Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/222 K.2025/272

Mahkememizin ... gün ve .../... E- .../... Karar sayılı kararı Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... gün ve .../... E-.../... Karar sayılı kararı ile kaldırılmış olmakla mahkememizin .../... esasına kaydı yapılarak Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I.İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin faturaya dayalı takip başlattığını, takibe süresinde itiraz edilememesi nedeniyle takibin kesinleştiğini, ancak takibe konu faturanın 8 günlük yasal süre içerisinde iade edildiğini, davalıya bir borcunun bulunmadığını, davalıdan bir mal alınmadığını, bu nedenle Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli karşı tarafın %100 tazminata mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesi ve ekleri davalıya tebliğ edilmesine rağmen davalı vekilinin cevap süresinin uzatılmasını talep ettiği, talebin kabulüne karar verildiği, ancak davalı tarafın gider avansı yatırmaması nedeniyle, ara kararın davalıya tebliğ edilemediği ve bu suretle davalının davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.

III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Fatura konusu yıllara ait BA/BS formları, tarafların ticari defter ve belgeleri, icra dosyası ve bilirkişi incelemesi.

Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden gönderilen evraklarının incelenmesinde; davalının davacı aleyhine ... TL asıl alacak, ... TL işlemiş faiz üzerinden faturaya dayalı takip başlattığı, takibin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;

*Davalı / Alacaklı ... tarafından ... tarihinde ... TL asıl alacak tutarı üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı,

*... TL. tutarlı alış faturası ve ... TL tutarlı iade faturasının e-arşiv fatura olduğu, faturaların 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre şekil ve nizama uygun olduğu,

*Davacı / Borçlu ... ile Davalı / Alacaklı ...nin, 2022 ve 2023 mali yıllarına ait ticari defterlerini ibraz ettikleri,

*...’nin 2022 ve 2023 Yılı Ticari defterlerinin; Açılış Kapanış Tasdiklerinin usule uygun yapıldığı, mevzuata göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu ve ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesinin mümkün durumda olduğu,

*...’nin 2022 ve 2023 Yılı -defterlerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun şekilde hazırlandığı, e-Defterlerin geçerlilik kazanabilmesi için gerekli olan defter bilgileri, firma bilgileri, mali müşavir bilgileri ve vergi detaylarının yer aldığı, ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, delil olarak kabul edilmesinin mümkün durumda olduğu,

*... tarihli ve ... numaralı KDV dahil ... TL bedelli faturanın alacaklı ve borçlu olmak üzere her iki tarafında ticari defter kayıtlarında yer aldığı,

*... tarihli ve ... numaralı KDV dahil ... TL bedelli iade faturasının Davacı / Borçlu ...’nin ticari defter kayıtlarında yer aldığı ancak Davalı / Alacaklı ...nin ticari defter kayıtlarında yer almadığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Alınan bilirkişi EK raporunda sonuç olarak;

*Davalı / Alacaklı ... tarafından ... tarihinde ... TL. asıl alacak tutarı üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı,

*Davacı / Borçlu ... ile Davalı / Alacaklı ...nin, 2022 ve 2023 mali yıllarına ait ticari defterlerini ibraz ettikleri,

*...’nin 2022 ve 2023 Yılı Ticari defterlerinin; Açılış Kapanış Tasdiklerinin usule uygun yapıldığı, mevzuata göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu ve ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesinin mümkün durumda olduğu,

*...’nin 2022 ve 2023 Yılı E-defterlerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun şekilde hazırlandığı, e-Defterlerin geçerlilik kazanabilmesi için gerekli olan defter bilgileri, firma bilgileri, mali müşavir bilgileri ve vergi detaylarının yer aldığı, ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, delil olarak kabul edilmesinin mümkün durumda olduğu,

*... tarihli ve ... numaralı KDV dahil ... TL. bedelli faturanın Alacaklı ve Borçlu olmak üzere her iki tarafında ticari defter kayıtlarında yer aldığı,

*... tarihli ve ... numaralı KDV dahil ... TL. bedelli iade faturasının Davacı / Borçlu ...’nin ticari defter kayıtlarında yer aldığı ancak Davalı / Alacaklı ...nin ticari defter kayıtlarında yer almadığı,

*... tarafından düzenlenen ... tarihli 11 Kalem’den oluşan Ürün Teslim Makbuzunda yer alan ürünlerin ... adresinde ... adına ... tarafından imza karşılığı teslim alındığı,

*... tarafından düzenlenen ... tarihli 11 Kalem’den oluşan Ürün Teslim Makbuzu ile ... tarafından ...’ne Kesilen ... tarihli ve ... numaralı 6 kalem’den oluşan e-Arşiv Fatura içerisindeki ürünler muhteviyatı kapsamında mukayese edildiğinde birbirini doğruladığı, teslim alınan ürünler ile fatura kapsamında yer alan ürünlerin uyumlu olduğu,

*... tarafından ...ne Kesilen ... tarihli ve ... numaralı iadeye ilişkin e-Arşiv Fatura kesildiği, ancak ... tarihinde imza karşılığı teslim alınan ürünlerin iade faturası dışında iade edildiğine dair teslim tesellüm belgesi bulunmadığı,

*Davacı / Borçlu taraf olan ...’nin Davalı / Alacaklı ...ne ... icra takip tarihi itibariyle ... TL. asıl alacak tutarında borcu bulunduğu,

*İcra takip talebi faiz türünün reeskont – avans faiz olması da dikkate alındığında; ticari ilişki kaynaklı fatura karşılığı olan alacağın TCMB resmi sitesinde yayımlanan ... tarihinden itibaren geçerli % 49,25 avans işlemlerinde uygulanan faiz üzerinden icra dairesi tarafından tahsil gününde güncel olarak hesaplanarak diğer fer’i alacakları ile beraber tahsil edilmesinin yerinde olduğu, sonuç ve kanaatine varılmıştır.

IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:

Dava, faturaya dayalı başlatılan takipte fatura konusu ürünlerin teslim edilmemesi iddiasına dayalı takipten sonra açılan menfi tespit davasıdır.

İşbu davanın Antalya BAM ... H.D .../... Esas .../... Karar Sayılı ilamından evvelki .../... Esas - .../... Karar sayılı dosyada görülen yargılamasında davanın kabulüne karar verilmiş, bu karar belirtilen istinaf mahkemesi ilamında "....Somut olayda davacı tarafça, davalıdan herhangi bir mal teslim alınmadığı, bu sebeple faturaya dayalı olarak başlatılan takipte borçlu olunmadığı iddia edilmiş, davalı tarafça ise beyan dilekçesinde, söz konusu ürünlerin davacı yana teslim edildiği ve buna ilişkin olarak teslim belgesini mahkemeye sundukları belirtilmiştir. Davalı süresinde cevap dilekçesi vermeyerek münkir durumuna düşmüştür.

....

Bu halde mahkemece yapılacak iş, tarafların fatura konusu yıllara ait BA/BS formları ilgili kurumlardan celbedilerek, tarafların ticari defterleri ve davacının iddiasının doğru olmadığını ispat için davalının göstereceği deliller incelenerek, davacının delilleri ile birlikte takdir edilerek oluşacak sonuç dairesinde karar vermekten ibarettir." şeklinde gerekçe ile ortadan kaldırılmıştır.

Antalya BAM ... H.D .../... Esas .../... Karar Sayılı kararından sonra yapılan yargılamada, fatura konusu yıllara ait BA/BS formları dosya arasına lınmış, tarafların ticari defter ve belgeleri mali müşavir bilirkişi marifetiyle incelenmiştir.

Taraflar iddia ve savunmalarını ticari defterlere dayandırmış olup, Mahkememizce davalı şirkete ticari defterlerinin ibrazı için TTK 83. ve HMK 220-222 ihtarlı davetiye çıkartılmış, tebliğ edilmiş, ancak davalı yanca ticari defter ve belgelerin ibraz edilmediği tespit edilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir.

Yine 28.07.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı yasanın 23.maddesi ile değişik HMK 222/3.maddesi (3. Fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere eklenen cümlele uyarınca) diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi halinde ticari defterler sahibi lehine delil olarak kullanılamaz.

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir (HMK 219/1). Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye ibraz edilebilir (HMK 219/2).

İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir (HMK 220/1). Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK 220/3).

Bu kurallar birlikte değerlendirildiğinde ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır.

Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK'nın 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir.

Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Çünkü tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir.

Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir. Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir.

Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise. 28.07.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı yasanın 23.maddesi ile değişik HMK 222/3.maddesi uyarınca davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerinin; davacının ticari defterlerini ibraz etmemesi veya davacının defter kayıtlarının aksini senet veya diğer kesin delillerle ispatlayamamış/ispatlamamış olması halinde davalı yönünden kesin delil niteliğini haiz olduğu kabul edilecektir.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; eldeki davada ispat külfeti davalı tarafta olup, tarafların ticari defter kayıtlarına göre dava konusu Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyasına esas ... tarihli ve ... numaralı KDV dahil ... TL bedelli faturanın alacaklı ve borçlu olmak üzere her iki tarafında ticari defter kayıtlarında yer aldığı, davacı tarafından kesilen ... tarihli ve ... numaralı KDV dahil ... TL bedelli iade faturasının Davacı ...'nin ticari defter kayıtlarında yer aldığı ancak davalı ...nin ticari defter kayıtlarında yer almadığı anlaşılmaktadır. Davalı taraf dava konusu ... numaralı faturaya konu ürünlerin ... tarihli ürün teslim makbuzu uyarınca teslim edildiğini savunmakta olup,

¸

Bilirkişi ek raporunda yukarıdaki şekilde tablolaştırılan irdeleme uyarınca, teslim makbuzundaki kabloların 150'lik, 180'lik, 240'lık boyutlarında dercedilen içeriği ile kablo uzunluk toplamlarının dava konusu fatura içeriği ile uyumlu olduğu kanaatiyle fatura konusu ürünlerin davacıya teslim edildiği anlaşılmış, davanın reddine,

İİK’nun 67/2. madde hükmündeki düzenlemeye göre, borçlunun itirazında haksızlığının belirlenmesi ve alacağın likit olması halinde, istem varsa borçlu aleyhine icra inkar tazminatına; alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötüniyetli olması halinde ise istem varsa, borçlu lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.

Alacağın likid olmasından, borçlunun borcun miktarını tereddütsüz bir şekilde bilmesi ya da belirleyebilecek durumda olması anlaşılır. Somut olayda, davalının icra takibi başlatmaka haklı olduğu anlaşılmış ise de davacının kötüniyetli olarak dava ikame ettiği ispatlanamamıştır. Bu nedenle de davalının kötüniyet tazminatı talebii kabul edilmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır