Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/822 K.2019/873

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Antalya ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'ne verdiği dava dilekçesinde özetle; davacının tahditli plaka sınıfına giren "..." plakalı ... sahibi olduğunu, Antalya ... ile davalı ... arasında bir kısım protokoller imzalandığını, iş bu protokoller doğrultusunda davacının bono keşide ederek verdiğini, akabinde senet bedelini ödeyerek bono aslını geri aldığını, protokol şartlarının gerçekleşmediğini, düzenlenen bonoya dayalı olarak alınan bedelin haksız olduğunu ileri sürerek, toplam ...

TL'nin ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ... ... ile ... arasında imzalanmış olan ön protokol, icra safahatı ve protokolün ve ilgili diğer sözleşmelerin geçersizlik sebebiyle feshine, fazlaya ilişkin tüm haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar ..., ... ve kooperatif vekilinin cevap dilekçesinin incelenmesinde; davanın 1 yıllık zamanaşımı süresinde açılmadığını, zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, bahse konu Ukome kararının müvekkillerinin de aleyhine olduğunu, havuz sistemi kurulması kararının ... tarihinde, yani davacının senet keşide etmesine karar verildiği ... tarihinden sonra olduğunu, dolayısıyla davacının eşit şartlarda çalışma sağlanacağına inandığı gerekçesiyle senet verdiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, uygulamanın sona ermesi ya da sona erecek olmasında Ukome'nin sorumlu olduğunu, kaldı ki bütün ... plakalı araçların halen çalışmaya devam ettiğini,

davacının senet bedelini talebi konusunda müvekkillerinin temerrüde düşürülmediğini, davacı zarara uğramış ise sorumlularının ..., ... ya da Ukome olduğunu, bunlara karşı dava açması gerektiğini, yaşanan süreçle ilgili müvekkillerinin kusurunun bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, Ukome'nin almış olduğu usulsüz karar neticesince asıl ... sahiplerinin zarara uğradığını, Ukome kararının iptaline rağmen davacı ve diğer ...

18+1+9 kapasiteli otobüslerle çalışmaya, yani haksız kazanç sağlamaya 5 yıl devam ettiklerini, taraflar arasında imzalanan resmi protokolle ... esnafının uğradığı zarar nedeniyle alınan ... adet ... bedeline karşılık ... esnafından bono alındığını, dolayısıyla davacının ... esnafının uğradığı zararı kabul ettiğini, bu protokollerle ... ve ... esnafının tek çatı altında toplandığını, ... tarihinde da genel kurul toplantısının yapıldığını, davacının ödeme yaptığı bedelle ilgili olarak genel kurulda ve daha öncesinde itirazda bulunmadığını, sebepsiz zenginleşme çabasında olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu beyanla,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce ... Esas sayılı dosyada yapılan yargılama sonunda ... tarihinde verilen kararda özetle; ...

UKOME'nin aldığı karar doğrultusunda ... minibüslerin taşıma kapasitesinin artırılarak ... sınıfına geçirilip, ...ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, (200 yılından itibaren) alınan kararlar doğrultusunda ... minibüslerin fazla kapasitede yolcu taşıması yaptıkları, kooperatif üyeleri tarafından UKOME kararlarının iptali için dava açıldığı ve bunun sonucunda İdare Mahkemesi tarafından alınan kararın iptal edildiği,

... iptal kararının uygulamaya geçildiği takdirde bu kapasitede çalışamayacakları ve protokoller kapsamında kooperatif üyelerinin davadan da feragat etmedikleri, taraflar arasındaki yapılan protokoller, dosyada bulunan tüm yazışmalar, getirtilen belgeler, benzer dosyadaki belge örnekleri birlikte değerlendirildiğinde, ... ile ... ...sahiplerinin bir araya geldikleri ve ... kurdukları, odanın faaliyete geçtiği, oda yönetiminde ... odasından da kişilerin bulunduğu, sonuçta birleşmenin sağlandığı,

taraflar arasında düzenlenen ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safahatinde ... ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere oda tarafından bedeli karşılanarak ... adet otobüsün verilmesinin kararlaştırıldığı, ... adet ... verilemediğinden, bunların değeri belirlenerek, belirlenen değerin üye sayısına bölünmesiyle, bulunan miktar olan araç başına ....-TL'lik senetlerin ... tarafından ... kooperatifi üyelerine verilmek üzere düzenlendiği, ... üyeleri tarafından senetler imzalanarak yapılan protokoller kapsamında ... kooperatifine üyelerine dağıtılmak üzere verildiği, bir kısım senet bedellerinin ödenmediği,

Antlaya Mahkemelerinde menfi tespit davalarına konu edildiği, bir kısım senet bedellerinin de ödenip istirdat davalarına konu edildiği anlaşılmış olup, eldeki dava dosyasında da verilen senet bedeli ödenerek senet iade alınmış, her ne kadar davacı taraf yapılan anlaşmaların ve protokollerin geçerli olmadığını ileri sürmüş ve geçersizliğinin tespitini talep etmiş ise de verilen senetlerin ve bu senetlere mahsuben yapılan ödemelerin ... yılından itibaren minibüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, ... otobüslerine doğmuş zararlarına istinaden ödendiği sonuç ve kanaatine varılmakla,

sübuta ermeyen davanın reddine karar verilmesi kanaatine varıldığı gerekçesi ile davanın reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ...

Karar sayılı ilamı ile özetle ; "...Oysa, yukarıda özetten de anlaşılacağı üzere davacının da içerisinde olduğu ... araçlarının kapasitesinin artırımına ve dava konusu senedin davacı tarafından keşide edilmesine dayanak yapılan ... tarihli UKOME genel kurulu kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan UKOME kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediği, davalı tarafın ... tarihli UKOME kararının alınmasından iptal edilinceye kadarki süre zarfında zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa ne miktar zarara uğradığı,

bu bağlamda senedin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı ya da ne oranda ortadan kalktığı hususları mahkemece yeterince irdelenip iptal edilen UKOME kararı yerine alınan yeni karar dahi dayanak anlaşma ve protokoller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken, yeterli dayanağı da gösterilmeden dava konusu ödemenin ... yılından itibaren minibüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, ...ortaklarının doğmuş zararlarına istinaden yapıldığı gerekçesiyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile bozulmuştur.

Mahkememizce Yargıtay Bozma İlamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

Bozma ilamı doğrultusunda Mahkememizce ...Merkezi Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen ... tarihli cevapta özetle; Antalya ... İdare Mahkemesinin ... K. Sayılı kararından sonra davacının ... plakalı aracını kullanmaya devam ettiği, UKOME genel kurulunun ... tarih ... sayılı kararının Danıştay tarafından iptal edilmesi üzerine ... ... Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı doğrultusunda 18+1 oturan + 9 ayakta yolcu kapasiteli olarak ... tarihinde Trafik Tescil Şube Müdürlüğünce "..." plaka serisine tescili yapılarak toplu taşıma hizmeti vermeye devam ettiği, davacının ... tahditli plakasını devir etmek istemesi üzerine ... Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ...'e devri uygun bulunduğunu, bu tarihten itibaren tüm işlemlerin ... adına yapıldığı belirtilmiştir.

Bozma ilamı doğrultusunda Mahkememizce ... Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığına yazılan müzekkereye verilen cevapta özetle; söz konusu dava ile ilgili olarak Antalya ilinde Elektronik ücret toplama ve araç takip sisteminin ... tarihinden itibaren kullanılmaya başlandığını, dava konusu süre içerisinde nakit binişlerinde serbest olması sebebiyle belirtilen tarih aralığına ait istenilen yolcu sayılarının tespit edilemediği belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının üyesi olduğu ... ile davalı ...'un üyesi olduğu davalı Kooperatif arasında düzenlenen anlaşma ve protokollerin geçersizliğinin tespiti ile geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Dava konusu senedin dosya arasında bulunan anlaşma, çeşitli protokoller çerçevesinde davacı tarafından keşide edildiği dosya kapsamı ile sabittir.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, senedin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı noktasında toplanmaktadır.

Somut olayda; Davacı ... esnafı olup, Antalya şehir merkezinde minibüsçülük yaptığı, ... kapasitesinin 14+1 olduğu, ... Belediyesinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, ... sahipleriyle ... sahiplerinin tek çatı altında toplanmasının amaçlandığı ve bu karar uyarınca 14+1 kapasite çalışan ... esnafının yolcu taşıma kapasitesinin artırılarak ... yılından itibaren bu şekilde çalıştıkları anlaşılmaktadır.

UKOME'nin aldığı kararın ...Kooperatifini zarara uğratacağından bahisle, dava dışı ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine dava açıldığı, yapılan yargılamada davaya konu kararda kamu yararı ve hukuka uygunluk bulunmadığından iptaline karar verildiği, yine aynı kararın iptali için Antalya ... İdare Mahkemesine de ... tarafından açılan davanın feragat ile sonuçlandığı anlaşılmıştır.

... UKOME Genel Kurulun aldığı karar ile, toplu taşımacılık yapan ...

Kooparatifi ile, ... minibüslerle ilgili ... tarih ... sayılı kararda, ... sahiplerine normal seride plakalı ... sınıfı araç sahibi olma imkanı tanındığı, bu karara istinaden ... ...kooperatifi gibi taşıma yaptıkları, ... yılından itibaren de halen bu karar doğrultusunda faaliyette bulundukları, ... sayılı karar ile de, ... minibüslerin plakalarının ve ruhsatlarının iptal edilerek idarenin ve UKOME Genel Kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu + 1 şofor oturma ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli normal plakalı otobüslerle değiştirilmesine karar verildiği,

bu karar doğrultusunda değiştirilen ... araçlarına ... harf grubundan plaka tescili yapıldığı, UKOME'nin ... sayılı kararının Antalya ... İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği, UKOME'nin ... tairhli ... karar sayılı kararı ile, ... plakalı otobüslerin günlük 440 adedinin çalıştırılarak bir plakanın 2 gün çalışıp bir gün çalıştırılmamasına ve bunun uygulamasının ne şekilde yapılacağına dair karar verildiği,

Her iki oda başkanı tarafından imzalanan ... tarihli ön protokolde tarafların anlaşma koşullarının belirlendiği, tarafların belediyeye karşı açtıkları elektronik ücret toplama sistemine ilişkin davalardan ve birbirlerine karşı açtıkları tüm davalardan feragat edimesi, ... esnaf odasının ... adet minibüsün mülkiyetini ...kooperatifine geçirmesi, tüm mülkiyetler devredilinceye kadar ... araçtan devredilmeyenlerin gelirlerinin UKOME tarafından belirlenecek tarihten itibaren ödenmesi yönünde karar aldıkları,

... tarihli ön protokolde ise; bir önceki protokoldeki belirlenen hususlara ilaveten UKOME'nin belirleyeceği koşullara uygun olarak esas protokolde havuz sistemi ve aktarma sisteminin çalışma koşullarını belirleyerek devreye alacaklarının eklendiği,

... tarihli uzlaşma protokolünde ise; her iki tarafın üyesi bulunduğu yönetimlerin imzaladıkları protokolde " her iki tarafça kabul gördüğü üzere minibüslerin kapasite arttırımı yapmış olması sonucunda ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere ... tarafından bedeli karşılanarak ... adet otobüsün ön protokol kapsamında ... otobüsüne verileceği" hususunun 1. Maddede düzenlendiği,

... tarihli protokolde ise; bir önceki protokole atıfta bulunularak ... otobüslerine verilecek ... araç için başı ....-TL'nin bedel olarak belirlendiği ve üyelerin ... ödeme tarihli senetler vereceğinin kararlaştırıldığını, verilecek senet miktarına avukatlık ücretininde eklenerek ... üye için kişi başına ....-TL ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı,

... tarihli tutanakta ise; ... tarihli protokol gereklerinin ifası için tarafların bir araya geldiği, tutanağın imzalanması ile birlikte ... adet senedin ...'a teslim edildiğine, senetler ödendiğinde İdare Mahkemesindeki dosyalardan feragat edileceğinin kararlaştırıldığını ayrıca her iki kurulunda tek çatı altında toplanması yönünde yapılacak çalışmalar yönünden karar alındığı,

... tarihli protokolde ise; araçların aktarmalarda nasıl ücret alacaklarının kararlaştırıldığını, ... tarihli tutanakta önceki protokollere atıfta bulunularak, ifası amacıyla ... kooperatife ... tarihinde 8 adet senet teslim ettiklerini, ... tarihli senetleri haricindeki senetler ödendiğinde davalardan feragat edileceği hususunun kararlaştırıldığı,

... tarihli taahhütnamede de ; protokolle kapsamında ... plakaya dönüşüm yapan minibüsler ve dönüşüm yapmayan ancak sisteme katılacak minibüslerin her biri tarafından ödenecek ....-TL'ler yönünden düzenleme yapıldığı,

... tarihli protokolde; ... araca karşılık protokolün düzenlendiği tarihe kadar ... ruhsat sahibinin senetlerini kooperatiften geri aldıkları, ayrıca 10 adet araç sahipleri adına ödeme yapılıp senetlerin alındığını, ödeme yapmayanlarında senetlerini tahsil için işlem yapılmasına, ... ... aracılığında protokolün düzenlendiği anlaşılmıştır.

... üyeleri ile ... ...kooperatifi üyeleri arasında Antalya Asliye Hukuk ve Asliye Ticaret Mahkemelerinde aynı hukuki nedenlere dayalı olarak bir çok dava açılmıştır.

Buna göre ve dava dosyasındaki deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde; ...

UKOME'nin aldığı karar doğrultusunda ... minibüslerin taşıma kapasitesinin artırılarak ... sınıfına geçirilip, ...ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, (... yılından itibaren) alınan kararlar doğrultusunda ... minibüslerin fazla kapasitede yolcu taşıması yaptıkları, kooperatif üyeleri tarafından UKOME kararlarının iptali için dava açıldığı ve bunun sonucunda İdare Mahkemesi tarafından alınan kararın iptal edildiği,

... iptal kararının uygulamaya geçildiği takdirde bu kapasitede çalışamayacakları ve protokoller kapsamında kooperatif üyelerinin davadan da feragat etmedikleri, taraflar arasındaki yapılan protokoller, dosyada bulunan tüm yazışmalar, getirtilen belgeler, benzer dosyadaki belge örnekleri birlikte değerlendirildiğinde, ... ile ... ...sahiplerinin bir araya geldikleri ve ... kurdukları, odanın faaliyete geçtiği, oda yönetiminde ... odasından da kişilerin bulunduğu, sonuçta birleşmenin sağlandığı,

taraflar arasında düzenlenen ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safahatinde ... ... otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere oda tarafından bedeli karşılanmak üzere ... adet otobüsün verilmesinin kararlaştırıldığı, ... adet ... verilemediğinden, bunların değeri belirlenerek, belirlenen değerin üye sayısına bölünmesiyle, bulunan miktar olan araç başına ....-TL'lik senetlerin ... tarafından ... kooperatifi üyelerine verilmek üzere düzenlendiği, ... üyeleri tarafından senetler imzalanarak yapılan protokoller kapsamında ... kooperatifine üyelerine dağıtılmak üzere verildiği, bir kısım senet bedellerinin ödenmediği,

Antalya Mahkemelerinde menfi tespit davalarına konu edildiği, bir kısım senet bedellerinin de ödenip istirdat davalarına konu edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiş olup bozma ilamı doğrultusunda ...Merkezi ve Müdürlüğüne ve Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığına yazılan müzekkerelere verilen cevaplarda özetle; davacının ... plakalı aracını kullanmaya devam ettiği, UKOME genel kurulunun ... tarih ... sayılı kararının Danıştay tarafından iptal edilmesi üzerine ... ...

Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı doğrultusunda 18+1 oturan + 9 ayakta yolcu kapasiteli olarak ... tarihinde Trafik Tescil Şube Müdürlüğünce "..." plaka serisine tescili yapılarak toplu taşıma hizmeti vermeye devam ettiği, Antalya ilinde Elektronik ücret toplama ve araç takip sisteminin ... tarihinden itibaren kullanılmaya başlandığını, dava konusu süre içerisinde nakit binişlerinde serbest olması sebebiyle belirtilen tarih aralığına ait istenilen yolcu sayılarının tespit edilemediği belirtilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın temeli, bononun keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı noktasında toplanmakta olup kapasite artırımı nedeniyle ... otobüslerinin gördüğü zarar için dava konusu bononun verildiği anlaşılmaktadır. Kapasite artışı ile aynı sektördeki ... esnafı aleyhine durum yaratılması nedeniyle ... esnafının zararının karşılanması için dava konusu bononun verilmiş olduğu sabittir.

Mahkememizce verilen karar Yargıtay bozma ilamına karşı eylemli yada örtülü bir direnme niteliğinde olmayıp mahkememizce Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda ilgili kurumlara müzekkereler yazılmış olup eldeki dosyada ve benzer mahkememiz dosyalarında verilen cevapta İdare mahkemesinin iptal kararının fiilen uygulanmadığı ve davacının da kapasitesini arttırmak suretiyle toplu taşıma hizmeti vermeye devam ettiği, Antalya ilinde Elektronik ücret toplama ve araç takip sisteminin ... tarihinden itibaren kullanılmaya başlandığı,

dava konusu süre içerisinde nakit binişlerinde serbest olması sebebiyle belirtilen tarih aralığına ait istenilen yolcu sayılarının tespit edilemediği bildirilmiş olmakla benzer dosyalarda da anlaşıldığı üzere Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda bilirkişi raporu aldırılmasının, müzekkere cevaplarına göre tespit yapılamayacağı için, dosyaya bir katkı sağlamayacağından bu yöndeki ara kararımızdan dönülmüştür.

UKOME'nin ... sayılı kararı idare mahkemesince iptal edilse dahi davacının aracının 18+1 yolcu kapasiteli ... plaka ile çalışmaya başladığı ve bu kapasitesini sürekli arttırarak halen ... plakalı ... ile çalışmaya devam ettiği anlaşıldığından, kapasitesi arttıralan araç için verilen bononun bedelsiz kaldığına ilişkin iddiası yerinde değildir.

Eldeki dava dosyasında da verilen senet bedeli ödenerek senet iade alınmış, her ne kadar davacı taraf yapılan anlaşmaların ve protokollerin geçerli olmadığını ileri sürmüş ve geçersizliğinin tespitini talep etmiş ise de verilen senedin ve bu senede binaen yapılan ödemelerin ... yılından itibaren minibüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, ... sahiplerine doğmuş zararlarına istinaden ödendiği bu nedenle davacının kapasitesi arttıralan araç için verilen bononun bedelsiz kaldığına ilişkin iddiası yerinde değildir.

Hal böyle olunca.

Davacınında UKOME kararına istinaden ... aracını değiştirerek kapasitesini artırmış olması, daha sonra ... bir araya gelerek ... kurarak faaliyete geçirmeleri, Oda yönetiminde eski ... üyelerinin de yer alması ve Yargıtay Bozma ilamı gereğince UKOME yazılan müzekkereye verilen cevaptan anlaşılacağı üzere idare mahkemesi iptal kararının fiilen hiç uygulanmaması karşısında, davacının üyesi bulunduğu odanın imzaladığı protokol hükümlerine göre davalı ... sahibi ismine keşide ettiği bononun bedelsiz olmadığı (Aynı yöndeki içtihatlar için bknz;Antalya Asliye Ticaret Mahkemelerinde tarafları farklı ancak yargılama konusu aynı ...

TL lik bonolar için açılan alacak ve menfi tespit davalarının reddine dair verilen kararların onanmasına dair Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 25/11/2019 tarih 2019/3251E., 2019/9227 K., Yargıtay 19. HD.nin 2016/15350 E, 2017/2392 K, 2016/13342 E,2017/5357 K, 2015/2378 E, 2016/219 K sayılı kararları) anlaşılmakla davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır