Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/596 K.2021/130

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili takibe konu senedin davalılardan ... şirketi ile müvekkili arasındaki sözleşmenin teminatı olduğunu, teminat senedi olmakla kambiyo senedi niteliği taşımadığını diğer davalının bu senedi kötüniyetle aldığını belirtmiş borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş vekili cevabında taraflar arasındaki teminat ilişkisinin senedi ciro yoluyla devralan üçüncü kişiye karşı ileri sürülemeyeceğini, senette teminat ibaresinin de bulunmadığını belirtmiş davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş vekili cevabında kendilerinin takipte borçlu veya alacaklı sıfatı bulunmamakla dava husumet ehliyetlerinin olmadığını, davacının taraflar arasındaki sözleşmeyi gereği gibi yerine getirmediğini, müvekkilinin zararının doğduğunu sözleşmede teminat senedi tutarı kadar cezai şart öngörüldüğünü, bu senedin teminat senedi değil cezai şarta ilişkin olduğunu iş bitiminde de her hangi bir şekilde istenmediğini taraflar arasındaki protokolde de müvekkilinin davacıyı ibra etmemesinin nedeni bu senedin tahsil edilmemiş olmasından kaynaklandığını, teminat bonosu şartlarının da oluşmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesinde bedelinin ... TL olduğu,... TL'sinin peşin verildiği; sözleşme bedeli kadar bir cezai şartın öngörüldüğü, teminata ilişkin herhangi bir kaydın yer almadığı sadece teslim edilen belge listesinde bu bedelde bir teminat senedi verildiğini yazılı olduğu anlaşılmıştır.

Eldeki davaya konu icra takibinin incelenmesinde kambiyo senetlerine mahsus takip yoluyla icra takibine girişildiği davalı ... AŞ'nin hamil olarak alacaklı olduğu diğer davalı ve davacının borçlu tarafta yer aldığı anlaşılmış; takibe esas senedin incelenmesinde her unsuruyla tamam olduğu herhangi bir teminat ibaresinin bulunmadığı görülmüştür.

Dosya davacı ile davalı ... şirketinin aralarındaki sözleşme edimlerinin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesi amacıyla muhasebeci bilirkişiye tevdi edilmiş alınan raporda takibe konu senedin her iki tarafın da defterlerinde yer almadığı, tarafların ticari kayıtlarının birbirini teyit ettiği ve alacak borç ilişkisinin kalmadığının bildirildiği görülmüştür.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe

Eldeki dava takibe konulan senedin teminat senedi olmakla takipten borçlu olunmadığının tespiti davasıdır. Davacı vekili takibe konu senedin sözleşme çerçevesinde verilen teminat senedi olduğunu, ara buluculuk görüşmeleri aşamasında kötü niyetli olarak ciro edildiğini öne sürmüştür.

Bilindiği üzere kambiyo senetleri illeten mücerret senetlerdir. Her ne kadar her ilişki gibi kambiyo ilişkisinin arkasında da bir temel ilişki vardır. Ancak, kambiyo senedi düzenlenmesi ile bu ilişkiyi aşan tamamen kendi kurallarına tabi yeni bir borç alacak ilişkisi doğar. Bu sayede alacaklı taraf asıl ilişkideki iddia ve defilere dayanmadan doğrudan kambiyo senedine dayanabilir. Ayrıca asıl borç ilişkisindeki alacağını ispat etmek zorunda değildir.

Bunun yanında kambiyo senetleri yeni bir borç yaratmak yerine mevcut bir borcun teminatı olarak da düzenlenebilirler. Kural olarak bu senet de bir kambiyo senedidir ve az önce açıklanan imkanları alacaklıya sağlayacaktır.

Fakat, tarafların aralarındaki bir sözleşme ile açıkça bu senedin teminat senedi olarak imzalandığına dair bir anlaşmaya varmaları ve teminat senedi üzerinde de bu sözleşmenin teminatı olduğunun yazılması haline borçlu asıl sözleşmedeki defilerini alacaklıya ve üçüncü kişiye ileri sürebilecektir.

Bu durum dahi tek başına alacaklının haklarının kambiyo hukukunda kaynaklanan haklarına halel getirmez; sadece borçluya teminat şartlarının oluşmadığını ve borcun doğmadığını ispat imkanı verir.

Açıklanan bu hususlar kapsamında somut olay irdelendiğinde taraflar arasındaki sözleşmede herhangi bir teminat kaydı yoktur. Ancak, bahsi geçen teslim listesinin her iki tarafça imzalanması ve senet miktarlarının sözleşme bedeli ile küsuratlarına kadar uyumlu olması senedin teminat senedi olabileceği şeklinde bir yoruma imkan verse de senet metninde yer almayan bu hususun iyi niyetli üçüncü kişiye karşı ileri sürülme imkanı yoktur.

Bunun tek istisnası senedin kötü niyetli olarak iktisabının ispatlanmasıdır. Davalı dosya alacaklısının üçüncü kişi olduğu, senet metninde yer almayan ve mutlak bir defi de olmayan teminat senedi olgusunun ona karşı ileri sürülemeyeceği, iktisabında da kötü niyetli olduğunun kanıtlanamadığı göz önüne alındığında davanın davalı ... AŞ yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

Diğer davalı ... AŞ her ne kadar takipte borçlu konumda olsa dahi davanın senet nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti davası olması ve davalının müracaat borçlusu olarak davacıya başvurma imkanı olması karşısında davacının bu davalıya karşı dava açmasında hukuki yararı vardır.

Yukarıda açıklandığı üzere her ne kadar senet üzerinde teminat ibaresi yer almasa da senedin bedeli ile iş bedelinin küsüratlarına kadar örtüşüyor oluşu, sözleşmede bedelin zaten bir kısmının ödenmiş oluşu ve ayrıca bir senetle ödeme hususundan bahsedilmemesi ve buna ek olarak senedin teslim belgesine göre teminat senedi olarak davalıya teslim edildiği göz önüne alındığında davacı ile davalı ... arasında senedin teminat senedi olarak kabulü gerekmiştir.

Ancak bu durum tek başına borçtan kurtulmaya yetmez. Davalı işin gereği gibi yapılmadığını öne sürdüğü dikkate alındığında teminat şartlarının oluşup oluşmadığının da değerlendirilmesi gerekir. Bu minvalde davalı zararını ispatlayamadığı gibi taraf defterlerine göre davalı sözleşmeye ilişkin borcunu davacıya eksiksiz ödemiştir.

Bu halde işin gereği gibi yapıldığının davalı ... tarafından kabul edildiği ve teminat şartlarının oluşmadığına kanaat getirilmiş ve davanın bu davalı yönünden kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır