Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/505 K.2019/626

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilİ şirket ... AŞ. ile dava dışı ... .... arasında Ayrıcalıklı ... anlaşması akdedildiğini, ... .... tarafından üretilen/sağlanan kimyevi gübrenin ve sair ürünlerin ithalatını ve Türkiye'de satışını gerçekleştirdiğini, müvekkil şirket ve ... .... arasında ... A.Ş. nezdinde ...-... tarihleri arasında ithal edilen malların bedelinin ödenmemesi ve ... tarihine kadar ... ...'nın tazmin talebinin bulunması halinde ...

Amerikan Doları'na kadar ödeme yapılacağına dair ... referans nolu harici garanti -Yurtdışına Teminat Mektubu Verme sözleşmesi düzenlendiğini, harici garanti sözleşmesine göre davalının risk ve ödeme yükümlülüğünün .. tarihinde son bulduğunu, Antalya Tarım İl Müdürlüğü tarafından yapılan mutad kontrollerde dava dışı ... .... ithal edilen ürünlerden numuneler alındığını, yapılan analiz sonucunda ürünün içerisinde beyan edilen ... tölerans sınırının altında çıktığını, müvekkil şirketçe bu analize ilişkin itiraz hakları kullandığını itirazların sonucu değiştirmediğini, mal idarece " AYIPLI MAL" ilan edildiğini,

ilgili idarece müvekkil şirkete malın piyasadan derhal çekilmesi, aksi halde müsadere edilerek imha yoluna gidileceğinin bildirildiğini, müvekkil şirketçe bayilerin elinde bulunan malların iade alınması sureti ile malın piyasadan çekildiğini, bu durumun ... ....'ya bildirildiğini, tarafların ihrac edilen kimyevi gübrenin ... ....'ya iadesi konusunda mutabık kaldıklarını, ... kg'lık ihracata konu malın, ... ... bildirilen gemiye yüklenmek sureti ile ... tarih ve ... sayılı fatura ile iade edildiğini, müvekkilin malın iadesi ile işbu ticari ilişkiden kaynaklanan borcu kalmadığını, maldaki ayıplar nedeni ile idarece müvekkile ...

TL para cezası düzeenlendiğini, işbu cezaya yönelik itirazların reddi ile müvekkilce para cezası ödendiğini, ... ....'nın kusuru nedeni ile düzenlenen para cezasının davalıdan tahsili için açılan dava sonucunda Antalya ... Ticaret Mahkemesinin .... sayılı ilamı ile davanın kabulüne karar verildiğini, Yargıtay ... HD. ... T. sayılı ilamı ile onandığını, Antalya ... Ticaret Mahkemesinin ... sayılı ilamının Antalya ... İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyasından icraya konulduğunu, harici garantiyi düzenleyen davalı ile yapılan görüşmelerde ticari ilişkiye konu malların iade edildiği ve harici garantiye konu ticari ilişkiden kaynaklı müvekkilin borcunun bulunmadığı açıklandığını, piyasadan toplanan malların Türkiye ticarete konu edilmesi mümkün değildir. Davalıya Antalya ...

Noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarı ile harici garantinin hükümsüz kalması nedeniyle garantinin sonlandırılıp risk çıkışının yapılmasının talep edildiğini, Harici Garanti'nin yurtdışı ticari işlemlerde, yurt dışındaki muhataba verilmiş taahhütlerin yerine getirileceğini garanti eden teminat mektubudur olduğunu, mevzu bahis olayda yabancılık unsuru bulunduğunu, 5718 sayılı Yasanın 24/4. maddesi "...ticari faaliyetler gereği kurulan sözleşmelerde karakteristik edim borçlusunun iş yeri, bulunmadığı takdirde yerleşim yeri hukuku,

karakteristik edim borçlusunun birden fazla işyeri varsa söz konusu sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan iş yeri hukuku olarak kabul edilir” denildiğini, Türkiye’de faaliyette bulunan bir banka tarafından Türkiye’de verilen muhatabı yabancı olan bir teminat mektubu (harici garanti) veya kontrgaranti nedeniyle bankası Türkiye’de dava edildiğinde Türk Hukuku uygulanacağını, Harici Garanti Sözleşmesine göre davalının risk ve ödeme yükümlülüğü ... tarihinde son bulduğundan dava dışı ... 'nın iş bu davada taraf gösterilme zorunluluğu olmadığını, yine dava konusu alacak miktarı kadar dava dışı ... ' dan Antalya ...

İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasından alacakları olduğundan dolayı davalının hiç bir riski olmadığını, davalı ile ihtilaf konusu miktar ... USD olduğundan ve davalıya başkaca borçları bulunmadığından dava değeri ihtilaf konusu miktar gösterildiğini, müvekkil adına davalı tarafından dava dışı ... lehine düzenlenmiş ... referans nolu ...

USD bedelli harici garanti mektubunun hükümsüzlüğü ve ... tarih ... yevmiye ile ... ... mah. ... ada ... parsel ... nolu bağımsız bölümler üzerine ipoteğin fekkine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetki yönünden reddi gerektiğini, müvekkili bankanın pasif husumet ehliyeti olmadığını, davanın, dava dışı ...'ya yöneltilmesi gerektiğini, 3.kişi konumundaki davacının dış garantinin hükümsüz kaldığı yönünde müvekkili bankaya dava açmasının hukuka aykırı olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, harici garanti çıkışının yapılabilmesinin; mektubun muhatabı tarafından iade edilmesi, muhatabın bankayı ibra etmesi,

vadeli teminat mektuplarında vade sonuna kadar tazmin talebinde bulunulmayıp mektubun hükümsüz olması koşullarının gerçekleşmesine bağlı olduğunu, lehtarın tek yanlı talebine bağlı olarak risk çıkışı yapılmasının hukuken olanaklı olmadığını, dava konusu dış garanti mektubuna ilişkin muhatap (...) tarafından vadesinden önce müvekkili bankadan tazmin talebinde bulunulduğunu, bu güne kadar da, müvekkilinin ibra edilmediğini, müvekkili bankanın dava konusu, harici garanti risk çıkışı prosedürünü işletirken hukuka ve somut gerçekliğe uygun hareket ettiğini,

davacı taleplerinin usul ve yasaya aykırı olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı bankaya müzekkere yazılarak, davacının davaya konu taşınmazlar üzerine davalı lehine tesis edilen ... tarihli ipoteğin davaya konu ... USD bedelli harici garanti mektubu dışında başka bir borca dayalı olarak tesis edilip edilmediği, davacının bankaya herhangi bir borcunun bulunup bulunmadığının, devam eden kredi borcu bulunup bulunmadığının bildirilmesinin ve varsa dayanakları ile birlikte gönderilmesinin istenmesine karar verilmiş, gelen müzekkere cevabından, davacının dava konusu teminat mektubu dışında riskinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Taşınmazların tapu kayıtları ve ipotek resmi senedinin tetkikinden, taşınmazlara ... tarihinde konulan ipoteğin verilmiş ve verilecek teminat mektuplarınıda teminat altına aldığı, dava dışı firmanın davalı bankadar teminet mektubunun ... USD için tazminat talebinde bulunduğu, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasından ... tarihle tedbiri nedeniyle bankaca talebin yerine getirilmediği anlaşılmıştır.

"Teminat mektubu, mevzuatımızda açıkça düzenlenmemiştir. Pozitif bir temele dayanmayan teminat mektubu kurumu, ticari hayatın bir gereği olarak ve sözleşme serbestisi kapsamında vücut bulmuştur. Muhatap, lehtar ve garanti eden olmak üzere bünyesinde üçlü bir ilişki içeren teminat mektubu, (doktrinde tartışmalar mevcut olmakla birlikte) esas olarak üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde olması nedeniyle bir tür garanti sözleşmesidir. ... Tarih ...

Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da teminat mektubunun mahiyeti itibariyle BK.nun 110. maddesinde sözü edilen üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde bir garanti sözleşmesi olduğu kabul edilmiştir. Dairemizin yerleşik uygulamasında da teminat mektubunun BK.nun 110. maddesi çerçevesinde bir garanti sözleşmesi olduğu yönü benimsenmiştir.

Banka teminat mektubu ile garanti eden banka, kayıtsız ve şartsız bir ödeme yükümlülüğü altına girmemekte, aksine üçüncü kişi durumunda bulunan lehtarın edimini ifa etmemesi ya da sair rizikoların ortaya çıkması halinde muhatabın uğrayacağı zararları teminat altına almayı amaçlamaktadır."(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2011/2661 E- 2011/14743 K sayılı kararı)

Bu bilgiler ışığında banka teminat mektuplarının BK'nun 110.maddesi kapsamında garanti sözlemesi niteliğinde olup garanti veren bankanın taahhüdü asli borç niteliğinde olduğundan garanti sözleşmesinin dışında kalan üçüncü kişi durumundaki lehtar (somut olayda davacı) tarafından garanti veren banka aleyhine dava açılması ve garanti verenlerin hasım gösterilmesinin mümkün olmadığı, davacının teminat mektubunun hükümsüz kaldığına ilişkin davasını muhatap şirkete karşı açması gerektiği tespit edilmekle, dava dışı ... ... (muhatap alınarak) düzenlenmiş ... referans nolu ... USD bedelli harici garanti mektubunun hükümsüzlüğü talebi ile davalı banka aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyete yokluğundan-usulden reddine karar verilmiştir.

Ancak yapılan yargılamada toplanan delillerden, davacının davaya konu teminat mektubu dışında davalı bankaya bir borcunun bulunmadığı, taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin mevcut durum itibariyle sadece bu teminat mektubunun yarattığı riskin teminatı olduğu anlaşıldığından; ... ili ... Mahallesi ... ada, ... parselde kayıtlı ...nolu bağımsız bölümler üzerindeki ipoteğin fekki talebi ile açılan davanın kısmen kabulü ile; garanti mektubu bedeli olan ... USD'nin davalı bankaya garanti mektubunun teminatı olmak kaydıyla nakden depo edildiğinde taşınmazlar üzerindeki ipoteğin fekkine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... ¸e-imzalı ¸e-imzalı