Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/395 K.2020/650

Mahkememizde görülmekte olan şirkete özel denetçi tayin edilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin ... ve ... ailelerinden oluşan iki aileli bir şirket olduğunu, müvekkillerinin şirketin % 26.78 oranında hissesine sahip azınlık hissedarları olduğunu, ... tarihli genel kurulda müvekkillerinin bilgi isteme ve inceleme hakkı kapsamındaki taleplerinin açıkça reddedildiğini, sorularına cevap dahi verilmediğini, TTK'nun 439 madde kapsamında özel denetim taleplerinin de reddedildiğini, genel kurul öncesinde TTK'nun 438 madde kapsamında pasif bilgi alma haklarının kullandırılmadığını,

genel kurul öncesinde ihtarname ile ve genel kurul sırasında da taleplerine rağmen diğer pay sahiplerine sunulan ayrıntılı bilanço ve gelir tablosunun müvekkillerine verilmediğini, 5 defa ihtarname ile talep edilmesine rağmen sadece birine cevap verildiğini, bilgi edinme haklarının kullandırılmadığını, bu nedenle ... tarihli olağan genel kurulda finansal tablolara itiraz edilerek bilgi talep etmeleri üzerine genel kurulun ertelendiğini, ertelenen genel kurul öncesinde de hazır olduğu bildirilmesine rağmen özet belgeler dışında yeni hiçbir belge verilmediğini,

... tarihli olağan genel kurulda da bilgi verilmediği için yeniden erteleme talep ettiklerini, bu talebin haksız olarak reddedildiğini, bilgi ve belgelerin ticari sırların ifşası olacağı gerekçesi ile bilgi alma taleplerinin reddedildiğini, bilgi edinme taleplerinin ve haklarının kullanılmasına rağmen bilgi verilmeyince genel kurulda özel denetçi talep ettiklerini, bu taleplerinin de haksız olarak reddedildiğini, kendilerine defalarca talep etmelerine rağmen şirketin zarara uğratıldığı iddiasına karşılık mali yapıya ilişkin somut belgeler ve bilgiler verilmediğini,

verilen özet bilgilerin ve belgelerin birbirleri ile çelişkili ve eksik olduğunu, şirket ve bir kısım hissedarların zarara uğratıldığı iddiasına yönelik vergi müfettişi dosyasına rağmen yönetim kurulunun kendisini aklamadığını, şirketin benzerlerine karşı çok düşük olan % 1 karı da şirketin zarara uğratıldığının gösterdiğini, faaliyet raporu, bilanço ve gelir gider tablosu ile bağımsız denetim raporunun birbirleri ile çeliştiğini, yönetim kurulunun vergi kaçakçılığı ve sahte evrak kullanarak şirkete zarar verdiği yönünde savcılığına ve resmi kurumlara üçüncü kişi görgü tanıklarının ihbarlarının bulunduğunu,

buna rağmen sorulara cevap verilmeyerek bilgi verilmediğini, şirket yönetim kurulunun ... Ltd.

Şirketi isimli firma ile sahte süt müstahsili işi yaptığının vergi dairesi, savcılık ve müvekkillerine ulaştığını, usulsüz işlemlerle devletin ve şirketin zarara uğrayarak hakim ortakların haksız kazanç sağladıklarını, bu nedenlerle ... tarihli genel kurulda reddedilen özel denetçi taleplerinin kabulü ile talebin reddi yönündeki genel kurul kararının iptaline, süt müstahsilleri, müstahsil ödemeleri, imalat tabloları, alınan sütler ve günlük üretilen ürünlerin miktarsal tutarsal karşılaştırmasını sağlayacak her türlü gerekli belge ve bilgilerin bağlı şirket kayıtları ile birlikte incelenmesi,

ayrıca şirketin faaliyet raporu, bilanço ve gelir gider tablosu ile bağımsız denetim raporunun birbiri ile uyuşmayıp çeliştiğinden çelişki ve tutarsızlıkların denetimi için özel denetçi atanmasını talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.

Davalı şirkete usulüne uygun tebligat yapılmış, davalı vekilinin ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; özel denetim isteme hakkının kullanılabilmesi için bilgi alma veya inceleme hakkının daha önceden kullanılmış olması, genel kurulun özel denetçi atanması istemini reddetmesi, azlık pay sahibi olunması,

kurucuların ve şirket organlarının kanunu veya esas sözleşmesi ihlal ederek şirketi ve pay sahiplerini zarara uğratmasının gerekli olduğunu, somut olayda ise davacı tarafın bilgi alma ve inceleme haklarının engellendiği iddiası yönünden TTK'nun 437 madde gereğince bilgi alma hakkı yönünden mahkemeye başvurması gerekirken, kapsamı ve amacı daha farklı olan ve sadece belirli olayların açığa kavuşturulması amacına tahsis edilmiş bulunan özel denetçi atanması talebinde bulunulamayacağı, davacı tarafça bilgi edinme ve inceleme haklarının kullanılması yönünden Antalya ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davacı tarafa yasal gerekli tüm belge ve bilgilerin verildiğini, davacı tarafça sır saklama yükümlülüğünün daha önce ihlal edilmesi nedeniyle şirket sırlarını teşkil eden konularda yeteri kadar bilgi ve belge verildiğini, yine aynı alanda faaliyet gösteren başka bir şirkette yönetici pozisyonunda olmaları nedeniyle arada rekabet ilişkisinin de bulunduğunu, bu nedenle genel kurulda şartları oluşmayan özel denetçi atanması talebinin reddedildiğini, şirkete zarar verildiği iddialarının gerçek dışı soyut iddialar olduğunu, şirket aleyhine birçok dava açtıklarını,

açılan davaların şirkete zarar verdiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davacı tarafça mahkememizin ... esas sayılı dava dosyasında davacı vekili ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin ... ve ... ailelerinden oluşan 2 aileli bir şirket olduğunu, davacıların şirketin % 26,78 hisse payına sahip azlık sahibi hissedarları bulunduklarını, müvekkillerine TTK'nun 437 maddesi kapsamında pasif bilgi alma haklarının kullandırılmadığını, % 10'dan fazla hisseye sahip azınlık ortakları olmakla özel denetçi talep haklarının bulunduğunu, müvekkilleri tarafından 6 ayrı ihtarname ile her iki genel kurulda da talep ettikleri halde talep ettikleri bilgilerin verilmediğini, bilgi edinme haklarının engellendiğini,

... tarihli olağan genel kurulun bilgi edinme talepleri üzerine ertelendiğini, ... tarihli tutanakta belirtildiği şekilde toplantı öncesi genel kurul davet ekinde olan özet belgeler dışında yeni bilgi ve belge verilmediğini, ... tarihli olağan genel kurulda da talep edilen bilgiler verilmediği için yeniden erteleme istendiği halde taleplerinin reddedildiğini, bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması yönünde Antalya ..

Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas sayılı dosyada açılan davanın mahkemece kabul edildiğini, fakat davalı tarafça kararın yerine getirilmediğini, incelemenin tek gün mesai saati ile sınırlı olarak ve ticari defterler ile sınırlandığını, bu nedenle kararın icra müdürlüğüne sunulduğunu, fakat davalı tarafın haksız yetki itirazı sebebiyle icra edilemediğini, bu konuda Antalya ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile açılan özel denetçi atanması davasının derdest olduğunu, 2019 yılı genel kurulunun da ... tarihinde yapıldığını, toplantıda genel kurulun azınlık talebi ile ertelendiğini, talep edilen bilgilerin yine verilmediğini, ... tarih ve ... tarihinde çektikleri ihtarlara Antalya ...

Noterliğinin ... yevmiye nolu cevabi ihtarı ile beyanda bulunulmuş ise de yeterli olmadığını, ... tarihli genel kurulda da yıllardır talep ettikleri bilgilerin kendilerinden saklandığını, bilgi edinme ve inceleme haklarının taleplerine rağmen kullandırılmadığını, bunun üzerine talep ettikleri özel denetçi talebinin de haksız olarak reddedildiğini, halbuki şirket hakkında Uşak C.Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiğini, yönetim kurulunun vergi kaçakçılığı ve sahte evrak kullandığı yönünde soruşturmanın devam ettiğini, yapılan usulsüz ve sahte işlemler ile şirketin zarara uğratıldığını,

mali konularda gerekli bilgilerin verilmediğini, faaliyet raporu, bilanço ve bağımsız denetçi raporunun tutarsız ve çelişkili olduğunu, bu nedenle davanın ... esas sayılı dosya ile birleştirilmesini, ... tarihli genel kurulda reddedilen özel denetçi taleplerinin kabulü ile reddi yönündeki genel kurul kararının iptaline, geriye dönük 10 yıl için bütün süt müstahsilleri, nakliye irsaliyeleri, müstahsil ödemeleri, nakliye ödemeleri, imalat tabloları, alınan sütler ve üretilen ürünlerin miktarsal tutarsal karşılaştırmasını sağlayacak her türlü gerekli belge ve bilgilerin bağlı şirket kayıtları ile birlikte incelenmesi,

ayrıca şirketin 2019 yılı faaliyet raporu, bilanço ve gelir gider tablosu ile bağımsız denetim raporunun üçü de birbiri ile çeliştiğinden çelişki ve tutarsızlıkların tespiti için özel denetçi atanmasına, geriye dönük 10 yıl için sahte süt alımı yapılarak şirketten illegal olarak çıkartılan miktarın, şirkete verilen toplam zararının özel denetçi tarafından tespitini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili tarafından ibraz edilen cevap dilekçesinde özetle; özel denetim isteme hakkının kullanılabilmesi için bilgi alma veya inceleme hakkının daha önceden kullanılmış olması, genel kurulun özel denetçi atanması istemini reddetmesi, azlık pay sahibi olunması,

kurucuların ve şirket organlarının kanunu veya esas sözleşmesi ihlal ederek şirketi ve pay sahiplerini zarara uğratmasının gerekli olduğunu, somut olayda ise davacı tarafın bilgi alma ve inceleme haklarının engellendiği iddiası yönünden TTK'nun 437 madde gereğince bilgi alma hakkı yönünden mahkemeye başvurması gerekirken, kapsamı ve amacı daha farklı olan ve sadece belirli olayların açığa kavuşturulması amacına tahsis edilmiş bulunan özel denetçi atanması talebinde bulunulamayacağı, davacı tarafça bilgi edinme ve inceleme haklarının kullanılması yönünden Antalya ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, bunun da bilgi edinme ve inceleme hakkının kullanılmasına ilişkin yasal sürecin bitmediği anlamına geldiğini, davacıların daha önce sır saklama yükümlülüklerini ihlal ettiklerini, aynı alanda faaliyet gösteren başka bir şirkette yönetici konumunda olup, arada rekabet bulunduğunu, talebin maddi delillere dayanmadığını, soyut iddialara dayalı olduğunu, şirketi açtıkları davalarla zor durumda bıraktıklarını, şirketin ekonomik durumu ve mali yapısının iyi olduğunu, sahte evrak kullanma vergi kaçakçılığı iddialarının asılsız olduğunu, soyut iddialara dayalı olduğunu,

şirketin denetimlerinin yapıldığını, herhangi bir usulsüz işlem bulunmadığını, Uşak C.Başsavcılığına yapılan şikayeti de husumet bulunan elemanları kullanarak davacıların yaptırdığını, gerçeğe aykırı beyanlarda bulunulduğunu, iddia olunan olayların 2013 yılına ait olup, davacı ... ...'un da 2015 yılına kadar yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığını, genel kurulda sorulan soruların da yönetim kurulu tarafından cevaplandığını, ayrıca davacıların Antalya ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında sundukları hukuki mütaalada şirketin ekonomik durumunun iyi olduğunu belirttiklerini ve üç ayrı belge sunduklarını, bundan da gerekli bilgileri aldıklarını ve şirketi ekonomik durumunun iyi olduğunun ortaya çıktığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizce birleşen dosya yönünden yapılıp bitirilen yargılama sonunda mahkememizin ... tarih ... esas ... karar sayılı birleştirme kararı ile her iki dava arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu, birinde verilecek kararın diğerini etkileyeceği gerekçesi ile davaların birleştirilerek görülmesine, yargılamaya mahkememizin ... esas sayılı dosyası üzerinden devam olunmasına karar verilmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Mahkememizce tarafların tüm delilleri toplanmış, taraflarca karşılıklı çekilen ihtarnameler, tutulan tutanaklar, genel kurul toplantı tutanakları, yönetim kurul toplantı tutanakları, bilimsel mütaala, Gelir İdaresi Başkanlığı inceleme raporu ibraz edilmiş, şirketin ticaret sicil dosya sureti, ... AŞ'nin ticaret sicil dosyası, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, Uşak C.Başsavcılığının ... soruşturma sayılı hazırlık evrakları getirtilmiştir.

Uşak C.Başsavcılığının ... soruşturma ve ... soruşturma sayılı hazırlık evraklarının incelenmesinden; davalı şirket hakkında başlatılmış vergi usul kanununa muhalefet suçlaması ile yapılan soruşturma dosyaları olduğu, birleştirilerek ... soruşturma sayılı dosyası üzerinden devam ettiği, henüz derdest olduğu anlaşılmıştır.

Şirketin ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinden; Antalya Ticaret Sicilinin ... numarasında kayıtlı olduğu, ... tarihinde tescil edildiği, kaydının halen devam ettiği, yetkililerinin ... ..., ... ... ve ... ... olduğu, ortaklarının ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ... ve ... ... olduğu anlaşılmıştır.

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden; davacılar ..., ... ve ... ..., davalı ....

AŞ., davanın ... tarihli genel kurulun 1 nolu gündemi ile bilgi alma talebinin reddi sonrasında doğan bilgi alma hakkının kullandırılmasını, ... ailesinden olan pay sahiplerinin sınırsız olarak verilen şirket bilgilerinden talep ettiklerinden bilgi edinme ve inceleme kapsamında davacıların belirleyecekleri uzmanlara sunulması, sunulacak bilgilerin ... yılları için dilekçede belirttikleri bilgi ve belgelere ilişkin olmasına dair talep olduğu,

mahkemece yapılan yargılama sonunda ... tarih ... esas ... karar sayılı kararla davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacıların davalı şirketin ... yıllarına ait tutulması zorunlu olan ticari defterlerinin incelemesine izin verilmesine, buna göre tutulması zorunlu olan ve incelenmesi istenen defterlerin davalı şirket merkezinde davacı tarafça yazılı olarak talep edilen defter ve belgelerle birlikte davalı şirketin bir haftayı geçmemek kaydıyla tespit edeceği mesai saatinde incelemelerin yapılmasına, gerekirse davacının görevlendireceği uzmanlar marifeti ile yaptırılmasına,

izin verilmezse İİK'nun 30 madde hükümlerine göre süresinin icra müdürlüğünce takdir edilmek suretiyle Antalya Nöbetçi İcra Müdürlüğünce de infazının istenebilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine kesin olarak karar verildiği anlaşılmıştır.

Asıl dava, ... tarihinde açılmış olup, ... tarihli genel kuruldaki bilgi alma ve inceleme taleplerinin ve özel denetçi atanması talebinin reddine yönelik kararın iptal edilerek şirkete özel denetçi atanması, birleşen ... sayılı dosyada ise ... tarihinde aynı davacılar tarafından açılan ... tarihli genel kuruldaki bilgi edinme ve inceleme talebi ve denetçi atanması taleplerinin reddine dair kararın iptali ile davacı şirkete özel denetçi atanarak geçmiş 10 yıllık süreye ait talep edilen bilgi ve belgelerin ve raporlardaki çelişkilerin giderilip, varsa zarar ve miktarının tespitine ilişkin özel denetçi atanması davasıdır.

Davalı vekili tarafından ibraz edilen infaz tutanağına göre Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyada verilen bilgi edinme ve inceleme iznine yönelik karar ... tarihinde mesai saatleri içinde ve bir gün olarak davacı tarafa kullandırılmış, davacı tarafça ise sürenin yetmediğini, inceleme yapılamadığına dair tutanak tutulmuştur.

6102 Sayılı TTK'nun 397 ve devamı maddelerinde anonim şirketlerde pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkı düzenlenmiş olup, sınırlı nitelikte bir haktır. Öncelikle denetçiler tarafından yerine getirilir.

TTK'nun 437 maddeye göre finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetimi kurulu yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kar dağıtım önerisi, genel kurul toplantısından en az 15 gün önce merkez ve şubelerde incelemeye hazır bulundurularak çağrı ve ilanlarda yerleri belirtilir. Pay sahibi gelir tablosu ile bilançonun bir suretini isteyebilir. Amaç bir önceki ve o yıla ait bilgileri edinip genel kurulda oy kullanırken faydalanmaktır.

Bu hükümler genel kurul öncesinde pasif bilgi alma hakkına yöneliktir. TTK'nun 432/2 maddede ise ortağın genel kurul toplantısı sırasında da yönetim kurulundan ortaklığın işleri hakkında (yönetim, organizasyon, strateji, ekonomik durum) bilgi ve denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Verilecek bilgiler hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır.

Ancak istenen bilgi ortaklık sırları veya menfaatlerini tehlikeye sokmayacak nitelikte olmalıdır. TTK'nun 437/3 madde gereğince talebin reddi haksız ise ortaklar şirket merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye müracaat edebilecektir. Defter ve belgeler hiçbir zaman bir bütün halinde ortaklar tarafından incelenemez. Ortaklık sırlarının korunması önemlidir.

İncelenecek hususun ne olduğu somut olmalıdır ve sadece bununla ilgili kısımlar genel kurul izni ve yönetim kurulu kararı ile incelenebilecektir. TTK'nun 437 maddesinde düzenlenen bilgi alma ve inceleme istemleri cevapsız bırakılan haksız reddedilen ertelenen ve bilgi alamayan ortak reddi izleyen 10 gün içinde diğer hallerde ise makul sürede şirketin merkezindeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir.

Başvurunun sınırlar belirli kesin ve somut olmalı ve olgulara dayanmamalıdır. Yine incelenecek husus genel ve kısmi denetlemeye olanak tanımamalıdır.

TTK'nun 438 maddeye göre ise ortak, ortaklık haklarının kullanımı için gerekli olan hallerde (sorumluluk davası, seçim ve oy hakkı, karar iptali davası için) ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa (talep yoluyla veya mahkemeye müracaat ederek) özel denetçi atanmasını isteyebilir. TTK'nun 437 maddedeki bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmak suretiyle gereksimin duyduğu bilgiye ulaşmışsa artık özel denetçi isteyemez. Çünkü özel denetçi istemi tali nitelikte bir haktır. Özel denetim konusunu ise sadece belirli olaylar teşkil edebilir. Belirli, münferit ve somut olaylarla sınırlı olup, bu yolla kapsamlı bir denetleme yaptırılamaz.

Somut olayda ise; davacı tarafça aynı konulara ilişkin olarak geçmişe yönelik 10 yıllık bir süreyi kapsayacak şekilde, şirketin bütün defterlerini, alım satımlarını, nakliyelerini, üretimlerini, satışlarını, imalat durumunu, iadeleri inceleyecek şekilde tamamen kapsamlı bir denetime ilişkin olarak özel denetçi atanması talep edilmiş ise de; gerek asıl ve birleşen davada gerekse ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyada aynı konularda bilgi alma ve inceleme ve özel denetçi atanması talep edilmiş olmakla, hem davacı tarafça bilgi edinme ve inceleme hakkının kullanılmasına yönelik talebi ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyada kabul edilmiş olup, gereksinim duyduğu bilgi ve belgelerin bu hüküm infazı ile ulaşma imkanı bulunması, bu nedenle tali nitelikteki özel denetçi atanması talebinin yerinde olmaması, hem de özel denetçi yoluyla sadece somut, belirli ve münferit bir olayın denetlenmesi mümkün olup, bu yolla kapsamlı veya kısmi bir genel denetim yaptırılamayacağından davacılar vekilinin asıl ve birleşen davadaki özel denetçi atanması talepleri yerinde görülmediğinden ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · (E-İmzalı) · Üye ... · (E-İmzalı) · Üye ... · (E-İmzalı) · Katip ... · (E-İmzalı)