra tehdidi altında ödenen bedelin istirdadı olduğu, yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verildiği, kararın istinaf aşamasında olduğu henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.

Dava konusu çekin davalı tarafından devralınma ve dava tarihi itibariyle olaya uygulanması gereken 6102 sayılı TTK’nın 788/1 maddesi uyarınca açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilecek olup yine cirosu kabil çeklerin teşhis işlevini düzenleyen 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesi.

“Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.” hükmünü haizdir.

Ayrıca 6102 sayılı TTK’nın 818/1-d maddesindeki yollamayla çekler hakkında da uygulanacak olan aynı Kanun’un 684/1. maddesi uyarınca da; ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün hakların devrolunacağı düzenlenmiştir. Anılan kanunî hükümlerden hareketle çeki muntazam bir ciro zinciriyle elinde bulunduran kişi, meşru hamil sıfatını kazanarak çekten doğan tüm hakları kullanabilecektir.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi.

“Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır.

Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şekli anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır (Kendigelen, A.: Çek Hukuku, İstanbul 2019, s. 237-238).

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.

Tüm bu açıklamalar ışığında davacı yanın iddiasının incelenmesinde; çekin davacı uhdesindeyken çalındığı veyahut kaybolduğu, davalı tarafça haksız olarak kötüniyetle çekin elinde bulundurulduğu iddia edilmiş, davalı ise çeklerin davadışı ... ile olan ticari ilişkiye istinaden alındığı, geçerli bir ciro ile elde edildiği savunulmuştur. ... ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde verilen kararda taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkiye rastlanılmadığından bahisle kabul kararı verildiği, mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde de taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkiye rastlanılmadığı tespit edilmiştir.

Taraflar arasında ticari ilişkinin bulunmamasının tek başına davalı hamilin çeki iktisapta kötüniyetli ve haksız olduğunu göstermeyeceği, bu yöndeki ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, davalının geçerli bir ciro zincirine istinaden çeki iktisap ettiği, tüm dosya kapsamında davalının çeki iktisabında kötüniyetli olduğunu ispata yarar delil sunulmadığı, davacı tarafça tanık da bildirilmediği anlaşılmakla ispatlanamayan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... · e-imzalı e-imzalı